Vergelijkende prijstabel (grootboekstijl).
Origineel
Vergelijkende prijstabel (grootboekstijl). Vergelijkende prijzen der verschillende soorten aardappelen op Maandag en Donderdag van iedere week, met de overeenkomstige data in de maand Augustus van de jaren 1939 en 1940.
| Soorten | 31 Juli 1939 | 1 Aug. '40 | 3 Aug. '39 | 5 Aug. '40 | 7 Aug. '39 | 8 Aug. '40 | 10 Aug. '39 | 12 Aug. '40 | 14 Aug. '39 | 15 Aug. '40 | 17 Aug. '39 | 19 Aug. '40 | 21 Aug. '39 | 22 Aug. '40 | 24 Aug. '39 | 26 Aug. '40 | 28 Aug. '39 | 29 Aug. '40 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Andijker blauwen | — | — | — | — | — | — | — | — | 2$^2$–2$^6$ | — | 2$^2$–2$^6$ | — | 2$^6$–3$^2$ | — | 2$^6$–3$^2$ | 4$^6$ | 2$^8$–3$^2$ | 4$^6$ |
| " bonten | — | — | — | — | — | 5$^2$ | — | 5 | 2$^8$–3$^2$ | 5$^4$ | 2$^8$–3$^2$ | 5$^2$ | 3$^2$–3$^4$ | 5 | 3$^2$–3$^4$ | 5$^4$ | 3$^4$–3$^4$ | 5$^4$ |
| Anna Paul. zand | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 6 | 3$^5$–3$^8$ | 6 |
| Drentsche zand | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 5–5$^5$ | 3$^5$–3$^8$ | 5–5$^5$ |
| Duinzand aardapp. | 4$^4$–5 | 5$^2$–6$^2$ | 4$^4$–5 | 6 | 4$^5$–5 | — | 4$^5$–5 | 5$^2$ | 4$^4$–4$^6$ | 6$^2$ | 4$^4$–4$^6$ | 4$^8$–5$^4$ | 4$^4$–4$^8$ | 4$^8$–6$^4$ | 4$^4$–4$^8$ | 6$^2$ | 4$^2$–4$^8$ | 4$^8$–6$^4$ |
| Friesche bintjes | — | — | — | — | — | — | — | — | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3 | 2$^4$–2$^6$ | — | 2$^4$–2$^6$ | 4$^2$ | 2$^5$–2$^8$ | 4$^2$ |
| N-H. blauwe eigenh. | 3$^2$–3$^8$ | 5 | 3$^2$–3$^8$ | 3$^6$ | 3–3$^4$ | 3$^6$ | 3–3$^4$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^6$–3$^2$ | 4$^2$ | 2$^4$–2$^9$ | 4$^4$ | 2$^8$–3$^4$ | 4–4$^4$ |
| " bonte " | 4–4$^2$ | — | 4–4$^2$ | 4 | 3$^5$–4 | 3$^6$ | 3$^5$–4 | 3$^6$ | 2$^6$–2$^8$ | 4 | 2$^6$–2$^8$ | 4 | 2$^6$–3$^2$ | 4 | 2$^6$–3$^2$ | 4 | 2$^8$–3 | 4 |
| " bintjes | — | — | — | — | — | — | — | 3$^6$ | — | 3$^6$ | — | 3$^6$ | — | 3$^6$ | — | 3$^6$ | — | 4 |
| " eigenh. | 3–3$^4$ | 3$^6$ | 3–3$^4$ | 3 | 3–3$^4$ | 3 | 3–3$^4$ | 3 | 2$^8$–3$^2$ | 3 | 2$^8$–3$^2$ | 3 | 2$^8$–3 | 3 | 2$^8$–3 | 3 | 2$^8$–3$^2$ | 3 |
| " muizen | 2$^6$–3$^2$ | 4$^2$ | 2$^6$–3$^2$ | 4$^2$ | — | 4$^2$ | 3$^3$–3$^4$ | 4$^8$ | 2$^5$–3$^4$ | 4$^2$ | 2$^5$–3$^4$ | 4$^2$ | 2$^4$–2$^8$ | 4$^2$ | 2$^4$–2$^8$ | 4$^2$ | 2$^8$–3$^2$ | 4$^2$ |
| Zeeuwsche bintjes | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 4$^2$ | — | 4$^2$ |
| " blauwen | — | — | 4$^5$–4$^{15}$ | — | 4–4$^{10}$ | — | 4–4$^{10}$ | — | 3$^8$–4 | — | 3$^8$–4 | — | 3$^8$–4$^2$ | 5 | 3$^8$–4$^2$ | 4$^6$ | 4–4$^4$ | 4$^6$ |
| " bonten | — | — | 4$^5$–4$^{15}$ | — | 4–4$^{10}$ | — | 4–4$^{10}$ | — | 3$^8$–4$^2$ | — | 3$^8$–4$^2$ | — | 3$^8$–4$^2$ | 5$^4$ | 3$^8$–4$^2$ | 5$^4$ | 4–4$^4$ | 5$^4$ |
| " blauwe eig. | 3$^2$–4 | — | 3$^2$–4 | 4 | 3$^4$–3$^8$ | 4 | 3$^4$–3$^8$ | 4 | 3$^3$–3$^8$ | 4 | 3$^3$–3$^8$ | 4 | 3$^5$–3$^8$ | 4 | 3$^5$–3$^8$ | 4 | 3$^5$–3$^8$ | — |
| " bonte " | 4–4$^2$ | — | 4–4$^2$ | 6 | 3$^4$–3$^8$ | 6 | 3$^4$–3$^8$ | — | 3$^4$–3$^8$ | — | 3$^4$–3$^8$ | — | 3$^5$–3$^8$ | — | 3$^5$–3$^8$ | — | 3$^5$–3$^8$ | — |
| " eigenheimers | 3$^2$–3$^8$ | — | 3$^2$–3$^8$ | 4 | 3$^2$–3$^8$ | 4 | 3$^2$–3$^4$ | 3$^6$ | 3–3$^4$ | 3$^6$ | 3–3$^4$ | 4$^2$ | 3–3$^2$ | 4$^2$ | 3–3$^2$ | 4$^2$ | 3–3$^4$ | 4$^2$ |
| " ploters | 2$^4$–3 | — | 2$^4$–3 | 3$^6$ | 2$^2$–2$^6$ | 3$^6$ | 2$^2$–2$^6$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$ | 2$^4$–2$^8$ | 3$^6$–4$^2$ | 2$^4$–2$^8$ | 4–4$^6$ |
| Westlandsche muizen | 3.5–4$^5$ | 5 | 3$^5$–4$^5$ | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | — | 5 | — | — | — | — | — | — | — | — |
| * Prijsontwikkeling: Uit de vergelijking tussen 1939 en 1940 blijkt een duidelijke stijging van de prijzen voor bijna alle aardappelsoorten. Waar de prijzen in 1939 vaak schommelden tussen de 2 en 4 cent, liggen ze in 1940 vaker tussen de 4 en 6 cent. | ||||||||||||||||||
| * Aanbod: Sommige soorten zijn in 1940 minder frequent genoteerd of verschijnen pas later in de maand (zoals de "Anna Paul. zand" en "Drentsche zand"), wat kan wijzen op veranderingen in de distributie of oogsttijden. | ||||||||||||||||||
| * Soorten: Er wordt onderscheid gemaakt op basis van regio (Andijk, Anna Paulowna, Drenthe, Noord-Holland, Zeeland, Westland) en specifiek type (Eigenheimers, Bintjes, Muizen, Ploters, Blauwen, Bonten). Dit document biedt een directe blik op de economische verschuivingen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. | ||||||||||||||||||
| * Augustus 1939: De laatste volledige maand van vrede voor het uitbreken van de wereldoorlog (Duitsland viel Polen binnen op 1 september 1939). De markt was op dit moment nog grotendeels vrij. | ||||||||||||||||||
| * Augustus 1940: Nederland is sinds mei 1940 bezet door Nazi-Duitsland. De stijgende prijzen weerspiegelen het begin van de oorlogsschaarste, inflatie en de introductie van distributiemaatregelen en maximumprijzen door de bezetter om de voedselvoorziening te controleren. |
Aardappelen waren het primaire volksvoedsel; de prijs en beschikbaarheid ervan waren cruciaal voor de sociale stabiliteit en de volksgezondheid tijdens de bezettingsjaren.