Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven aantekeningen en stempels. 28 november 1940 (de dag '28' is doorgestreept). GEMEENTEBESTUUR VAN AMSTERDAM
[Handgeschreven: s/3]

CENTRALE DIENST VOOR DE
LEVENSMIDDELENVOORZIENING
AFDEELING:
KLEEDING EN SCHOEISEL
No. 7220-52/151/CDL

[Kader tekst:]
VERZOEKE BIJ DE BEANTWOORDING HET
NUMMER VAN DEZEN BRIEF EN DE AF-
DEELING TE VERMELDEN.

AMSTERDAM (W.), ~~28~~ November 1940
VAN REIGERSBERGENSTRAAT 2

AAN Dienst Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM-W.

[Stempel:] No 7/31/1 M. 1940 30/11
[Handgeschreven paraaf in blauwe inkt]

Mede in overleg met den Heer Directeur van de Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen, moge ik er Uwe aandacht op vestigen, dat bij het huidige groote gebrek aan textielgrondstoffen het uitgesloten geacht moet worden, dat deze nog voor den aanmaak van poetsdoeken beschikbaar gesteld zullen worden.

Mitsdien moet er op gerekend worden, dat de gebruikelijke poetsdoeken op de een of andere wijze — afhankelijk van hetgeen d.z. nog betrokken kan worden — vervangen zullen worden.

Het spreekt vanzelf, dat aan deze vervangingsmiddelen geen hooge eischen gesteld kunnen worden en dat derhalve geen poetsdoeken van de tot nu toe verstrekte hoedanigheid meer "afgekeurd" dienen te worden voor en aleer deze voor het beoogde doel ook bepaaldelijk onbruikbaar zijn geworden.

Beleefd moge ik U verzoeken, het desbetreffend personeel er opmerkzaam op te maken, dat de maatstaf, aan te leggen voor het afkeuren van textielgoederen, zich geheel zal moeten aanpassen aan de huidige situatie, welke gekenmerkt is door een geheel gebrek aan textielgrondstoffen.

De Directeur,
[Handtekening]

[Linksonder:] C.D.L. 0.10. 10.000-10-'39
[Rechtsonder, handgeschreven:] 7 * Onderwerp: Beperking van de uitgifte van textiel voor poetsdoeken en strengere criteria voor het afkeuren van bestaand materiaal.
* Kernboodschap: Vanwege de schaarste aan textielgrondstoffen worden er geen nieuwe grondstoffen meer geleverd voor poetsdoeken. Men moet overstappen op vervangingsmiddelen (ersatz). Personeel krijgt de instructie om poetsdoeken pas af te danken als ze absoluut onbruikbaar zijn; de kwaliteitsnormen voor wat "versleten" is, worden drastisch verlaagd.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk taalgebruik ("moge ik er Uwe aandacht op vestigen", "mitsdien", "behaaldelijk"). Het gebruik van aanhalingstekens bij "afgekeurd" benadrukt de verandering in de definitie van wat nog bruikbaar is. Deze brief dateert van november 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De brief illustreert de directe gevolgen van de oorlogseconomie op het dagelijks bestuur van de stad Amsterdam.

Al vroeg in de bezetting ontstonden er tekorten aan grondstoffen omdat deze werden gevorderd voor de Duitse oorlogsindustrie of omdat de aanvoerlijnen (import) waren afgesneden. Textiel was een van de eerste producten die op de bon gingen. De "Centrale Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening" (CDL) hield zich bezig met de distributie en rantsoenering. Deze brief toont aan dat zelfs op het niveau van schoonmaakmiddelen (poetsdoeken) de schaarste leidde tot strikte besparingsmaatregelen en het gebruik van kwalitatief minderwaardige vervangingsproducten.