Officieel rapport van de gemeente Amsterdam. 24 juni 1940. Controleur van het Marktwezen, Amsterdam. [Getypte tekst]

№ 213/38 / M. 1940 10/6
R A P P O R T

M. Cohen, oud 51 jaar en wonende Zwanenburgwal 14 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten enfruit.
Cohen verklaart voor 1932 eenige jaren kleinhandel te hebben gedreven met fruit. Dit werd mij desgevraagd door verschillende op de Centr: Markt gevestigde grossiers bevestigd. Ook Chef-Markt-opzichter Jochems verklaarde Cohen van vroeger jaren te kennen als fruithandelaar. Na 1932 heeft Cohen hoofdzakelijk met visch gehandeld. Cohen is in hethbezit van een ventvergunning onder serie 5 No 74, Blijkens de administratie van Marktwezen was hij hierdoor gerechtigd van 15 Juni 1935 tot 3 September 1936 te venten met aardappelen groenten en fruit. Overigens geeft deze vergunning visch als artikel aan. Daar Cohen, als gevolg van de tijdsomstandigheden met visch niet genoeg kan verdienen om in zijn onderhoud te voorzien, wil hij thans weer met fruit gaan venten.
Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Cohen de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Den Heer Bedrijfschef Amsterdam 24 Juni 1940
v/h Marktwezen. Controleur,
[Handtekening] [Handtekening: F. Elshuis]

[Handgeschreven tekst onderaan]

Verklaring stempelen en
doorzenden naar den Raad.
acc.
geen bezwaar tegen het verleenen
van een tijdelijke vergunning voor
4 maanden
Verzonden 2/7.40 D 29/6 40 * Kern van de zaak: M. Cohen (51 jaar) vraagt toestemming om zijn handel te verschuiven van vis naar groenten en fruit. Hij heeft in het verleden al ervaring opgedaan in de fruithandel (vóór 1932 en kortstondig in 1935-1936).
* Motivatie: De aanvrager geeft aan dat hij door de "tijdsomstandigheden" onvoldoende inkomsten kan genereren uit de visverkoop. Dit is een eufemisme voor de economische ontwrichting direct na de Duitse inval in mei 1940.
* Verificatie: De controleur heeft de beweringen van Cohen gecontroleerd bij grossiers op de Centrale Markt en bij de marktmeester (Jochems). De verklaringen van Cohen worden als betrouwbaar beschouwd.
* Besluitvorming: Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat er akkoord (acc.) is gegaan met het verzoek. Er wordt een tijdelijke vergunning voor vier maanden verleend. De zaak wordt doorgeleid naar "den Raad" (de gemeenteraad of een specifiek adviesorgaan). * Historisch moment: Het document dateert van 24 juni 1940, slechts zes weken na de Nederlandse capitulatie. De vroege bezettingsperiode kenmerkte zich door onzekerheid en het begin van schaarste en distributiemaatregelen.
* Locatie: Cohen woonde aan de Zwanenburgwal 14. Dit was een straat midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. Gezien de naam, de locatie en het beroep (veel Joodse Amsterdammers waren werkzaam in de ambulante handel) is het vrijwel zeker dat de aanvrager Joods was.
* Betekenis: Dit document illustreert hoe kleine zelfstandigen probeerden te overleven door hun nering aan te passen aan de nieuwe realiteit van de oorlog. De bureaucratische molens van de gemeente Amsterdam draaiden in deze beginfase van de bezetting nog op de gebruikelijke wijze door. Later in de oorlog zouden dergelijke vergunningen voor Joodse ondernemers systematisch worden ingetrokken als deel van de "ontjoodsing" van de economie.