Dienstverslag / Rapport van het Marktwezen Amsterdam. 13 oktober 1938. (Handgeschreven aantekeningen bovenin, deels onleesbaar)
No 77/102/1 M. 1938 M/10
14 dagn en voorstel
en B. en W. voorgelegd.
W. diefstal
m.i.v. Zondag 15 Oct.
77/102/2
14/10/38
[Initialen]

R A P P O R T.

Hedenmorgen te ongeveer 4.30 uur zag I.Hartog, knecht by den grossier Bood (pakhuis houder D.) dat de overkluier Abraham Swaab, oud 50 jaar, wonende Rapenburgerstraat 106 I, 14 ledige kisten wegnam uit het pakhuis van den grossier L.Kloots, die zyn pakhuis naast Bood op pier D. heeft. Hy waarschuwde den knecht van Kloots, genaamd H.Kropveld, die onmiddellyk Swaab achternaging en staande hield. Op een handkar werden inderdaad door hem 14 kisten, gemerkt B.P. & O. aangetroffen. Deze kisten herkende Kropveld als het eigendom van zyn patroon. Swaab trachtte nog een aannemelyke verklaring te geven, slaagde hierin echter niet voldoende en bekende tenslotte de kisten gestolen te hebben. Hy verklaarde in finantieele moeilykheden te verkeeren en de bedoeling te hebben gehad voor de kisten geld te maken. Kloots heeft aangifte gedaan nadat hy de kisten als zyn eigendom had herkend.
Op 9 Juli 1936 heeft Swaab zich eveneens aan kistendiefstal schuldig gemaakt. Hy werd vervolgd en door den Directeur van het Marktwezen gedurende 14 dagen geschorst. Door B. en W. werd de schorsing met een maand verlengd. (Zie corr. 77/21/2 en 4 van 1936.)

Amsterdam, 13 October 1938.
Den Heer Bedryfschef v/h Marktwezen.
[Handtekening]
Marktopzichter.

(Handgeschreven onderin)
4.
77/102/3 20/10 '38 Dit rapport betreft de aanhouding van een 50-jarige 'overkluier' (een sjouwer of losser in de haven/markt) genaamd Abraham Swaab wegens de diefstal van 14 lege houten kisten. De diefstal vond plaats in de vroege ochtend op Pier D van het marktterrein in Amsterdam. Swaab werd op heterdaad betrapt door een medewerker van een naburig pakhuis en staande gehouden met de buit op een handkar.

De verdachte bekende de diefstal en voerde financiële nood aan als motief. Uit de administratie bleek dat Swaab een recidive-dader was; hij was twee jaar eerder voor een soortgelijk vergrijp al eens geschorst. De handgeschreven notities bovenin suggereren dat er naar aanleiding van dit nieuwe incident direct een voorstel voor een nieuwe schorsing (vanaf zondag 15 oktober) aan het College van Burgemeester en Wethouders is voorgelegd. Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse praktijk en de sociale verhoudingen op de Amsterdamse markten (waarschijnlijk de Centrale Markthallen) aan het einde van de jaren dertig.

• Sociale context: De term 'overkluier' duidt op een specifiek type zwaar handwerk in de logistieke keten van de markt. De vermelding van de Rapenburgerstraat als woonadres van Swaab plaatst hem in de toenmalige Joodse buurt van Amsterdam.
• Economische context: In 1938 was de economische situatie in Nederland nog steeds precair na de crisisjaren. De diefstal van 'ledige kisten' om deze te gelde te maken, getuigt van de bittere noodzaak onder de arbeidersklasse.
• Administratieve context: Het Marktwezen was een strikt gereguleerde gemeentelijke instantie. Het feit dat eerdere vergrijpen uit 1936 direct worden aangehaald, toont een efficiënte dossieropbouw en een streng tuchtrechtelijk beleid ten aanzien van marktarbeiders. De betrokkenheid van 'B. en W.' bij de schorsing onderstreept de status van het Marktwezen als gemeentelijk overheidsorgaan. H. Kropveld I. Hartog L. Kloots Marktwezen