Officieel rapport van de gemeente Amsterdam, afdeling Marktwezen. 25 juni 1940 (met latere aantekeningen tot 6 juli 1940). Nº 2/3/39/1 M.1940 26/6

R A P P O R T
(onderstreept)

H.Piller, oud 58 jaar en wonende Pres: Brandtstraat 56 hs alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Piller verklaart voor 1935 ongeveer 20 jaren kleinhandel te hebben gedreven met visch en fruit. Daarna uitsluitend met visch. Blijkens een rapport van Maatsch: Steun zou Piller ook aldaar van vroeger jaren bekend zijn als visch en fruit venter. Daar Piller in de visch handel niet meer voldoende kan verdienen om in zijn onderhoud te voorzien, wil hij thans weer met fruit gaan venten. Hij is in het bezit van een ventvergunning onder Serie 21 No 82, welke sedert den datum van afgifte visch als artikel aangeeft. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Piller de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam 25 Juni 1940

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen,
(Handtekening)

Controleur,
(Handtekening: F. Elthins?)

(Handgeschreven in potlood/pen onderaan:)
Geen bezwaar tijdelijke erkenning
voor vier maanden. (Initialen) 2/7 '40

Doorgezonden 6/7. '40 (Initialen) * Inhoud: Het document betreft een ambtelijk advies over een vergunningsaanvraag. Hartog Piller, een 58-jarige Amsterdammer, wil zijn handel uitbreiden van alleen vis naar vis en fruit omdat de visopbrengsten onvoldoende zijn om van te leven. De controleur adviseert positief op basis van Pillers werkverleden (bevestigd door de 'Maatschappelijke Steun') en zijn huidige ventvergunning.
* Taalgebruik: Formeel-ambtelijk Nederlands uit de vooroorlogse periode (hoewel geschreven kort na de Duitse inval), herkenbaar aan spellingen zoals "visch", "alhier" en de naamvallen ("den datum").
* Administratieve gang: Het document toont de bureaucratische afhandeling: de controleur stelt het rapport op (25 juni), een leidinggevende geeft akkoord voor een tijdelijke proefperiode van vier maanden (2 juli), waarna het dossier wordt doorgezonden voor verdere verwerking (6 juli). * Historische periode: Dit rapport is gedateerd 25 juni 1940, slechts zes weken na de capitulatie van Nederland. Het laat zien dat het dagelijks gemeentelijk bestuur en de regulering van de straathandel in Amsterdam in de eerste maanden van de bezetting nog grotendeels op de oude voet doorgingen.
* Persoonsgegevens: De aanvrager, Hartog Piller (geboren in 1881), woonde in de President Brandtstraat 56. Dit was een straat in de Transvaalbuurt, een wijk met een zeer grote Joodse populatie. Gezien de naam, de locatie en de vermelding bij 'Maatschappelijke Steun' (vaak betrokken bij armere Joodse gezinnen in die tijd), gaat het hier vrijwel zeker om een Joodse Amsterdammer.
* Sociaal-economisch: De noodzaak om weer fruit te gaan venten omdat de vishandel niet meer rendabel is, wijst op de economische malaise en de precaire situatie van kleine zelfstandigen in de Amsterdamse volksbuurten aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. F. Elthins H. Piller Gemeente Amsterdam Marktwezen