Extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. 1 september 1939. No 96/9/3 M. 1339 2/II [Handgeschreven: mr. M. Tieema(?)]

Geheim. (omkaderd) Luchtbescherming.

No.1200/748 Kab.Bm.

814 Lm. 1939 E x t r a c t

uit het Boek der Besluiten van
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam
Vrijdag, 1 September 1939.

De Voorzitter stelt aan de orde de volgende zaken, rakende de luchtbescherming:

1. Voorstel van het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst, te zijner beschikking te stellen:

a. f.15.000 voor den aankoop van zandzakken. Het Gemeentemagazijn ware met den aankoop te belasten, terwijl alle aanvragen van gemeentediensten en instellingen over het Gemeentemagazijn dienen te loopen;

b. f.7.000 voor aanschaffing van 3500 rollen asphaltpapier;

c. f.15.000 voor vergrooting van den zandvoorraad en ± f.1000 (alsmede het loon voor lossing van 20 schuiten) voor distributie van zand aan de bevolking;

d. f.2750 voor aanschaffing van 5 kleine benzine-motorpompen ten behoeve van de ontsmetting van vee en voor den aankoop van eenige laboratorium-apparaten.

Voorts stelt genoemd Hoofd voor, hem machtiging te verleenen, over te gaan tot het huren van gebouwen en voertuigen, noodig voor de hulpdiensten van den luchtbeschermingsdienst, ingeval van mobilisatie van den luchtbeschermingsdienst, alsmede tot het aankoopen van de benoodigde zandzakken, het zand en het hout voor het inrichten der posten dier hulpdiensten (kosten ± f.10.000, eerst uit te geven ingeval van oorlog).

Na toezegging van den Voorzitter, dat hij op alles zelf toe- Dit document is een officieel uittreksel van een vergadering van het Amsterdamse college van B&W. De toon is zakelijk en urgent. Het betreft een reeks nooduitgaven en machtigingen die worden gevraagd door het Hoofd van de Luchtbeschermingsdienst (LBD).

De belangrijkste punten zijn:
* Budgettering: Er worden aanzienlijke bedragen gevraagd voor passieve verdedigingsmiddelen: zandzakken (ter bescherming tegen scherven), asfaltpapier (voor verduistering en het gasdicht maken van ruimtes) en enorme hoeveelheden zand voor de burgerbevolking.
* Logistiek: De inkoop wordt gecentraliseerd bij het Gemeentemagazijn om efficiëntie te waarborgen.
* Ontsmetting: De post voor motorpompen duidt op de vrees voor chemische oorlogsvoering (gifgas), waarbij zowel mensen als vee ontsmet zouden moeten worden.
* Buitengewone bevoegdheden: Het hoofd van de LBD vraagt vooraf toestemming om direct gebouwen en voertuigen te kunnen vorderen of huren zodra de situatie escaleert naar "oorlog". De datum van dit document is cruciaal: 1 september 1939. Dit is de dag dat nazi-Duitsland Polen binnenviel, wat het officiële begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde.

Hoewel Nederland op dit moment nog neutraal was en hoopte buiten het conflict te blijven, was de spanning in de dagen ervoor tot een kookpunt gestegen. De Nederlandse krijgsmacht was op 28 augustus 1939 al overgegaan tot algemene mobilisatie.

Dit document laat zien hoe de stad Amsterdam op de dag van de Duitse inval in Polen onmiddellijk overging tot het in gereedheid brengen van de burgerlijke verdediging. De stempel "Geheim" onderstreept de gevoeligheid van deze voorbereidingen. Het zand en de zandzakken waren bedoeld om vitale gebouwen te beschermen en schuilplaatsen te versterken tegen luchtaanvallen, een scenario waar de bevolking na de verwoesting van Guernica (1937) doodsbang voor was.