Officieel rapport / Verzoekschrift voor erkenning als kleinhandelaar. 13 juni 1940 (met latere aantekeningen tot 27 juni 1940). [Header]
№ 2/b/32 / M.1940
R A P P O R T

[Hoofdtekst]
A. Vrachtdoener, oud 59 jaar, wonende Hofmeijerstraat 25 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Vrachtdoener verklaart van jongs af aan in de betrekken handel werkzaam te zijn geweest tot de inwerking treding van de Ventverordening, (September 1934). Nadien heeft hij hoofdzakelijk met visch gehandeld. Als kleinhandelaar in fruit zou hij voorheen onder meer een vaste plaats hebben bezet op de dagmarkt aan het Waterlooplein. Chef Marktopzichter van Moerkerken verklaarde mij desgevraagd, dat Vrachtdoener vroeger jaren alleen in de appelen en peren tijd handel dreef met fruit, doch overigens hoofdzakelijk met visch handelde. Daar als gevolg van den internationalen toestand geen voldoende aanvoer van visch meer is, wil Vrachtdoener thans weer met fruit gaan venten. Hij is in het bezit van een ventvergunning onder serie 23 No 219, welke sedert de datum van uitgifte visch als artikel aangeeft. Vrachtdoener heeft nimmer toegang gehad tot de Centr: Markt. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft hij de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam 13 Juni 1940

Den Heer Bedrijfschef v/h Marktwezen.
Controleur,
[Handtekening: Feltheim]

[Handgeschreven kanttekeningen]
* [Midden onder de getypte tekst:] geen bezwaar tegen het verleenen van een tijdelijke erkenning voor den tijd van 4 (vier) maanden. Verklaring stempelen en doorzenden naar de Mark.
* [Handtekening:] H. Feltheim
* [Rechts:] Vrachtdoener heeft vraag 1a in dien zin gewijzigd 21/6 '40 [Initialen]
* [Onderzijde:] Ook vóór 1934 handelde V. hoofdzakelijk met visch, volgens verklaring van Hr. v. Moerkerken. Het formulier is dus niet juist ingevuld. 17-6-'40 [Initialen]
* [Linksonder in rood/blauw:] doorgezonden 27/6.40 [Initialen] Het document betreft een aanvraag van een Amsterdamse straatverkoper, A. Vrachtdoener, om zijn nering te mogen wijzigen van de vishandel naar de handel in groenten en fruit.

De kernpunten zijn:
1. Economische noodzaak: Door de "internationalen toestand" (de Tweede Wereldoorlog, die voor Nederland een maand eerder was begonnen) is de aanvoer van vis gestokt. De aanvrager probeert zijn inkomen te redden door terug te keren naar een eerdere branche.
2. Bureaucratische toetsing: De verklaring van de aanvrager over zijn arbeidsverleden wordt getoetst door de controleur bij de Chef Marktopzichter (Van Moerkerken). Hieruit blijkt een discrepantie: de aanvrager stelt dat hij vroeger altijd in fruit handelde, terwijl de opzichter stelt dat hij ook toen al hoofdzakelijk vishandelaar was.
3. Besluitvorming: Ondanks de constatering dat het formulier "niet juist is ingevuld", wordt er een tijdelijke erkenning van vier maanden voorgesteld om de man tegemoet te komen. Dit rapport is een tastbaar bewijs van hoe de Duitse bezetting van Nederland (vanaf mei 1940) vrijwel direct invloed had op de dagelijkse economie en de voedselketen in Amsterdam. De Noordzeevisserij werd door de oorlogsvoering onmogelijk of zeer gevaarlijk, wat leidde tot acute tekorten aan vis.

De "Ventverordening" van 1934, waar in de tekst naar wordt verwezen, was een instrument van de gemeente Amsterdam om het aantal straatverkopers te reguleren en in te perken tijdens de crisisjaren. De "Centr: Markt" (Centrale Markthal aan de Jan van Galenstraat) was de enige plek waar handelaren hun waren grootschalig mochten inkopen; het feit dat de aanvrager daar "nimmer toegang" had, benadrukt zijn status als kleine zelfstandige (venter). A. Vrachtdoener H. Feltheim Gemeente Amsterdam Marktwezen