Connossement (Vrachtbrief voor scheepsvervoer) 21 mei 1940 Directeur Levensmiddelen Bedrijf Amsterdam (t.n.v. Ambten D. van de Raad) [Linksboven]
V. B. N. A.
kantoor houdende bij de firma
HETTEMA ZONEN
LEEUWARDEN
Telegram-adres:
HETTEMA-LEEUWARDEN
Telefoon : 3388
(Automatisch K 5100 - 3388)

[Rechtsboven, in rode cirkel]
19

[Midden]
CONNOSSEMENT.

Ik, ondergetekende, R. Kunst, voerende het ijzeren motorschip, genaamd "Vertrouwen", groot 120 ton, tehuis behoorende te Amsterdam, ter afvaart gereed liggende te Harlingen om met de eerste gelegenheid te vertrekken naar Amsterdam of andere plaats in Holland, alwaar mijn rechte ontlading zal zijn, beken ontvangen en ingeladen te hebben van de V. B. N. A., kantoor houdende bij de Fa. Hettema Zonen te Leeuwarden 96.550 K.G. Aardappelen

wel geconditionneerd, hetwelk ik bij behouden aankomst zal leveren te { Amsterdam of andere plaats in Holland.
(op nader aan te wijzen losplaatsen) aan Ambten D. van de Raad Directeur Levensmiddelen Bedrijf Amsterdam tel 85151.
voor nadere instructies.
tot de vracht van f 3,15 pr Last 12000 KG verder 2,02
aantal losdagen 3 ; ligdagen f 8,10 per dag. berekenend naar 100 ton.

Ter nakoming van het voorgeschrevene verbind ik mijzelven, mijne goederen, alsmede het gemeld schip met deszelfs toebehooren, en heb hiervan 3 eensluidende connossementen onderteekend.
(Onverantwoordelijk voor het gewicht).
Harlingen, 21 mei 1940

[Linkerkolom]
Als voorschot op de vracht
ontvangen f 50.-
Vijftig gulden

[In kader:]
De schipper is verplicht bij eventueel oponthoud hiervan onmiddellijk aan de Fa. HETTEMA ZONEN telegrafisch of telefonisch kennis te geven.
(Kosten kunnen in rekening worden gebracht).

De schipper is verantwoordelijk voor het stuktal.
Voor lossen op verschillende losplaatsen kan geen verhaalloon in rekening worden gebracht.

Verladers:
fa: Braaksma + Bruinsma
en fa: D Sieswerda

[Onderaan midden]
origineel gezegeld met f 0.25
Vergoeding voor gedwongen verandering van route f 20.-

[Handtekening rechtsonder]
R Kunst * Logistiek: Het document betreft het transport van bijna 97 ton aardappelen van de Friese havenstad Harlingen naar Amsterdam. De lading is afkomstig van verschillende verladers (Braaksma & Bruinsma en Sieswerda) onder de vlag van de V.B.N.A.
* Financieel: De vrachtprijs is berekend per 'last' (hier gedefinieerd als 12.000 kg). De schipper heeft reeds een voorschot van 50 gulden ontvangen. Opmerkelijk is de handgeschreven toevoeging van een vergoeding van 20 gulden voor een "gedwongen verandering van route".
* Terminologie: Het gebruik van de term "Last" (een oude inhoudsmaat die hier als gewichtsmaat van 12 ton wordt gehanteerd) getuigt van de toenmalige maritieme traditie. Het voorbehoud "Onverantwoordelijk voor het gewicht" was een standaardclausule om de schipper te beschermen tegen natuurlijke krimp of meetverschillen bij bulkgoederen. * Historische periode: De datum, 21 mei 1940, is cruciaal. Dit is slechts één week na de Nederlandse capitulatie (14-15 mei 1940) aan Nazi-Duitsland. De chaos van de eerste oorlogsdagen is zichtbaar in de tekst: de bestemming is onzeker ("Amsterdam of andere plaats in Holland") en er is sprake van een "gedwongen verandering van route", waarschijnlijk door vernielde bruggen, geblokkeerde vaarwegen of militaire restricties.
* Voedselvoorziening: De lading is geadresseerd aan het "Levensmiddelen Bedrijf Amsterdam". In tijden van oorlog en mobilisatie was de centrale regie over de voedseldistributie essentieel om de hoofdstad te kunnen voeden.
* Hettema Zonen: De firma Hettema uit Leeuwarden was (en is) een prominente speler in de internationale aardappelhandel. Dit document toont hun cruciale rol in de binnenlandse handel tijdens de overgang naar de bezettingstijd. K.G. Aardappelen R. Kunst