Extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. 17 oktober 1939. No. 96/24/1 M.1939 20/11

                                            h. Müller

No. 515/147 Kab. Bm. Huur gemeentelokalen in verband
No. 867 L.M. 1939 met luchtbescherming.

                            E x t r a c t
                    uit het Boek der Besluiten van
            Burgemeester en Wethouders van Amsterdam
                    Dinsdag 17 October 1939.

    De Voorzitter brengt ter tafel, onder herinnering aan het besprokene in

de vergadering van 15 September jl., verzoekschriften van de Vrijwillige Bur-
gerwacht, het Korps Vrouwelijke Vrijwilligers en de Amsterdamsche Vereeniging
voor Luchtbescherming om, in verband met de buitengewone tijdsomstandigheden,
gratis verschillende lokalen van de Gemeente in bruikleen te mogen ontvangen,
alsmede de te dezer zake uitgebrachte adviezen van den Wethouder voor de Fi-
nanciën.
Na gehouden bespreking besluit de vergadering, het volgende te bepalen:
1. in den regel dienen, bij het in bruikleen afstaan van gebouwen, lokalen
en terreinen der Gemeente, de huur en de uit de ingebruikneming voort-
vloeiende onkosten, welke in den regel niet ten laste van den verhuurder
komen, aan de Gemeente te worden betaald;
2. geen huur te erlangen, indien de objecten anders niet verhuurd zouden zijn;
3. aan bovengenoemde instellingen, in verband met de buitengewone tijdsomstan-
digheden, de gevraagde lokalen in bruikleen af te staan;
4. de uit de ingebruikgeving der onder 3 bedoelde lokalen voor de Gemeente
ontstane kosten (derving van huur, verlichting, verwarming, enz.) voor het
jaar 1939 te bestrijden uit het krediet van f 1.300.000 ten behoeve van
maatregelen in verband met de buitengewone omstandigheden, waarvan de be-
schikbaarstelling aan den Gemeenteraad is gevraagd bij voordracht van 12
October 1939 No. 689 (Gemeenteblad 1939, Afd. I, blz. 1563).

    Afschrift hiervan zal worden gegeven aan de afdeelingen Algemeene Zaken

(4 stuks), Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen
(2 stuks), Onderwijs (2 stuks), Publieke Werken (4 stuks) en Financiën (2 stuk)
en voorts aan alle overige afdeelingen der Gemeentesecretarie, alsmede aan
het Pensioenbureau en den Gemeenteontvanger.

                                            Voor eensluidend extract,
                                                    de Secretaris,

                                                    get. Van Lier. In dit besluit wijkt het college van B&W van Amsterdam af van de standaardprocedure waarbij huur moet worden betaald voor het gebruik van gemeentelijke panden. Vanwege de "buitengewone tijdsomstandigheden" mogen drie specifieke organisaties (de Vrijwillige Burgerwacht, het Korps Vrouwelijke Vrijwilligers en de Amsterdamsche Vereeniging voor Luchtbescherming) gratis gebruikmaken van gemeentelokalen.

De gederfde inkomsten en de bijbehorende kosten (zoals gas en licht) worden niet op de organisaties verhaald, maar gedekt uit een noodfonds van 1,3 miljoen gulden dat speciaal voor de oorlogsdreiging was vrijgemaakt. Het document toont de brede logistieke impact aan door de lijst van afdelingen die een afschrift ontvangen, variërend van Publieke Werken tot het Pensioenbureau. Het document dateert van 17 oktober 1939, anderhalve maand nadat nazi-Duitsland Polen was binnengevallen en de Tweede Wereldoorlog was uitgebroken. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de algehele mobilisatie afgekondigd.

De term "buitengewone tijdsomstandigheden" is een eufemisme voor de oorlogsdreiging. De genoemde organisaties speelden een cruciale rol in de civiele verdediging: de Luchtbeschermingsdienst was verantwoordelijk voor het voorbereiden van de bevolking op bombardementen, en de vrijwilligerskorpsen ondersteunden de openbare orde en hulpverlening. Het vrijmaken van een enorm bedrag van 1,3 miljoen gulden (voor die tijd een kapitaal) onderstreept de ernst waarmee de gemeente Amsterdam de noodsituatie destijds behandelde.