Ambtelijke brief / rapportage. 25 september 1939. MARKTWEZEN AMSTERDAM VP/HG.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 72/64/2 M.
BIJLAGE n diverse
ONDERWERP: Verzoek van H.Tolsma om zich bij het venten te mogen laten bijstaan.

AMSTERDAM (W.) 25 September 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

[Handgeschreven aantekening: 26/9-'39 met paraaf]

Onder terugzending van de met Uw apostille no. 66/22 L.M.1939 d.d. 8 Juli jl. om bericht ontvangen stukken heb ik de eer U mede te deelen, dat dezerzijds, overeenkomstig Uw op de apostille gestelde opdracht, gedurende eenigen tijd is gecontrôleerd, of adressant roept en trappen klimt. Dit is inderdaad bij herhaling gebleken, namelijk op 18 Juli jl., toen adressant binnen 15 minuten vijf maal heeft geroepen en drie keer een trap heeft beklommen; op 28 Juli jl., toen hij in een kwartier vier maal heeft geroepen en zich twee maal in verschillende perceelen naar boven heeft begeven; tenslotte op 5 September jl., toen adressant in drie kwartier veertien keer heeft geroepen en zich twee keer in verschillende perceelen naar boven heeft begeven.

Ter zake nader gehoord heeft adressant verklaard, dat hij gedurende de zomermaanden veel minder hinder van zijn kwaal heeft, dan gedurende de wintermaanden, weshalve hij 's zomers geen hulp bij het venten noodig heeft.

Adressant verzoekt daarom thans toestemming, ~~om zich uitsluitend~~ om zich gedurende het winterseizoen te mogen laten bijstaan door zijn echtgenoote J.Tolsma-Wierma, ~~het is voldoende, wanneer de desbetreffende toestemming hem~~ jaarlijks vanaf ~~September~~ October tot ~~en met Juni~~ half Juni wordt verleend. Dezerzijds wordt aan Tolsma's verklaring, dat het roepen en trappen klimmen hem 's zomers... [tekst loopt buiten beeld verder] Dit document is een ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Het betreft een onderzoek naar de fysieke gesteldheid van een straatventer, de heer H. Tolsma. In die tijd waren de regels voor venters streng; men mocht zich doorgaans niet zomaar laten bijstaan door anderen om de concurrentie eerlijk te houden en het aantal personen op straat te reguleren.

Uit de tekst blijkt een opmerkelijke mate van controle: ambtenaren hebben Tolsma op drie verschillende dagen geschaduwd om exact te turven hoe vaak hij riep ("zijn waren aanprees") en hoeveel trappen hij beklom. Dit diende als bewijs voor de fysieke zwaarte van zijn beroep in relatie tot zijn "kwaal" (waarschijnlijk een reumatische of astmatische aandoening, gezien de verergering in de winter).

Interessant zijn de handgeschreven correcties in de laatste alinea. De oorspronkelijke tekst was ruimer geformuleerd ("September tot en met Juni"), maar is handmatig ingekort naar de periode "October tot half Juni". Ook is de zinsbouw aangepast om de toestemming een "jaarlijks" karakter te geven in plaats van een eenmalige beschikking. De datum van het document, 25 september 1939, is historisch relevant. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de Tweede Wereldoorlog enkele weken daarvoor (1 september) uitgebroken met de inval in Polen. De sfeer in Nederland was er een van mobilisatie en schaarste.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" speelde een cruciale rol in de stadsorganisatie, zeker met het oog op de naderende distributie en voedselvoorziening. Het Marktwezen hield streng toezicht op de distributieketen via straathandel. Voor een kleine zelfstandige zoals de heer Tolsma was de hulp van zijn vrouw essentieel om zijn inkomen te behouden tijdens de koude maanden, een verzoek dat door de controleurs in dit rapport ondersteund lijkt te worden op basis van hun feitelijke observaties.