L. Kloots

Dienstverslag / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport betreft de aanhouding van een 50-jarige 'overkluier' (een sjouwer of losser in de haven/markt) genaamd Abraham Swaab wegens de diefstal van 14 lege houten kisten. De diefstal vond plaats in de vroege ochtend op Pier D van het marktterrein in Amsterdam. Swaab werd op heterdaad betrapt door een medewerker van een naburig pakhuis en staande gehouden met de buit op een handkar. De verdachte bekende de diefstal en voerde financiële nood aan als motief. Uit de administratie bleek dat Swaab een recidive-dader was; hij was twee jaar eerder voor een soortgelijk vergrijp al eens geschorst. De handgeschreven notities bovenin suggereren dat er naar aanleiding van dit nieuwe incident direct een voorstel voor een nieuwe schorsing (vanaf zondag 15 oktober) aan het College van Burgemeester en Wethouders is voorgelegd.

Proces-verbaal van aangifte van diefstal.

* **Delict:** De diefstal betreft 14 lege houten kisten (9 grote, 4 platte en 1 druivenbak). Hoewel het gaat om "ledige kisten", vertegenwoordigen ze een concrete waarde van Fl. 4,20 aan statiegeld (0,30 cent per stuk), wat voor die tijd een substantieel bedrag was voor een kleine diefstal. * **Locatie:** Het incident vond plaats bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, specifiek bij de pakhuizen D.8 en D.9. De Centrale Markt was destijds het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. * **Bewijsvoering:** De getuigenis van Isaac Hakker is cruciaal; hij observeerde de diefstal vanuit een naburig pakhuis door de ramen van de achterdeuren. De verdachte, Abraham Swaab, werd direct na de daad geconfronteerd door knecht Kropveld en bekende ter plekke de diefstal. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling (zoals "my", "onmiddellyk", "teeken") en de specifieke notatie "1900 achtendertig" voor het jaartal 1938.

Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notitie / intern memo.

Het document is een verslag van de precaire situatie van een huurder of pachter, L. Kloots. De man verkeert in een hopeloze financiële positie ("is financieel op", "veel schuld") die verergerd wordt door langdurige ziekte. Er is sprake van incidentele inkomsten uit seizoensarbeid (acht weken paasbrood bakken), maar dit is onvoldoende om zijn verplichtingen na te komen. Opvallend is dat Kloots weigert een brief voor 'ontheffing' te schrijven; mogelijk een trotskwestie of onwil om medewerking te verlenen aan zijn eigen dossier. De beheerder Broerse anticipeert hierop door de ruimte al aan een ander (v.d. Berg) toe te zeggen onder een 'bekende clausule' (waarschijnlijk een ontbindingsclausule bij wanbetaling). De ambtelijke conclusie van Dr. Muller is hard: er moet worden overgegaan tot ontbinding van het huurcontract. De afkorting "M.i. W.C.M." staat waarschijnlijk voor "Mijns inziens Woon- en Commissie Maatschappij" (of een vergelijkbare lokale instantie).

Dienstbrief / Betalingsverzoek.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van de jaren 1930. Opvallend is het gebruik van de 'y' waar tegenwoordig 'ij' gebruikelijk is (*wylen, hierby, mynen, overschryven, bedryf*) en de archaïsche beleefdheidsvormen zoals *"Hiermede heb ik de eer U te berichten"*. * **Inhoud:** De brief is een sommatie aan de erfgenamen van een overleden marktkoopman (L. Kloots) om een openstaande schuld van 85,50 gulden te voldoen voor marktgeld over het jaar 1938. * **Administratieve sporen:** De aantekening *"Verzonden 7/3"* bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De handgeschreven naam *"M. Müller"* bovenin verwijst mogelijk naar de behandelend ambtenaar of de controleur. * **Topografie:** De Hofmeyrstraat bevindt zich in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost, een wijk die in 1939 een grote Joodse populatie kende. De aanduiding *"Wyk 20"* verwijst naar de toenmalige administratieve indeling van de stad.

