Handgeschreven brief (mogelijk een verklikking of aangifte).
Origineel
Handgeschreven brief (mogelijk een verklikking of aangifte). ... actentas.
netjes gekleed uit zien of actentas bij-
zich dragen of zo iets dergelijks
[doorgehaald: doen gevaarij.] Dan de gewone prijs en
op punten of bon op zoo dat het
moeilijk is om hen te pakken te krijgen
Ook wou ik u willen vertellen als
dat u hun schorst dat zij dan Mejufvr
Elders of Meneer of Mej. Aukema voor
hun laten staan. Dus wees op uw hoede.
2° Dat zou Meneer Goudriaan die woont
Pieterneuland str 6 - I verkoopt alles
zonder bon hij heb ook een snelbuffet
in de Jod. St Antoniebreestr. daar
wordt alles zonder bon verkocht
en gelegenheid gegeven voor de bonnen
handelaars onder in de kelder.
en die de arme mensen uitzuigen
en niet anders dan van gestolen boel
of bonnen leven bestaan.
Hopende dat u daar tegen op kan
komen dan is er tenminste voor een
ander nog een boterham te verdienen
want zij halen een ander het brood
uit de mond. De brief is een klassiek voorbeeld van een "verklikbrief" uit een tijd van schaarste. De auteur schrijft aan een onbekende autoriteit (mogelijk de politie of de Crisis-Controle-Dienst) om illegale praktijken in de zwarte handel aan te kaarten.
De tekst bevat twee hoofdonderwerpen:
1. Een waarschuwing over personen die zich keurig kleden of met een actentas lopen om niet op te vallen, terwijl ze handelen boven de vastgestelde prijzen of buiten het distributiesysteem om. De schrijver waarschuwt dat deze mensen bij ontslag ("schorsen") simpelweg bij anderen (zoals de genoemde Mej. Elders of Mej. Aukema) aan de slag gaan.
2. Een specifieke beschuldiging tegen een "Meneer Goudriaan" die vanuit de Pieter Nieuwlandstraat 6-I en een "snelbuffet" aan de Sint Antoniesbreestraat handelt in goederen zonder distributiebonnen. De auteur noemt expliciet dat bonnenhandelaren in de kelder van dit pand de "arme mensen uitzuigen".
De toon is verontwaardigd en moreel geladen. De schrijver rechtvaardigt de melding door te stellen dat deze illegale handel de eerlijke burger ("een ander") zijn "boterham" en "het brood uit de mond" ontneemt. Tijdens de Duitse bezetting en de jaren van wederopbouw was in Nederland bijna alles op de bon. Het distributiestelsel moest zorgen voor een eerlijke verdeling van schaarse goederen, maar creëerde tegelijkertijd een enorme zwarte markt. Handelaren die goederen zonder bonnen verkochten tegen woekerprijzen werden door velen gezien als profiteurs ("asocialen").
De genoemde locaties plaatsen de brief in Amsterdam. De Sint Antoniesbreestraat was voor de oorlog het hart van de Joodse buurt; de toevoeging "Jod." voor de straatnaam wijst mogelijk op de verwarring of associatie met de nabijgelegen Jodenbreestraat. Dergelijke anonieme brieven waren destijds aan de orde van de dag en tonen de diepe sociale spanningen en de overlevingsstrijd in een ontwrichte samenleving. Politie