Verzoekschrift / Brief (typewerk op papier). Circa laat 1939 of begin 1940 (gebaseerd op de genoemde cursussen die starten in oktober 1939). Gezamenlijke besturen van de Afdelingen Zaanlandsche Gemeenten en Westzaan van de Hollandsche Maatschappij van Landbouw, de Afdelingen Zaandam en Oostzaan van de Bond van Melkveehouders en de Vereniging van Oud-leerlingen der Algemene Landbouwcursus te Zaandam. Aan het Hoofdbestuur der Hollandsche Maatschappij van Landbouw.

De Afdelingen Zaanlandsche Gemeenten en Westzaan der Hollandsche Maatschappij van Landbouw, de Afdelingen Zaandam en Oostzaan van de Bond van Melkveehouders, de Vereniging van Oud-leerlingen der Algemene Landbouwcursus te Zaandam, hebben hierbij de eer Uw medewerking in te roepen voor het stichten van een Lagere Landbouwschool door de geheele Zaanstreek en omgeving.

Daar Zaandam gunstig gelegen is voor de gemeenten Koog a.d. Zaan, Zaandijk, Wormerveer, Krommenie, Assendelft, Uitgeest, Wormer, Jisp, Oost- en West Knollendam, Oostzaan, Ilpendam, Landsmeer, Buiksloot, Amsterdam, Sloterdijk, Halfweg, Westzaan en met al deze gemeenten goede autobus- en spoorwegverbindingen heeft, menen bovengenoemde verenigingen dat te stichten school te Zaandam zou moeten worden opgericht.

Dat Zaandam algemeen beschouwd wordt als het centrum van de Zaanstreek in de meest ruime zin, kan nog blijken uit het groote aantal scholen, dat te Zaandam gevestigd is en die bestemd zijn voor de geheele Zaanstreek. De Centrale Ambachtsschool voor de Zaanstreek, het Lyceum, openbare en bijzondere U.L.O. Scholen, openebare en bijzondere Huishoudscholen, de Handelsschool, avondscholen en cursussen voor alle mogelijke opleidingen zijn te Zaandam gevestigd. Het gemeente-bestuur van Zaandam geeft steeds alle mogelijke medewerking aan deze verschillende onderwijsinrichtingen en -cursussen. Ook voor de hierbij aangevraagde Lagere Landbouwschool heeft dit Gemeentebestuur - blijkens bijgaande verklaring - leslokalen toegezegd.

Reeds vanaf 1933 wordt te Zaandam regelmatig landbouwles gegeven.
Van 1933-1935 een algemeen landbouwcursus, waarvan 15 leerlingen het diploma behaalden.
Van 1935-1937 een dergelijke cursus, die 18 gediplomeerde leerlingen opleverde.
Van 1937-1938 een derde jaars' cursus, bestaande uit een landbouw-boekhoudcursus met 18 leerlingen met daarnaast een cursus in veeteelt en veevoeding, die bezocht werd door 14 leerlingen.
In 1938 begon een nieuw algemene landbouwcursus met 19 leerlingen.
Naast deze elkaar regelmatig opvolgende algemene leergangen, werd in het winterhalfjaar 1938-1939 een cursus veeverloskunde gegeven, waaraan 27 personen deelnamen. In October 1939 begon een tweede cursus in veeverloskunde met 12 leerlingen.
Vanaf 1934 waren er steeds genoeg leerlingen om elk jaar in de Zaanstreek een melkcursus te houden.
Door de gediplomeerde leerlingen der bovengenoemde cursussen werd een Vereniging van Oud-Leerlingen gesticht, die elk jaar, in samenwerking met de andere landbouworganisaties te Zaandam, enkele lezingen, de landbouw betreffende, organiseert en daardoor medehelpt het verenigingsleven der landbouworganisaties in deze gemeente tot hoogere bloei te brengen. Uit bovenstaande blijkt, dat naast het opgewekt culturele verenigingsleven in de Zaanstreek, ook de belangstelling voor het landbouwbedrijf en landbouwonderwijs steeds groeiende is.

