Officieel rapport van kaartcontrole (proces-verbaal formulier). [In de linkerbovenhoek stempel en handgeschreven nummers:]
№ 77/27 / M. 1939 3/4

KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.

No.kaart . . . . 2518 . . . . uitgegeven als . . . . Kooper . . . .
Naam . . I.Presser . . . . . . . . geboren . 23 September 1897 .
woonplaats . . . Dan. Theronstraat 28 hs. . .
Reden van inhouding. (Korte omschryving).
tyd . . 6 uur v.m. . . . . . .

Vrydag 31 Maart 1939 te ongeveer 6 uur v.m. reed de kooper I.Presser, hierboven genoemd, in een vrachtauto G 97985 de C.M. op. Op het marktterrein liet ik hem uitstappen en controleerde ik zyn kaart met bybehoorend betalingsbewys. Hier bleek my dat Presser by zyn eigen kooperskaart No 2518 een betalingsbewys 13e week had gevoegd, hetwelk genummerd bleek te zyn 445. Op myn desbetreffende vraag antwoordde hy dat dit betalingsbewys was verstrekt aan zyn zwager, den kooper S.Piller, oud 37 jaar, wonende Dan. Theronstraat 10 huis. Volgens zyn verklaringen zou Piller ziek zyn en had hy opdracht om voor Piller te koopen. Piller, die zich hedenmorgen aan het toegangshek vervoegde, verklaarde dat hy het betalingsbewys niet aan Presser had geleend, doch dat deze het betalingsbewys by hem thuis had weggenomen. Volgens Presser heeft het geval zich toegedragen zooals Piller verklaart. Ik heb de kooperskaarten van Presser en Piller ingenomen, Presser een proces-verbaal aangezegd, terzake overtreding van art.461 W.v.Sr. en hem het marktterrein doen verlaten. De twee kooperskaarten gaan hierby.

[Handgeschreven notities in het midden, deels in rood potlood/inkt:]
78/27/2 [rood, doorgehaald]
Presser p.v. o. en 7 d. uitsluiten.
Piller is niet te straffen.
31/3 '39 . [paraaf]
m.i.v. 3 April uitsluit [rood]
3/4 - '39 [paraaf]

Gezien:
[paraaf]

AMSTERDAM, . . . 1 April . . . . . . . . . . . . 193 9
De Contrôleur,
P.C. Postema. Het document betreft een controle-incident op de Amsterdamse Centrale Markt waarbij sprake is van onrechtmatig gebruik van marktbescheiden.
* Het incident: Koopman I. Presser probeert de markt te betreden met zijn eigen koperskaart, maar gebruikt daarbij een betalingsbewijs (voor de marktgelden van week 13) dat op naam staat van zijn zwager, S. Piller.
* De toedracht: Presser claimt eerst toestemming te hebben van zijn zieke zwager, maar Piller ontkent dit bij het toegangshek; hij stelt dat Presser de papieren zonder toestemming uit zijn huis heeft meegenomen. Presser geeft dit vervolgens toe.
* Sancties: Beide koperskaarten worden geconfisqueerd. Presser wordt van het terrein verwijderd op basis van artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht (onbevoegd verblijf op andermans grond). De handgeschreven beslissing luidt dat er tegen Presser proces-verbaal wordt opgemaakt en dat hij voor 7 dagen wordt uitgesloten van de markt (met ingang van 3 april 1939). Piller krijgt geen straf opgelegd. * Historisch kader: Het document dateert van vlak voor de Tweede Wereldoorlog. De administratieve druk op marktkooplieden was in deze periode groot en de controle aan de poorten van de Centrale Markt (tegenwoordig Food Center Amsterdam) was strikt om illegale handel en onbevoegden te weren.
* Genealogische gegevens: Zowel Isaäc Presser als Salomon Piller waren Joodse Amsterdammers woonachtig in de Transvaalbuurt. Uit externe bronnen (zoals het Joods Monument) is bekend dat beiden de oorlog niet hebben overleefd; Isaäc Presser en Salomon Piller zijn beiden in 1943 in Sobibor vermoord. Dit document biedt een zeldzame, tastbare getuigenis van hun dagelijkse bezigheden en een klein familiegeschil kort voor de deportaties.
* Wetgeving: Artikel 461 W.v.Sr. was (en is) een veelgebruikt instrument om personen de toegang tot terreinen te ontzeggen en werd standaard ingezet bij overtredingen van marktreglementen. I. Presser P.C. Postema S. Piller