Handgeschreven statistisch overzicht/tabel.
Origineel
Handgeschreven statistisch overzicht/tabel. Augustus 1940. Vergelijkend overzicht van de aanvoeren
der verschillende soorten aardappelen
in de jaren 1939 en '40 van 1 tot en met 27 Augustus
in K.G.
| 1939 | 1940
--------------------------------------------|-----------|----------
Andijker blauwen | 120000 | 70000
" bonten | 280000 | 759000
" muizen | 1072000 | 933000
Anna Paulowna zandaard. | 2000 | —
Drentsche zandaardapp. | 13000 | 5000
Duinzand aardappelen | 166000 | 450000
Friesche bintjes | 110000 | 16000
Langendijker muizen | 418000 | 873000
Noord-Holl. blauwe eigenh. | 1009000 | 1231000
" " bonte " | 343000 | 280000
" " bintjes | — | 285000
" " eigenheimers | 296000 | 536000
Rijper muizen | 62000 | 47000
Ijpolder muizen | 47000 | 99000
Zeeuwsche bintjes | 10000 | 34000
" blauwen | 112000 | 40000
" bonten | 423000 | 25000
" blauwe eigenh. | 140000 | 25000
" bonte " | 15000 | —
" eigenheimers | 362000 | 376000
diverse pooters | 78000 | 32000
Westlandsche muizen | — | 42000
--------------------------------------------|-----------|----------
| 5078000 | 6225000
5 758
[onderaan links: paraaf v.b.]
[onderaan rechts: handtekening Tj. Luier? / onleesbaar] Dit document betreft een kwantitatieve vergelijking van de aardappelaanvoer in kilogrammen gedurende bijna de gehele maand augustus voor de jaren 1939 en 1940. De tabel is onderverdeeld naar herkomstregio en aardappelras.
Opvallende zaken uit de data:
1. Totale toename: De totale aanvoer is gestegen van ruim 5 miljoen kilo in 1939 naar ruim 6,2 miljoen kilo in 1940.
2. Verschuivingen in rassen: Er is een sterke toename te zien in de aanvoer van 'Andijker bonten', 'Langendijker muizen' en 'Noord-Hollandse eigenheimers'. Daarentegen is de aanvoer van 'Zeeuwsche bonten' en 'Zeeuwsche blauwe eigenheimers' drastisch afgenomen.
3. Regionale focus: De lijst toont de belangrijkste aardappelproducerende regio's van die tijd: Noord-Holland (Andijk, Langendijk, Anna Paulowna, de duinstreek, de IJpolders), Zeeland, Drenthe en Friesland.
4. Terminologie: Termen als 'muizen' (vroege aardappelen), 'eigenheimers', 'bintjes' en 'pooters' (pootaardappelen) duiden op een gedetailleerde administratie van de voedselvoorraad. Het document is opgesteld in augustus 1940, slechts drie maanden nadat Nederland door nazi-Duitsland was bezet. De vergelijking met 1939 (het laatste vredesjaar) was cruciaal voor de bezetter en de Nederlandse bureaucratie om de voedselzekerheid in kaart te brengen.
Tijdens de bezetting werd de distributie van voedsel strikt gereguleerd via de 'Voedselvoorziening'. Aardappelen waren het volksvoedsel bij uitstek. De stijging in de totale aanvoer in 1940 ten opzichte van 1939 kan wijzen op een actieve sturing om de binnenlandse productie te maximaliseren of op een verschuiving in de handelsstromen door de oorlogsomstandigheden (zoals het wegvallen van exportmogelijkheden, waardoor meer voor de binnenlandse markt beschikbaar kwam). Dergelijke overzichten waren essentieel voor het bepalen van de rantsoenen.