De leerlingen der genoemde cursussen kwamen uit Zaandam en diverse omliggende gemeenten.
Van de algemene landbouwcursus 1933-1935 kwamen van de 15 gediplomeerde leerlingen: 12 uit Zaandam, 2 uit Koog a.d. Zaan en ~~uit 1 uit Westzaan~~. [correctie: 1 uit Westzaan]
Van de cursus 1936-1938: 5 uit Zaandam, 5 uit Westzaan, 8 uit Oostzaan.
Van de thans lopende cursus komen 6 leerlingen uit Zaandam, 6 uit Oostzaan, 2 uit Westzaan, 3 uit Wormer, 1 uit West-Graftdijk en 1 uit Amsterdam.
Van de in October 1939 begonnen cursus in veeverloskunde komen 3 deelnemers uit Zaandam, 1 uit Koog a.d. Zaan, 1 uit Wormerveer, 3 uit Assendelft, 1 uit Uitgeest, 3 uit Sloterdijk.
In de laatste jaren worden de Zaandamsche cursussen in steeds toenemende mate door leerlingen uit omliggende gemeenten bezocht. Zaandam is dus reeds een centrum van landbouwonderwijs geworden.

Alle gegeven cursussen hadden steeds ruim voldoende leerlingen. Steeds is het onnodig geweest propoganda te maken om een voldoend aantal leerlingen voor een of andere cursus te krijgen.

Gezien het grote aantal veehoudersbedrijven in de Zaanstreek (b.v. te Oostzaan 91, te Westzaan 66, te Zaandam 81, en gezien de toeloop van leerlingen naar de naastbijgelegen Lagere Landbouwschool te Purmerend, welke de laatste jaren steeds zoo groot was, dat een zeer groot aantal adspirant-leerlingen moets worden afgewezen, zijn de besturen van bovengenoemde verenigingen er dan ook van overtuigd, dat een Lagere Landbouwschool te Zaandam steeds voldoende leerlingen * Doel van het document: Het overtuigen van het hoofdbestuur om een formele Lagere Landbouwschool in Zaandam te stichten door de behoefte aan te tonen met harde cijfers en logistieke argumenten.
* Argumentatiestructuur:
1. Centrale ligging: Zaandam is het logische knooppunt voor transport (trein/bus) in de regio.
2. Onderwijstraditie: Zaandam fungeert al als regionaal onderwijscentrum voor andere disciplines.
3. Bewezen behoefte: Sinds 1933 zijn er succesvolle cursussen gedraaid zonder dat er reclame ("propoganda") nodig was.
4. Capaciteitsproblemen elders: De school in Purmerend kan de vraag niet aan en moet leerlingen weigeren.
5. Lokale steun: De gemeente Zaandam heeft reeds lesruimte toegezegd.
* Taalgebruik: Formeel, zakelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "geheele", "hoogere", "adspirant"). Er is een opvallende typefout in de laatste alinea: "propoganda" (propaganda) en "moets" (moeten). De tekst breekt abrupt af aan de onderzijde van de pagina. Dit document stamt uit een periode waarin het landbouwonderwijs in Nederland sterk werd geprofessionaliseerd. Hoewel de Zaanstreek tegenwoordig vooral geassocieerd wordt met industrie (verkade, Lassie, etc.), was het achterland in de jaren '30 nog zeer agrarisch, met een sterke focus op de melkveehouderij.

De genoemde plaatsen zoals Buiksloot en Sloterdijk waren destijds nog zelfstandige dorpen of net geannexeerde randgemeenten die hun landelijke karakter nog niet volledig verloren hadden aan de uitbreiding van Amsterdam. De noodzaak voor een eigen school in de Zaanstreek onderstreept de economische druk van die tijd: door de crisis van de jaren '30 en de naderende oorlogsdreiging was efficiënte en wetenschappelijk onderlegde landbouw (veevoeding, boekhouding, veeverloskunde) cruciaal voor de voedselvoorziening en het overleven van boerenbedrijven. De "Hollandsche Maatschappij van Landbouw" was een invloedrijke organisatie die een sleutelrol speelde in de modernisering van de sector.