30 september 1939 (rechtsboven genoteerd als 30/9/39). N.B. Doorgestreepte tekst wordt weergegeven met een horizontale lijn. Tussenvoegingen zijn geplaatst waar ze in de tekst zijn ingevoegd.

30/9/39 488
66/15/20 M.

Mlh. hm.
Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat mij ~~door den dienst der~~
~~Publieke Werken wordt medegedeeld, dat het~~
~~onder Uw aandacht te brengen.~~

Terwijl in verband met de vestiging van de sigarenfabrikanten in de Centrale Markthal nog verschillende werkzaamheden moeten worden verricht bereikt mij van de zijde van den Dienst der Publieke Werken het bericht dat het bij Besluit van B. en W. (d.d. 17 Aug. j.l. 506 hm) ~~d.d. 17 Augustus 1939 I geheel~~ tot bovenbedoelde toegestane crediet ad f 4000.- ~~reeds is verbruikt~~ niet toereikend is voor de voltooiing der werken ~~heden, verricht voor de vestiging der sigarenmakers~~ op de C.M.

~~Inmiddels is gebleken dat de oorspronkelijk gestelde oplossing van de inrichting voor het bevochtigen van de tabak~~
De bedoelde werken blijken nl. aanzienlijk meer te zijn dan was begroot. Dit is hoofdzakelijk te wijten aan het feit, dat de toilet-inrichtingen ~~oorspronkelijk uitsluitend voor manspersoonen bestemd, thans ook mede naar vrouwen moesten worden omgebouwd en het opvangen en benutten van tabaks-water.~~
Dit leidt tot ernstige vervuiling en een onhoudbaren toestand aanleiding te geven, te meer omdat ter plaatse geen afvoer bestaat, zodat de grote plassen water gemengd met natte tabaksresten op de vloer blijven liggen. En enkele tafel voor dit toilet-inrichting worden als zoodanig reeds gebruikt afgesloten. Hierin dient onverwijld te worden voorzien.

(In de linker marge toegevoegd:)
F; bovendien bevuilen de wanden der toiletten door het spatten van tabaks-water, terwijl van de bossen tabak die ter plaatse worden uitgeslagen ~~en worden doorgespoeld~~

I want zich hierdoor veel tabaksafval vormt

(Grote X door de onderste paragraaf, die oorspronkelijk luidde:)
~~Het water wordt nu op de vloer gebracht van de toiletruimte. Op de vloer daarvan vormen zich grote plassen water vermengd met tabaksafval waarin tabaksafvallen drijven. De toiletten voor mannen en vrouwen zijn daarom slechts toegankelijk via een vloer waarop zich waterplassen vormen waarin tabaksafvallen drijven. De toestand moet ook overigens~~ * Inhoud: Het document is een ambtelijk schrijven waarin wordt gerapporteerd dat een eerder verleend krediet van 4000 gulden voor de inrichting van werkruimten voor sigarenmakers in de Centrale Markthal onvoldoende is.
* Problematiek: De kosten vallen hoger uit door onvoorziene aanpassingen aan de sanitaire voorzieningen. Omdat de ruimten nu door zowel mannen als vrouwen worden gebruikt, moesten de toiletten worden verbouwd. Daarnaast is er een groot technisch/hygiënisch probleem: er is geen goede afvoer voor het "tabakswater" (water dat vrijkomt bij het bevochtigen en uitslaan van tabaksbladeren). Dit zorgt voor vervuiling van wanden en vloeren, waarbij werknemers door plassen water met tabaksresten moeten lopen.
* Toon: De tekst is urgent; er wordt gesteld dat er "onverwijld" in een oplossing moet worden voorzien vanwege de "onhoudbare toestand".
* Status van het stuk: Het betreft een kladversie. De vele doorhalingen en de grote 'X' onderaan tonen de redactiefase van het document aan, waarbij de schrijver worstelt met de juiste verwoording van de klachten over de hygiëne. Dit document stamt uit september 1939, een turbulente tijd waarin de Centrale Markthal (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) een centrale rol speelde in de voedselvoorziening en handel van de stad. De vestiging van sigarenfabrikanten in de markthal duidt op een herbestemming of uitbreiding van de faciliteiten aldaar.

Het document geeft een uniek inkijkje in de dagelijkse werkomstandigheden van de Amsterdamse tabaksbewerkers in die tijd. Het feit dat er specifiek melding wordt gemaakt van de noodzaak voor aparte voorzieningen voor vrouwen, weerspiegelt de aanwezigheid van vrouwelijke arbeidskrachten in de sigarenindustrie. De hygiënische standaarden van de Dienst der Publieke Werken werden hier zwaar op de proef gesteld door het specifieke productieproces van tabak, dat veel vocht en organisch afval genereerde. N.B. Doorgestreepte Publieke Werken