15 december 1939. Onbekend (waarschijnlijk een diensthoofd of inspecteur van een gemeentelijke dienst). [Handgeschreven rechtsboven]: ten. Fr. de Hae.

VP/HG.

72/67/3 M. extra.
n 3 15 December 1939.

Bedienen van
vaste klanten. den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 30 Augustus jl. om advies ontvangen stuk heb ik de eer het navolgende te rapporteeren. In de eerste maanden van dit jaar had de inspecteur van mijn dienst, wetende, dat het bedienen van vaste klanten in de wijk Noord veel voorkomt, aan een met contrôle op de venters in die wijk belasten contrôleur opgedragen om speciaal ook te letten op de personen, die niet in het bezit eener ventvergunning zijn, omdat zij uitsluitend vaste klanten bedienen. Ten gevolge van deze opdracht betroffen in de bovenbedoelde periode een groot aantal (namelijk 21%) der in de wijk Noord verrichte contrôles de "bedieners van vaste klanten". Dit cijfer van 21 geeft natuurlijk niet het percentage aan, dat de "bedieners van vaste klanten" uitmaken van het totale aantal venters in de wijk Noord, evenmin als dit met de, in het in den aanhef bedoelde stuk, genoemde percentage-cijfers van de andere wijken het geval is; onder andere kan namelijk dezelfde persoon meermalen zijn gecontrôleerd.
Dezerzijds is thans een onderzoek ingesteld naar de werkelijke verhouding tusschen het aantal personen, die vaste klanten bedienen en het aantal venters in de verschillende wijken. Het bedoelde onderzoek vond plaats, doordien speciale contrôle op de "bedieners van vaste klanten" werd uitgeoefend; De kern van dit document is een ambtelijke verantwoording over de handhaving van de ventvergunningen in een specifieke stadswijk (Noord). Er wordt onderscheid gemaakt tussen officiële 'venters' (straathandelaren met vergunning) en personen die 'vaste klanten bedienen' zonder vergunning.

De schrijver nuanceert eerdere statistieken: het feit dat 21% van de controles betrekking had op deze onvergunde bezorgers, betekent niet dat zij 21% van de totale populatie vormen. Er is sprake van dubbeltellingen omdat dezelfde personen vaker gecontroleerd zijn. De brief kondigt een diepgaander onderzoek aan naar de werkelijke verhoudingen in de stad. Het document dateert van december 1939, de periode van de Nederlandse mobilisatie vlak voor de Tweede Wereldoorlog. In deze tijd was de regulering van de voedselvoorziening en handel ('Levensmiddelen') een cruciale overheidstaak. De gemeente trachtte grip te houden op de distributiekanalen en oneerlijke concurrentie (of belastingontduiking) door onvergunde handelaars en bezorgers tegen te gaan. Het 'bedienen van vaste klanten' was destijds een veelvoorkomende manier voor kleine zelfstandigen (zoals melkboeren of bakkers) om hun handel te drijven, waarbij de grens tussen legale bezorging en illegale straathandel vaak een punt van discussie was.