G. Scholten

Handgeschreven brief/notitie op briefkaartformaat.

* **Inhoud:** De afzender, G. Scholten, meldt zich officieel af voor het gebruik van zijn/haar marktplaats. De reden hiervoor is ziekte; Scholten is al 14 dagen ziek en staat onder behandeling van een arts. Er wordt toegezegd de plaats weer in te nemen zodra de gezondheid dit toelaat. * **Schrifttype:** Een vlot, enigszins hellend lopend schrift (latijnse schrijfletter) uit het midden van de 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Kb. 26! n. Insp." bovenaan wijst waarschijnlijk op een registratie in een 'Kramersboek' (nummer 26) en een doorgeleiding naar de Inspectie. Het paarse stempel "M. 1940" met de datum "16/4" (16 april) bevestigt dat de brief twee dagen na schrijven is verwerkt door de afdeling Marktwezen.

Document

Dit document is een officiële administratieve kaart van het Marktwezen, gedateerd in het eerste jaar van de Duitse bezetting van Nederland (1940). De kaart betreft de heer G. Scholten, woonachtig aan de Da Costagracht 65 (vierde etage) te Amsterdam. De kern van de zaak is een overtreding van de marktverordening: Scholten heeft zijn vaste plaats op de markt aan het **Amstelplein** niet regelmatig bezet. Hiervoor was hij op 8 november 1940 al eens gewaarschuwd. Omdat hij blijkbaar in gebreke bleef, werd hij opgeroepen om te verschijnen op 11 of 13 december 1940. De inspecteur (De Boer) noteert op 18 december dat de betrokkene beterschap heeft beloofd ("Zal voortaan geregeld plaats innemen"). De zaak wordt administratief afgerond op 23 december 1940 met de paraaf van de marktambtenaar. De afkorting "g.k." bij nummer voorkeurskaart staat waarschijnlijk voor "geen kaart" of "geen kenmerk". ---

Kasboek- of grootboekblad uit een administratie.

* **Handschrift:** Een verzorgd 19e-eeuws kantoorschrift (lopend cursief). De letters zijn over het algemeen goed leesbaar, hoewel sommige eigennamen en specifieke vaktermen enige interpretatie vergen. * **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van gemaakte kosten voor transport en markthandel. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de afkorting "à ... ct %", wat duidt op een tarief per gewichtseenheid (waarschijnlijk per 100 kg). * **Opvallende posten:** * **Ned. Spoorwegen:** Grote bedragen voor transport per spoor, inclusief wagonnummers. * **S.V.G.A.:** Mogelijk een afkorting voor een transport- of scheepvaartmaatschappij. * **Ligdagen:** Kosten die in rekening worden gebracht bij het langer aan de kade liggen van een schip dan overeengekomen (bij H. Rankema). * **Vlotloon:** Vergoeding voor het werk van vlotters of arbeiders bij het laden/lossen. * **Bedragen:** De bedragen staan in de laatste twee kolommen (guldens en centen), gescheiden door een verticale rode lijn.

Document

* **Historische Context:** De datum (21 mei 1940) is zeer significant: dit is slechts één week na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. Het document getuigt van de voortgang van de vitale voedselvoorziening in de chaos direct na de inval. * **Logistiek:** De lading bestaat uit 100 ton aardappelen, afkomstig uit de Friese klei (verladen door P. Westerhuis uit Sexbierum). De bestemming is het "Levensmiddelen Bedrijf" in Amsterdam, wat wijst op een centraal geregelde distributie om hongersnood in de steden te voorkomen. * **Route-afwijking:** Er wordt een extra vergoeding van 20 gulden vermeld voor het varen via Sneek-Stavoren. Dit suggereert dat de directe route (waarschijnlijk over de net voltooide Afsluitdijk of de kortere weg over het IJsselmeer) onbegaanbaar of onveilig was door oorlogshandelingen of blokkades. * **Terminologie:** De vrachtprijs wordt berekend "per last van 2000 kg", een oude scheepvaartmaat die hier specifiek wordt gedefinieerd in het metrieke stelsel. ---

Ijkopname (certificaat van gewichtsbepaling door diepgangsmeting).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toen gangbare spelling (bijv. "ondergeteekende", "Amsterdamsche"). * **Functie:** Het document dient als officieel bewijs van het gewicht van een scheepslading aardappelen. Een 'ijkopname' bepaalt het gewicht door te kijken naar de diepgang van het schip. * **Bedrijf:** Blaauwhoedenveem-Vriesseveem was een gerenommeerd overslag- en opslagbedrijf (een voorloper van het huidige Vopak). Als beëdigde meters en wegers boden zij een onafhankelijke controle voor handelsdoeleinden. * **Logistiek:** De lading bevond zich bij de Centrale Markthallen in Amsterdam, destijds het hart van de voedseldistributie in de stad.

