Getypte promotionele circulaire/verkoopbrief met getuigschriften. Jan Brouwers Junior, Tilburg (vertegenwoordiger van Friedr. Haas, Lennep). Jan Brouwers Junior Tilburg
Postbus 17 Tel. 1476 [handgeschreven:] 10142

Vertegenw. van Friedr. Haas Lennep
Kamer- en Banddrogers voor Binnengoed

Mijne Heeren
Firma's welke Haas' drooginrichting voor
binnengoed, (dus niet voor sigaren) in bedrijf namen, noemden
als voordeelen

Belangrijke Plaatsruimtebesparing
Onafhankelijkheid der weersgesteldheid
Uitstekend droogeffect in korten tijd
Vermijding van eestlucht
Brandvrij

De drooginrichting wordt geleverd met of zonder wagenbediening
en kan worden gevoed met stoom of met gas. Zij kan desverlangd
in werking worden gezien.

In ons rayon werd de drooginrichting reeds geleverd naar
Veenendaal, Amersfoort, Eindhoven, Leiden en Rotterdam.

Bij interesse voor offerte gelieve U te berichten hoeveel
Kilo binnengoed U per dag wenscht te drogen en op hoeveel uren
de dag moet worden berekend, of wij het vochtgehalte kunnen
berekenen met 25% voor- en ca. 3% na het droogproces en of U
stoom of gas ter beschikking hebt. Indien stoom zoo is tevens
de spanning te vermelden.

Hoogachtend
Jan Brouwers Junior Tilburg
Postbus 17

Onze afnemers schrijven als volgt:

" Tot ons genoegen kunnen wij U mededeelen, dat de door Haas
geleverde droogkamer aan de verwachtingen beantwoordt en wij
dit apparaat gaarne aanbevelen. "
get. N.V. Abonné Sigarenfabrieken v.h. [handgeschreven:] Stoom
Kessels & Van Hussel Eindhoven 24/6 '32

" Wij deelen U met genoegen mede, dat het geleverde droogappa-
raat voor ons doel uitstekend geschikt is. Het werkt van den
eersten dag der opstelling af tot onze volle tevredenheid. "
get. N.V. F.M. Houbaer & Co Amersfoort 8/4 '30 [handgeschreven:] stoom

" Ingevolge Uw verzoek deelen wij mede, dat het geleverde
apparaat voor het drogen van binnengoed tot onze tevredenheid
werkt en ons veel ruimtebesparing geeft. "
get. N.V. Geb. Van Schuppen's Tabak- en [handgeschreven:] stoom
Sigarenfabriek "De Nijverheid" Veenendaal 15/11 '29

" Wij voldoen gaarne aan Uw verzoek en verklaren, dat het Haas-
droogapparaat geheel naar genoegen functionneert en in ons bedrijf
uitstekend voldoet en geven U gaarne vrijheid om van deze
referentie gebruik te maken. "
get. A.H.J. Wijtenburg Leiden 25/4 '35

[handgeschreven:] gas

Hierdoor deel ik U mede, dat ik over het droogapparaat door
de Fa. Haas Lennep geleverd, zeer tevreden ben en het beantwoordt
geheel aan de verwachtingen.
Ik kan dan ook het merk "Turbo" ten zeerste aanbevelen "
get. H. Hansen Rotterdam 14 Feb. 1936
Electr. Hoonstripperij Vinkendwarsstr. 17 N.

--- * Doelstelling: Het document is een acquisitie-middel bedoeld om directeuren van sigarenfabrieken te overtuigen van de overstap op mechanische drooginstallaties. De nadruk ligt op efficiëntie, brandveiligheid en kwaliteitsverbetering.
* Argumentatie: De afzender gebruikt 'social proof' door een lijst met tevreden klanten in belangrijke tabakscentra (Eindhoven, Veenendaal) te presenteren. De handgeschreven noten "stoom" en "gas" in de kantlijn lijken een latere toevoeging van een archivaris of de vertegenwoordiger zelf om de referenties te categoriseren op basis van de gebruikte energiebron.
* Terminologie:
* Binnengoed: De fijngesneden of gebroken tabak die de vulling van een sigaar vormt (in tegenstelling tot het dekblad).
* Eestlucht: Een specifieke, vaak ongewenste geur die tabak kon krijgen bij traditionele droogmethoden boven een vuur of in een eest (droogoven).
* Hoonstripperij: Een bedrijf waar de nerven uit de tabaksbladeren worden verwijderd (strippen).

--- Dit document stamt uit de hoogtijdagen van de Nederlandse sigarenindustrie in de jaren '20 en '30. Steden als Eindhoven, Tilburg en Veenendaal waren belangrijke knooppunten voor deze nijverheid.

De overgang van het natuurlijk drogen van tabak (afhankelijk van het weer en veel ruimte innemend) naar mechanische drooginstallaties zoals die van de Duitse firma Friedrich Haas uit Lennep, markeert de verdere industrialisatie en mechanisatie van de sector. Door de crisis van de jaren '30 was kostenbesparing (ruimte en tijd) essentieel voor het overleven van fabrieken.

De vermelding van Jan Brouwers Junior als tussenpersoon is typerend voor de manier waarop Duitse machinefabrikanten hun markt in Nederland bedienden via lokale agenten of vertegenwoordigers. De brief laat zien dat technische innovaties (zoals de keuze tussen gas of stoom) belangrijk waren voor de integratie in bestaande fabriekssystemen.