Officieel rapport van de Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. 10 juli 1940. [Getypte tekst:]
№ 2/3/54/1 M.1940 11/12/7
R A P P O R T

J. Wurms, oud 53 jaar en wonende Tugalaweg 95 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Wurms heeft voor 1934 kleinhandel gedreven in visch en fruit. Daarna tot heden uitsluitend met visch. Hij is in het bezit van een ventvergunning onder Serie 15 No 256, welke sedert den datum van afgifte visch als artikel aangeeft. Daar echter, als gevolg van den internationalen toestand, den aanvoer van visch te gering is zoodat Wurms hierin niet meer voldoende kan verdienen, wil hij nu weer met fruit gaan venten. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Wurms de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

Amsterdam 10 Juli 1940
Amsterdam
Controleur,
[Handtekening: B. Elthes]

[Handgeschreven aantekeningen:]
* Rechtsboven (rood potlood): U. Steenbeek ter kennisneming
* Links midden (rood potlood): Gez.
* Midden (zwarte inkt): geen bezwaar Tijdelijke erkenning 4 maanden [initialen]
* Rechtsonder (zwarte inkt): 16/7 '40 [initialen]
* Linksonder (zwarte inkt): Verklaring doorgezonden 19/7/1940 [handtekening/initialen] Dit document is een ambtelijk adviesrapport betreffende een wijziging in een ventvergunning. De heer J. Wurms, een ervaren straatventer, ziet zich genoodzaakt zijn handel te verschuiven van vis naar fruit. De reden die hiervoor wordt opgegeven is "den internationalen toestand", een eufemisme voor de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. De Duitse bezetting en de maritieme blokkades zorgden vrijwel direct na mei 1940 voor een scherpe daling in de visaanvoer, waardoor visboeren hun inkomen zagen verdampen.

De controleur van het Marktwezen geeft een positief advies ("naar waarheid beantwoord"). De uiteindelijke beslissing, genoteerd in de marge, verleent een tijdelijke erkenning voor vier maanden. Dit typeert de bureaucratische voorzichtigheid in de begindagen van de bezetting. Het document biedt een inkijkje in de sociaaleconomische situatie in Amsterdam, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie. De Tugalaweg 95 bevond zich in de Transvaalbuurt, een wijk die in 1940 voor het overgrote deel door Joodse Amsterdammers werd bewoond.

Historisch onderzoek (o.a. via het Joods Monument) bevestigt dat het hier gaat om Jacob Wurms (geboren in 1887), een Joodse marktkoopman. Dit document is wrang in historisch perspectief: terwijl Wurms in juli 1940 nog via de reguliere weg zijn brood probeert te verdienen en toestemming krijgt van de Nederlandse gemeentelijke instanties, zouden de anti-Joodse maatregelen van de bezetter de economische positie van Joodse straatventers in de daaropvolgende maanden en jaren systematisch vernietigen, uitlopend op de deportaties. De schaarste aan vis was slechts het eerste voorteken van de totale ontwrichting van zijn bestaan.