21 augustus 1939. Gemeente Amsterdam, Kabinet van den Burgemeester. De Hoofden van Diensten en Bedrijven (Amsterdam). № 96/6/1 M. 1939 23/8 [stempel]
GEMEENTE AMSTERDAM

mi. Hr. [onleesbaar] [handgeschreven]

No. 1200/693ᵃ
Kabinet van den
Burgemeester.
Amsterdam, 21 Augustus 1939.

Ter bestrijding van het brandgevaar bij luchtaanvallen zijn in den handel gebracht zgn. kleistroofplaten. Deze platen bestaan uit een mengsel van klei en stroo, versterkt met kippengaas, aan de onderzijde voorzien van oliepapier, en zijn, blijkens gehouden proeven, zeer goed bestand tegen de inwerking van brandbommen. Op plaatsen, waar normaal gewerkt wordt, kunnen deze platen niet worden gebruikt, doch voor zolderbedekking en dakbeschotten zijn zij bijzonder geschikt. In verhouding tot andere beschermingsmiddelen zijn de kosten laag, n.l. ten hoogste f. 0.90 per m2.

Deze kleistroofplaat is een gepatenteerde uitvinding. Aangezien echter geen industrie daarvan bestaat, komt het ons gewenscht voor, de mogelijkheid van het vervaardigen dezer platen nader onder oogen te zien als werkverruimingsobject.

Om een basis te verkrijgen, waarop nadere voorstellen kunnen volgen, is het noodig te weten, hoeveel m2 dezer platen eventueel benoodigd zullen zijn.

In verband met het bovenstaande verzoeken wij U, aan den Leider van het Bureau tot bestrijding der werkloosheid een opgave te willen doen toekomen van het door U eventueel benoodigde aantal m2 dezer platen.

EL
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam,
[Signatuur - Wethouder]
Weth.

de Secretaris,
[Signatuur - Mr. Prins]
l.s. [onleesbaar]

Aan de Hoofden van
Diensten en Bedrijven. Dit document is een officiële circulaire van het Amsterdamse gemeentebestuur, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is tweeledig:

1. Civiele verdediging: De gemeente wil gebouwen beschermen tegen de dreiging van brandbommen bij luchtaanvallen. De voorgestelde "kleistroofplaten" zijn een goedkope en effectieve methode om zolders en daken brandvertragend te maken.
2. Werkgelegenheid: Omdat er nog geen commerciële productie van deze platen is, ziet de gemeente een kans om de productie op te pakken als "werkverruimingsobject". Dit houdt in dat werklozen ingezet zouden worden bij de vervaardiging ervan, wat in de crisistijd van de jaren '30 een gangbare praktijk was.

De brief is een verzoek aan de hoofden van gemeentelijke diensten om een schatting te maken van de benodigde oppervlakte, zodat de haalbaarheid van eigen productie getoetst kan worden. De datum van de brief, 21 augustus 1939, is cruciaal. Dit is slechts tien dagen voordat Duitsland Polen binnenvalt, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeert. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal is, tonen documenten als deze aan dat de overheid op lokaal niveau zeer serieus rekening hield met luchtoorlog en brandgevaar.

De genoemde "kleistroofplaten" passen in de strategie van de Luchtbeschermingsdienst (LBD). Tijdens de mobilisatieperiode werden veel openbare gebouwen en woningen in Amsterdam voorzien van dergelijke preventieve maatregelen.

De verwijzing naar het "Bureau tot bestrijding der werkloosheid" herinnert aan de nasleep van de Grote Depressie. De overheid probeerde maatschappelijk nuttige projecten (zoals defensie-voorbereidingen) te koppelen aan het aan het werk helpen van de grote groep werklozen in de stad. De ondertekenaar "Mr. Prins" verwijst naar de toenmalige gemeentesecretaris van Amsterdam.