Ambtsbrief / Officiële rapportage 29 augustus 1939 Onbekend (geparafeerd met "VP/HG"), vermoedelijk de directie of marktmeester van de Centrale Markt. De Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam (aangeduid als "Alhier"). VP/HG.

66/21/1 M.

Extra

29 Augustus 1939.

Bezetting kantoren hal
Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de Vrijwil-
lige Burgerwacht, behalve de twee voor opslag van mitrailleur-
karren gebruikte kantoren in de hal op de Centrale Markt (nos.
H 99 en 100) waaromtrent ik U op 21 dezer rapporteerde (No.
66/20/1 M.), thans bovendien de kantoren nos. H 60, 61, 62, 63,
64 en 65 heeft bezet, die dienen voor theorie-localen en voor
bewaarplaats van geweren en uniformstukken (helmen), welke
worden gebruikt bij exercities, die sedert gisteren regelmatig
op de terreinen der Centrale Markt worden gehouden. Bovendien
gebruikt de Burgerwacht de zoogenaamde derde veilingruimte
(welke dient voor de sinaasappelveilingen) als leslokaal o.a.
voor de opleiding van telephonisten; in deze ruimte zijn voorts
twee kantoortjes der fruit-importeurs (die daarvan alleen op
veilingdagen gebruik maken), door de Burgerwacht in beslag ge-
nomen.

In de kantoren nos. H 97, 98 en 101 zijn voorts 22 man
genie-troepen ingekwartierd; deze troepen gebruiken pakhuis
no. H 5 in de hal voor de opberging van een zoeklicht-instal-
latie.

Voor de sigarenmakers worden ingericht de kantoren nos.
H 122 tot en met 127 en de nos. H 138 tot en met 144.

--- Deze brief is een formele rapportage over de vordering van ruimtes op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). Uit de tekst blijkt een aanzienlijke verschuiving van civiel naar militair/semimilitair gebruik van de marktgebouwen:

1. Vrijwillige Burgerwacht: Deze organisatie heeft haar aanwezigheid uitgebreid. Naast de eerdere opslag van mitrailleurkarren, worden nu zes extra kantoren gebruikt als leslokaal en wapenkamer (geweren en helmen). Ook de sinaasappelveilingruimte is gevorderd voor de opleiding van telefonisten.
2. Militaire aanwezigheid: Er is sprake van de inkwartiering van 22 manschappen van de genie. Zij gebruiken een pakhuis voor de opslag van een zoeklichtinstallatie, wat duidt op voorbereidingen voor luchtverdediging.
3. Logistieke impact: De vordering raakt de dagelijkse handel. Kantoortjes van fruitimporteurs zijn in beslag genomen. Er wordt gezocht naar alternatieve ruimtes voor andere groepen, zoals de sigarenmakers.
4. Activiteit: Er wordt melding gemaakt van regelmatige "exercities" op het marktterrein, wat de transformatie van een handelsplaats naar een militair steunpunt visualiseert.

--- De datum van dit document, 29 augustus 1939, is van cruciaal historisch belang. Het is slechts één dag na de afkondiging van de Algemene Mobilisatie in Nederland (28 augustus) en drie dagen voor de Duitse inval in Polen (1 september), het begin van de Tweede Wereldoorlog.

De brief is een direct bewijs van de koortsachtige voorbereidingen op een naderend conflict. De Centrale Markt was een vitaal logistiek knooppunt. De vordering van ruimtes door de Vrijwillige Burgerwacht (een lokale organisatie van burgers die de politie en het leger ondersteunde) en de genie toont aan dat strategische locaties in de stad onmiddellijk werden omgebouwd voor defensieve doeleinden. De aanwezigheid van zoeklichten en de opleiding van telefonisten wijzen op het inrichten van communicatie- en observatieposten in de strijd tegen mogelijke luchtaanvallen. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (destijds de Amsterdamse wethouder In 't Veld) werd geïnformeerd omdat deze vorderingen de voedseldistributie en de economische belangen van de markthandelaren direct raakten.