V. B. N. A.
kantoor houdende bij de firma
HETTEMA ZONEN
LEEUWARDEN
Telegram-adres:
HETTEMA-LEEUWARDEN
Telefoon : 3388
(Automatisch K 5100 - 3388)

CONNOSSEMENT.
(In rode cirkel: 30)

Ik, ondergetekende, G. Scholten, voerende het ijzeren motorschip, genaamd "Ambulant", groot ....... ton, tehuis behoorende te Amsterdam, ter afvaart gereed liggende te Franeker, om met de eerste gelegenheid te vertrekken naar Amsterdam of andere Hollandsche plaats, alwaar mijn rechte ontlading zal zijn, beken ontvangen en ingeladen te hebben van de V. B. N. A., kantoor houdende bij de Fa. Hettema Zonen te Leeuwarden 100.000 K.G. Aardappelen

(In de linkermarge:)
Als voorschot op de vracht ontvangen ƒ 50.-
Vijftig Gulden.

wel geconditionneerd, hetwelk ik bij behouden aankomst zal leveren te { Amsterdam of andere Hollandsche plaats. (op nader aan te wijzen losplaatsen) aan Amulbee D^r van der Raan.
Directeur Levensmiddelen Bedrijf Amsterdam
Tel no 85151.

tot de vracht van f 3,15 per last 2000 kg v Amsterdam plaats Z.O.Z.
aantal losdagen 3; ligdagen ƒ 0.90 per dag. benevens f 20.- vergoeding voor varen via Sneek - Stavoren.

Ter nakoming van het voorgeschrevene verbind ik mijzelven, mijne goederen, alsmede het gemeld schip met deszelfs toebehooren, en heb hiervan 3 eensluidende connossementen onderteekend.
(Onverantwoordelijk voor het gewicht).
Harlingen, 21 Mei 1940

(Midden onder:)
origineel gezegeld
met f 0,25.

(In kader linksonder:)
De schipper is verplicht bij eventueel oponthoud hiervan onmiddellijk aan de Fa. HETTEMA ZONEN telegrafisch of telefonisch kennis te geven.
(Kosten kunnen in rekening worden gebracht).

De schipper is verantwoordelijk voor het stuktala. Voor lossen op verschillende losplaatsen kan geen verhaal loon in rekening worden gebracht.

(Linksonder handgeschreven:)
Verladen:
f: P. Westerhuis
Sexbierum.

--- * Historische Context: De datum (21 mei 1940) is zeer significant: dit is slechts één week na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. Het document getuigt van de voortgang van de vitale voedselvoorziening in de chaos direct na de inval.
* Logistiek: De lading bestaat uit 100 ton aardappelen, afkomstig uit de Friese klei (verladen door P. Westerhuis uit Sexbierum). De bestemming is het "Levensmiddelen Bedrijf" in Amsterdam, wat wijst op een centraal geregelde distributie om hongersnood in de steden te voorkomen.
* Route-afwijking: Er wordt een extra vergoeding van 20 gulden vermeld voor het varen via Sneek-Stavoren. Dit suggereert dat de directe route (waarschijnlijk over de net voltooide Afsluitdijk of de kortere weg over het IJsselmeer) onbegaanbaar of onveilig was door oorlogshandelingen of blokkades.
* Terminologie: De vrachtprijs wordt berekend "per last van 2000 kg", een oude scheepvaartmaat die hier specifiek wordt gedefinieerd in het metrieke stelsel.

--- Dit document is een representatief voorbeeld van de Friese aardappelhandel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De firma Hettema Zonen uit Leeuwarden was (en is onder de naam HZPC nog steeds) een prominente speler in deze sector. De V.B.N.A. (Vereniging ter Behartiging van de Nederlandse Aardappelhandel) fungeerde als koepelorganisatie.

De genoemde Dr. van der Raan was een functionaris bij het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd. De vermelding "Amulbee" bovenaan zijn naam is waarschijnlijk een administratieve afkorting of verwijzing naar een specifiek bureau (mogelijk gelieerd aan de afkorting voor Algemeen Maatschappelijk Belang of een interne kantooraanduiding). Het feit dat er drie exemplaren zijn ondertekend, was standaard om ervoor te zorgen dat zowel de verlader, de schipper als de ontvanger een bewijs van de overeenkomst hadden. G. Scholten K.G. Aardappelen P. Westerhuis Rijksbureau