Handgeschreven kennisgeving / briefkaart.

Het document is een zakelijke mededeling waarin de afzender, de heer G. Scholten, officieel afstand doet van zijn marktplaats. Hij stelt standplaats nummer 61 op de Westerstraat "ter beschikking van het marktwezen", wat in de praktijk betekent dat hij zijn vergunning of recht op die specifieke plek opzegt. Het handschrift is een vlot en kundig cursiefschrift uit het begin van de 20e eeuw. De aanhef "W. B. W. B. mijnheer" is een opeenstapeling van beleefdheidsafkortingen, waarschijnlijk staand voor "Weledelgeboren Weledele", een gebruikelijke formele adressering aan een hogere ambtenaar in die tijd. De vermelding "21 I" bij het adres van de afzender duidt op het huisnummer en de verdieping (1 hoog).

Administratief bijblad/registratieformulier (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document is een administratief bijblad dat gebruikt werd voor de registratie van scheepsbewegingen. Het betreft het schip "ambulant" met als schipper G. Scholten. De haven van vertrek of inklaring is Franeker. Er zijn verschillende administratieve tijdstippen te zien: 1. Het oorspronkelijke dossiernummer (2A/5/15) is gedateerd op 5 augustus (5/8) 1940. 2. Een latere aantekening in de rechterbenedenhoek verwijst naar een volgend nummer (2A/5/16) op 9 augustus 1940 (9/8/40), geparafeerd door een ambtenaar (mogelijk 'HG'). De onderzijde toont dat het gaat om een standaardformulier van de overheid ("Alg. Zaken Model No. 14"), gedrukt in oktober 1937 in een oplage van 10.000 stuks. Het feit dat een formulier uit 1937 in 1940 nog in gebruik is, is gebruikelijk voor de ambtelijke bureaucratie van die tijd.

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

* **Doel van de correspondentie:** De brief is een zakelijke mededeling ter verificatie van de herkomst van een specifieke lading aardappelen. Het is een direct antwoord op een eerdere informatieaanvraag van de Nederlandsche Akkerbouwcentrale (NAC) van 3 augustus 1940. * **Inhoudelijke details:** De partij aardappelen in kwestie is vervoerd door het schip "Ambulant", onder leiding van schipper G. Scholten. De lading is ingeladen (verscheept) in Franeker (Friesland). * **Formulering:** De brief hanteert de in die tijd gebruikelijke uiterst formele ambtelijke stijl ("heb ik de eer U te berichten").

Zakelijke correspondentie (doorslag van een brief).

Dit document is een formele brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief) waarin informatie wordt verstrekt over de herkomst van een partij aardappelen. De afzender reageert op een eerdere navraag van de Nederlandsche Akkerbouwcentrale (NAC) van enkele dagen daarvoor (3 augustus 1940). De kern van de boodschap is de identificatie van het transportmiddel en de herkomst: de aardappelen zijn vervoerd met het schip de "Ambulant", met G. Scholten als schipper, en zijn ingeladen in Franeker (Friesland). De toon is zeer hoffelijk en ambtelijk, kenmerkend voor de tijd ("heb ik de eer U te berichten").

Benjamin Sauter 20/7/10. A'dam Jan Scholtenstr. 86 IV (W). A 35 No. 604174 Erk. 50008. [Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

# TRANSCRIPTIE Lading G. Scholte, schip „Ambulant” f 4990.06 Betaalde vracht f 172.25 „ Ijkloon 7.50 f 179.75 _________ f 4810.31

# TRANSCRIPTIE [Stempel bovenaan:] Nº 2/3/30/11 **M. 1940** 11/6 **Rapport** B.F.Schutte,oud 34 jaar,wonende Jan Evertsenstraat 23 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Schutte heeft in 1938 kleinhandel gedreven in aardappelen,waaronder ook met nieuwe of zoogenaamde vroege aardappelen. Hij had een vaste wijk in de stadsdeelen Zuid en West. Van [doorstreept: ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief/notitie op briefkaartformaat. * **Datum:** Begin juni 1940 (referentie naar 3 juni in de koptekst). * **Afzender:** J. Scholten, woonachtig aan de Zwanendamstraat 2-I te Amsterdam. * **Ontvanger:** Waarschijnlijk een gemeentelijke instantie of inspectie in Amsterdam.

40 | 180 | 180 | | C. J. Weerdenburg | Sloterweg 1012 | - | - | 180 | 180 | | G. J. Schrama | Spaarnw. weg 545 H'meer | - | - | 180 | 137. | **Amsterdam, 19.9.42** [Handtekening/Paraaf] [Stempel: G. v. Vlugt]