Handgeschreven verklikkerbrief (denunciatie). Januari 1944. [Bovenaan:]
Nº 30/13/1 M. 1944½

[Rechtsboven in rood potlood:]
Ter behandeling ten onderzoek. Berg - Valk. Januari 1944

[Links in de kantlijn:]
Tielluis controleuren [?]

Geachte Directeur

Met deze wil ik u even mededeelen dat, namelijk op de markt Waterlooplein nog meer clandestiene handel gebeurd als dat u durft te denken.

Namelijk ter de stal van Mej. v.d. Hoopt wonende Geldersekade 102 II. Zij staat hoogstwaarschijnlijk op de stal van Mij. Valk Westerstr 252 III.

Daar wordt verkocht zonder bon. broodjes met worst of kaas 60 ct, en 75 ct. (dikwijls niet te eten) room broodjes tegen 40 ct. en pannenkoeken tegen 35 ct. per stuk. en serviezen tegen abnormale prijzen. bijv: een eetservies f 400. Theeservies f 125.-, borden f 3.75 en kop en schotels f 4.50. als u controlen wil sturen als ik u dan rade mag stuurt u dan iemand die nog nooit op de markt Nieuwmarkt of Waterlooplein geweest is want de knappe dames geven hen proberen te geven sigaretten of broodbonnen of dergelijke dingen en daar bij komt nog dat zij anderen een steakenham [?], mis gunnen en aan Heren die er nog. —

Z.O.Z. 30 * Inhoud: De briefschrijfster (of -schrijver) doet aangifte van grootschalige zwarte handel en prijsopdrijving op de markt van het Waterlooplein. Er worden specifieke namen en adressen genoemd van marktkoopvrouwen die goederen zonder distributiebonnen verkopen tegen woekerprijzen.
* Opvallende details: De genoemde prijzen zijn extreem hoog voor 1944 (bijv. 400 gulden voor een eetservies). De tipgever waarschuwt expliciet voor corruptie onder de controleurs: de "knappe dames" op de markt zouden de controleurs omkopen met sigaretten of broodbonnen.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is informeel maar dringend. De spelling "pannen hoeken" en "steakenham" (mogelijk een verbastering of specifieke term voor een gunst/lekkerij) duidt op een gemiddeld opleidingsniveau.
* Annotaties: De rode tekst bovenaan bevestigt dat de brief door de ontvangende instantie serieus is genomen en is doorgeleid voor onderzoek ("Ter behandeling"). * Historische periode: Januari 1944, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Grondstoffen en voedsel waren schaars en strikt op de bon.
* Zwarte Handel: Vanwege de tekorten bloeide de zwarte markt. De autoriteiten (zoals de Prijsbeheersing en de Economische Controledienst) probeerden dit te onderdrukken, vaak met behulp van anonieme tips van burgers.
* Verklikking: Het schrijven van dergelijke brieven kwam op grote schaal voor. De motieven varieerden van oprechte verontwaardiging over onrechtvaardige prijzen tot persoonlijke afgunst of zakelijke rivaliteit.
* Locatie: Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt waren in deze periode brandpunten van zowel legale als illegale handel, ondanks de deportaties van de Joodse bevolking die deze buurten voorheen kenmerkten.