Ambtelijk rapport 9 juni 1944 (met betrekking tot een gebeurtenis op 7 juni 1944) De waarnemend (wnd.) Bedrijfschef van de Centrale Markt (ondertekend door H. Heemskerk [?] ) Directeur van het Marktwezen Rapport. [handgeschreven: op 7/6-44] Amsterdam, 9 Juni 1944.

De Landwacht heeft, volgens verklaring van de Commandant van
District IV, van Flier, schipper Kooiman met zijn schip aan de van Noordt-
[handgeschreven in de kantlijn: clandestien] kade aangetroffen, terwijl hij bezig was aldaar groente te lossen. Leden
van de Landwacht hebben Kooiman de reeds geloste groente weer in laten
laden en hem naar de Centrale Markt op laten varen, alwaar door een aan-
tal leden van de Landwacht de lading werd gecontroleerd en voor een be-
langrijk gedeelte in beslag genomen.

Een en ander is, tegelijk met een partij in beslag genomen aar-
dappelen, vervoerd door schipper van Toor, naar het districtshuis van
de Landwacht, Kempenaarstraat No. 51 gebracht, alwaar het zou worden ver-
kocht.

Een gedeelte van de Landwacht-leden is per schip van Kooiman,
een ander gedeelte via de poort op de Centrale Markt gekomen. Zij zijn
aldaar ongeveer van 7 - 9 ½ [handgeschreven: n.m.] uur geweest.

De Bedrijfschef der Centr. Markt (wnd).
[handgeschreven handtekening: H. Heemskerk]

Aan den heer Directeur
van het Marktwezen.

[Stempel onderaan:] № 37/68/3 M.1944 9/6 Dit rapport beschrijft een incident waarbij de Landwacht (een collaborerende paramilitaire organisatie) ingrijpt bij de distributie van voedsel. Schipper Kooiman wordt betrapt op het lossen van groenten bij de Van Noordtkade. De handgeschreven notitie "clandestien" in de marge duidt erop dat dit buiten de officiële kanalen van de voedselvoorziening om gebeurde (zwarte handel of eigen distributie).

De Landwacht dwingt de schipper naar de Centrale Markt te varen, waar de lading wordt gecontroleerd. Een groot deel van de groenten wordt, samen met aardappelen van een andere schipper (Van Toor), in beslag genomen. Opvallend is dat de goederen vervolgens naar het eigen districtshuis van de Landwacht aan de Kempenaarstraat worden gebracht om daar verkocht te worden. Dit suggereert dat de Landwacht hier niet alleen optrad als handhaver, maar ook direct profiteerde van de inbeslagname door de goederen zelf te verhandelen.

De toon van het rapport is zakelijk en ambtelijk, waarbij de bedrijfschef van de Centrale Markt simpelweg de feiten rapporteert aan zijn directeur. Het document dateert van 9 juni 1944, slechts drie dagen na D-Day. Nederland bevindt zich in een fase van extreme schaarste en strikte voedseldistributie onder het Duitse bezettingsregime.

De Landwacht was een in 1943 door de NSB opgerichte hulppolitie die berucht was om het controleren van burgers en schippers op "clandestien" vervoer van voedsel. In deze periode van de oorlog nam de controle op de zwarte handel toe, omdat de bezetter en de collaborerende instanties de grip op de voedselstroom wilden behouden (mede om voorraden naar Duitsland te kunnen sturen).

De Centrale Markthallen in Amsterdam (het huidige Food Center) vormden het kloppend hart van de voedseldistributie in de stad. Incidenten zoals beschreven in dit rapport, waarbij paramilitaire groepen zich bemoeiden met de aanvoer en eigenhandig voorraden confisqueerden, kwamen in de laatste oorlogsjaren vaker voor naarmate de honger en de chaos toenamen.