Brief / Ambtelijke correspondentie. 25 november 1940. De Directeur (naam niet gespecificeerd, mogelijk van een gemeentelijke instelling of lokale marktinstantie). De Directie van de Nederlandsche Akkerbouw Centrale, t.a.v. de heer Mr. Pool, 's-Gravenhage. extra

VP/HG.

2B/156/2 M.

25 November 1940.

Ter attentie van den
heer Mr. Pool.

de Directie van de Nederlandsche
Akkerbouw Centrale,
te
's-Gravenhage.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat twee hier ter stede gevestigde winkeliers in aardappelen, groente en fruit, namelijk J.J.Koentjes, Bloemstraat 62 en J.N.Bergen, Molukkenstraat 81, zich tot mij hebben gewend met de klacht, dat hun door de Stichting "Centraal Belang" een erkenning als aardappelhandelaar wordt geweigerd. Beide winkeliers zijn voorheen jarenlang in den aardappelhandel werkzaam geweest, doch handelden in de laatste jaren in visch. Dezen zomer, toen de vischaanvoer stagneerde, openden zij een winkelzaak in aardappelen, groente en fruit (beiden hadden een erkenning als kleinhandelaar van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale).

Zij worden thans, door weigering der erkenning in ernstige moeilijkheden gebracht. Het kan mijns inziens niet de bedoeling der regeling van den aardappelhandel zijn, om bestaande, behoorlijke zaken onmogelijk te maken, waardoor de eigenaren dier zaken en hun personeel broodeloos zouden worden.

Ik heb daarom de eer U beleefd te verzoeken, wel te willen bevorderen, dat J.J.Koentjes en J.N.Bergen voornoemd ieder in het bezit der vereischte erkenning worden gesteld. De heer Bergen ontving van "Centraal Belang" de mededeeling, dat de Commissie van Beroep nog niet bestaat: de belanghebbenden kunnen echter zeer bezwaarlijk op instelling dier Commissie wachten, omdat zij dagelijks in hun zaken de nadeelen van het ontbreken der erkenning ondervinden. Ik vertrouw derhalve, dat U iets voor hen zult kunnen doen.

De Directeur, Deze brief betreft een verzoek om tussenkomst in een vergunningskwestie voor twee kleine ondernemers tijdens de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het probleem is bureaucratische starheid: de winkeliers J.J. Koentjes en J.N. Bergen willen hun nering in aardappelen hervatten omdat de visaanvoer is gestokt (waarschijnlijk door oorlogsomstandigheden op zee). Hoewel zij ervaring hebben en reeds erkend zijn door de Groenten- en Fruitcentrale, weigert de stichting "Centraal Belang" de noodzakelijke erkenning voor de aardappelhandel. De situatie is nijpend omdat een beroepsprocedure onmogelijk is; de betreffende commissie is nog niet eens opgericht, terwijl de ondernemers inkomsten derven ("broodeloos" dreigen te worden). De brief dateert van november 1940, slechts enkele maanden na de Nederlandse capitulatie. In deze periode begon de bezetter de Nederlandse economie strakker te organiseren via een systeem van 'Centrales' (zoals de Nederlandsche Akkerbouw Centrale) om de voedselvoorziening en distributie te beheersen. Dit document illustreert de overgang van een vrije markt naar een gereguleerde distributie-economie, waarbij kleine zelfstandigen verstrikt raakten in nieuwe regels en instanties die nog in opbouw waren. Het feit dat de visaanvoer stagneerde, wijst op de directe gevolgen van de oorlogsvoering (mijnenvelden en beperkingen voor de visserij op de Noordzee), waardoor winkeliers gedwongen waren hun assortiment aan te passen om te overleven. Bergen ontving (De heer) J.J. Koentjes J.N. Bergen