Formele brief / Betalingsherinnering.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in formeel Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "wylen", "myner", "bedryf"). De toon is zakelijk en ambtelijk ("Hiermede heb ik de eer U te berichten"). * **Inhoud:** De brief is een vordering aan de erfgenamen van een overleden markthandelaar (L. Kloots). Er staat een bedrag open van 85,50 gulden voor het huren van een standplaats ("plaatsruimte") op de Centrale Markt in Amsterdam gedurende het jaar 1938. * **Administratieve details:** Er worden twee betalingsmogelijkheden geboden: contante betaling bij de kassier op kantoor of een overschrijving naar een specifiek gemeentelijk gironummer.

Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formele aanmaning gericht aan de erfgenamen van de heer L. Kloots. Er wordt aanspraak gemaakt op een openstaand bedrag van 85,50 gulden voor het gebruik van een standplaats op de Centrale Markt in het jaar 1938. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke ambtelijke stijl ("Hiermede heb ik de eer U te berichten", "wylen"). De spelling is conform de toenmalige normen, waarbij de 'y' consequent wordt gebruikt waar men tegenwoordig 'ij' schrijft (bijv. *wylen*, *hierby*, *mynen*, *bedryf*). * **Vormgeving:** De brief is zakelijk opgesteld met duidelijke referentienummers voor administratieve verwerking. De toevoeging "Wyk 20" duidt op de specifieke gemeentelijke indeling van Amsterdam voor administratieve doeleinden.

Handgeschreven brief (formele correspondentie).

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in formeel, enigszins afstandelijk Nederlands, kenmerkend voor de vooroorlogse periode. De schrijfster hanteert de beleefdheidsvormen ("Uw geëerd schrijven", "ondergetekende") om een precaire situatie uit te leggen. * **Inhoud:** De weduwe reageert op een betalingsverzoek (waarschijnlijk marktgelden of leges) van de gemeente Amsterdam. Zij legt uit dat er geen erfenis is omdat haar overleden echtgenoot, L. Kloots, langdurig ziek was. Integendeel, er zijn schulden en het gezin leeft van de steun. * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, goed leesbaar cursief. Opvallend is het gebruik van de Romeinse 'I' bij het huisnummer om de eerste verdieping aan te duiden. * **Administratieve sporen:** De brief bevat diverse classificatiecodes (zoals 64/3/s) die erop wijzen dat dit document deel uitmaakte van een georganiseerd gemeentelijk archiefsysteem.

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen op papier.

* **Administratief proces:** De getallen in de middelste kolom verwijzen vermoedelijk naar registratienummers van de *Omnia Treuhandgesellschaft* of de *Wirtschaftsprüfstelle*, instanties die belast waren met de liquidatie of 'arisering' van Joodse bedrijven. * **Geografie:** De genoemde straten bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Nieuwmarkt, Jodenbreestraat), de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (Blasiusstraat, Vrolikstraat). * **Categorisering:** De handgeschreven toevoeging "Kleinhandelaren !!" en de 'K' achter de eerste drie namen duiden op een categorisering binnen het liquidatieproces, waarbij kleine zaken vaak als eerste aan de beurt waren. * **Onzekerheden:** Vraagtekens en dubbele adressen (zoals bij S. Dotsch en B. Kroese) wijzen erop dat de opsteller van de lijst niet over alle actuele gegevens beschikte.

Getypte lijst met handgeschreven toevoegingen.

Dit document is een administratieve lijst die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt om de liquidatie van Joodse bedrijven in Amsterdam te monitoren. De lijst is kenmerkend voor de bureaucratische precisie waarmee de bezetter de "ontjoding" van de economie uitvoerde. * **Structuur:** De lijst bevat drie kolommen: de naam van de eigenaar/onderneming, een referentienummer (waarschijnlijk een dossiernummer van de *Omnia-Treuhandgesellschaft* of de *Wirtschaftsprüfstelle*) en het laatst bekende zakelijke of woonadres. * **Geografie:** De genoemde locaties (Vrolikstraat, Jodenbreestraat, Blasiusstraat, Transvaalbuurt) bevinden zich hoofdzakelijk in de vanouds Joodse wijken van Amsterdam. * **Annotaties:** De vraagtekens en handgeschreven namen onderaan duiden erop dat de lijst een 'werkdocument' was dat werd bijgehouden door een ambtenaar of een medewerker van een instantie die betrokken was bij de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen.

