Doorslag van een officieel bericht/waarschuwingsbrief. 12 oktober 1940. [Rechtsboven, handgeschreven]: m. d. laan

[Midden boven, handgeschreven]: Verzonden [onleesbaar/paraaf]

24/23/2 B. [spatiëring] 12 October 1940.

Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat U verplicht is
wederom regelmatig van Uw plaats op de markt Amstelveld gebruik te
maken, daar het anders niet is uitgesloten, dat de bedoelde plaats
aan een anderen koopman zal worden toegewezen.

[Rechts]: De Directeur,

Gezonden aan:
A.F.Boersen, Verdronkenoord 65, Alkmaar
H.J.Emons, 2e Oosterparkstraat 80 I
D.Franschman, Lange Houtstraat 45 II
S.Frankel, Topaasstraat 18 II
Mevr.L.V.M.van Gelder-Volkland,Egelantiersstraat 172 II
J.Hakker, 2e Jan Steenstraat 81 I
M.Heide, Korte Houtstraat 38 II
S.de Jong, Simon Hoogenwerff 76, Hilversum.
I.Leuiken, Blasiusstraat 39 hs
P.Nadort, Recht Boomssloot 57 I
M.Pool, Blasiusstraat 15 I
S.Rood, 's-Gravesandestraat 30 hs
C.Roozen, Weerensteinstraat 125 A
H.Stodel, Uiterwaardenstraat 21 I
S.Overste, Smitstraat 12 I Dit document is een formele waarschuwing van de Directeur van (vermoedelijk) de Dienst voor het Marktwezen in Amsterdam. De geadresseerden zijn kooplieden die een vaste staanplaats hebben op de markt aan het Amstelveld. De strekking van de brief is dat zij verplicht zijn hun plek weer regelmatig in te nemen, op straffe van het verliezen van hun vergunning aan een andere gegadigde.

De toon is ambtelijk en dwingend. Het feit dat er vijftien namen op één doorslag staan, wijst op een gestandaardiseerde actie gericht tegen een specifieke groep markthandelaren die blijkbaar hun werkzaamheden hadden gestaakt of waren weggebleven. De datum van de brief, 12 oktober 1940, is cruciaal voor het begrip van de historische context. Nederland was op dat moment vijf maanden bezet door nazi-Duitsland. De bezetter was reeds begonnen met het invoeren van anti-Joodse maatregelen en het beperken van de bewegingsvrijheid van Joodse burgers.

Bij nadere bestudering van de namenlijst valt op dat een zeer groot deel van de genoemde personen Joods is (zoals Frankel, Franschman, Hakker, Stodel, Rood en Overste). Veel van deze namen komen voor in de archieven van de Holocaust; zij zijn later in de oorlog gedeporteerd en vermoord.

Dat deze kooplieden in oktober 1940 niet meer op de markt verschenen, kan diverse oorzaken hebben gehad: angst voor getreiter door de WA (de weerafdeling van de NSB), de onzekere politieke situatie, of de voorbereiding op verdere uitsluiting. Deze brief toont de bureaucratische druk die op hen werd uitgeoefend om hun nering voort te zetten, vlak voordat zij door latere verordeningen juist definitief van de markten verbannen zouden worden. Het document is een treffend voorbeeld van hoe de normale gemeentelijke administratie doorging terwijl de vervolging van een deel van de bevolking zich aankondigde. Marktwezen NSB WA