Inspectierapport / Controleverslag van de Openbare Markten (O.M.). $\underline{\text{N}}^{\text{o}}$ 37/10/1 | $\underline{\text{M. 1944}}$ 18/1 | Adam 25 November '43

Heden middag werd door mij een controle op de kadegeldinning aan de hulpmarkten van de O.M. gehouden. De situatie was als volgt:

Hulpmarkt Brouwersgracht }
-- " -- Prinsengracht. }
-- " -- Dijksgracht } Geen Schepen Aanwezig.
-- " -- Plantage Muidergracht. }
-- " -- Kostverlorenvaart. }

Hulpmarkt Weesperzijde.

Naast de hulpmarkt werden door mij aangetroffen:
v/o perceel 97 schipper Flohil schip Wilhelmina 159 ton.
" " 99 " Steenbergen " de Eendracht 140 "
" " 99 " G de Groot " Johanna 325 "

Deze schepen zijn leeg aangekomen en door de WNA bestemd om als lichter voor winteropslag te dienen. Aan de hulpmarkt is geen plaats genoeg voor deze groote schepen. Contr. v.d. Hoek zal hierover nader rapport uitbrengen.

Bovenstaande schepen stonden genoteerd zoowel in het algemeen controle boekje als op het dagsstaatje van den betreffende controleur.

[Handtekening/Paraaf]
Den Heer
Bedrijfsleider
OM

[Paraaf: g v b]
[Rode stempel: Th. Müller]
[Stempel: 19 JAN. 1944] Dit document is een ambtelijk verslag van een controleur van de Dienst der Openbare Markten (O.M.) in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het rapport is de controle op de "kadegeldinning": het innen van liggeld of belastingen voor schepen die aan de stadskades liggen.

Uit het rapport blijkt dat de meeste hulpmarkten (zoals de Prinsengracht en Brouwersgracht) op dat moment leeg waren. De Weesperzijde was echter wel in gebruik door zeven genoemde schepen. Interessant is de vermelding van drie grote schepen (tot 325 ton) die "v/o" (tegenover) bepaalde percelen lagen. Deze werden gebruikt voor "winteropslag", een gebruikelijke praktijk waarbij schepen in de rustige wintermaanden als tijdelijke opslagplaats (lichter) dienden. De controleur merkt op dat deze schepen correct zijn geadministreerd door de lokale controleur (V.d. Hoek). Het document dateert van november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De afkorting WNA verwijst naar de Wirtschaftsprüfstelle of een aanverwante instantie die tijdens de bezetting toezicht hield op de economie en scheepvaart.

In deze periode was de binnenvaart van cruciaal belang voor de voedsel- en brandstofvoorziening van Amsterdam, maar de activiteit was door de oorlogsomstandigheden, brandstoftekorten en vorderingen door de bezetter beperkt. Het feit dat er strikte controle was op de kadegelden toont aan dat het gemeentelijk apparaat, ondanks de oorlog, nauwgezet bleef functioneren volgens de bureaucratische regels. De stempel van januari 1944 duidt op de trage administratieve afwikkeling van het rapport. A.J. Blaak G. Weinreich G. de Molen G. v.d. Molen H. Kragt