Getypte lijst op papier.

* **Vorm:** Het document is een sobere, zakelijke opsomming. Het gebruik van een typemachine en de directe toon wijzen op een administratief of controlerend doel. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Transvaalstraat) en het centrum (Jodenbreestraat, Nieuwmarkt), wijken die destijds een grote Joodse populatie kenden. * **Namen:** Veel van de vermelde achternamen (Vleeschdrager, Goudsketting, Theeboom, Pinto) zijn kenmerkend voor de Joods-Nederlandse gemeenschap van die tijd. * **Nummering:** De getallen in de middelste kolom verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar registratienummers bij de *Wirtschaftsprüfstelle*, de instantie die verantwoordelijk was voor de 'ontjoodsing' (arisering) of liquidatie van Joodse bedrijven. * **Onzekerheden:** De toevoeging "(voor zoover ons bekend)" en het vraagteken bij de laatste regel suggereren dat dit een werkdocument was, mogelijk opgesteld door een instantie zoals de Joodsche Raad of een hulpverleningsorganisatie die probeerde de impact van de anti-Joodse maatregelen in kaart te brengen.

Officieel rapport/dienstverslag (getypt met handgeschreven aantekeningen).

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident op een Amsterdamse markt waarbij de 16-jarige I. Italiaander (hulpje van een handelaar) opzettelijk lege kisten naar een andere handelaar, L. Kloots, gooide. De controleur greep in, kreeg een brutaal weerwoord ("niet mede te bemoeien") en nam direct de toegangskaart van de jongen in. * **Bestraffing:** Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat de sanctie een schorsing ("uitdienst") van 8 dagen was, ingaande op 22 september 1941. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel-ambtelijke stijl, kenmerkend voor rapportages uit die tijd, met termen als "personeel kooper" (hulpkracht) en "toelaatbaar". * **Namen:** De achternamen 'Italiaander' en 'Kloots' zijn veelvoorkomend binnen de Joods-Amsterdamse gemeenschap van die tijd.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Kloos M. | Lepelstr. 87 ' | 26-11-15 | | de Klijn E. | Retiefstr. 74 ''' | 7-11-97 | | Koetser J.D. | N. Maesstr. 59 | 11-9-22 | | Kok A. | Retiefstr 51 hs | 10-11-14 | **Aantekeningen:** * *[aant. 1]* Handgeschreven in de kantlijn: *uitgesteld door J.H. 8/6 42* (met onduidelijke paraaf).

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T **N<u>o</u> 23/27/1 M. 1940 3/5** J.Kloots,oud 33 jaar en wonende Meerhuizenstraat 28 alhier, verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groenten en fruit.Hij is van 1921 tot 3 Augustus 1939 als personeel werkzaam geweest bij zijn vader,grossier S.Kloots,thans nog gevestigd op de Centr:Markt en heeft als zoodanig toegang gehad tot de Centr: Markt.Van 3 Augustus ...

tegenzin, terwyl hy my toevoegde: "Ben jy weer terug, (ik, verbalisant was geruimen tyd ziek geweest en had juist myn werkzaamheden hervat) niemand zegt hier wat van, maar jy stuk vergift moet natuurlyk weer wat zeggen. Donder toch op kren" Desgevraagd gaf de persoon, die my deze woorden toevoegde, my op genaamd te zyn **JOZEPH KLOOTS,** geboren te Amsterdam 7 Januari 1907, knecht en te wonen Mee...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] *Verzonden 12/9* [Handtekening rechtsboven:] *L. Broen* [Rechtsboven getypt:] vD/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . 66/19/1 M. 11 September 1941. Grossier S. Kloots Centrale Markt. Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat onder andere de Joodsche grossier S. Kloots, Swammerdamstraat 51, die voor het kalenderjaar 1941 een p...

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa