2 juni 1940 Onbekende marktkoopman (vermoedelijk een visverkoper uit Volendam) Den Weledel Gestrenge Heer Dr. Ter Laan (Directeur van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam) Nº 25/98/M. 1940 3/6

Volendam, 2 Juni 1940

Aan den Weledel Gestrenge Heer Dr. Ter Laan

Geachte directeur

Langs deze weg kom ik U met een verzoek lastig vallen
Ik ben namelyk het hoofd over een huishouden van
veertien menschen waarvan ik alleen kostwinne-
ben. Aangezien mijn oudste zoon gestorven is en
mijn andere kinderen nu dochters zijn heb ik nog
een zoon die de leeftijd van zestien jaar nog niet
bereikt heeft. Nadat ik met de Heer Moerkerk
gesproken heb weet ik dat het niet geoorloofd is
hem mee te nemen op de markt maar nu
wou ik U vragen om een uitzondering te maken
op de algemeene regel en mij een vergunning te geven
om hem mee te nemen niet om ~~visch~~ te verkoope
maar alleen om het schoon te maken en
dan tevens om de vergunde meters in de Albert
Cuypstraat schoon te houden daar ik dit zelf
door mijn werk onmogelyk doen kan en dus een
groote steun aan hem heb wanneer U de goedheid
hebt mij toe te staan hem mee te nemen.
De Heer Moerkerk de marktmeester kent mijn omstan-
dighede en zal U misschien wel willen inlichten De brief is een officieel verzoekschrift waarin de sociale en economische noodzaak van een grote arbeidersfamilie in 1940 pijnlijk duidelijk wordt. De afzender is de enige kostwinner voor een gezin van maar liefst veertien personen. Hij verzoekt om een ontheffing op de marktverordening die verbiedt om kinderen onder de zestien jaar mee te nemen naar de markt voor werkzaamheden.

De argumentatie rust op het verlies van zijn oudste zoon en het feit dat de overige kinderen dochters zijn, waardoor hij fysieke hulp tekortkomt. De doorhaling van het woord "visch" (vis) is saillant; de schrijver wil hiermee waarschijnlijk expliciet maken dat de minderjarige zoon niet zal worden ingezet voor de commerciële handel (verkoop), wat juridisch zwaarder bestraft zou kunnen worden, maar enkel voor het fysieke onderhoud en het schoonmaken van de standplaats aan de Albert Cuypstraat. De verwijzing naar marktmeester Moerkerk dient als verificatie van zijn goede trouw en persoonlijke situatie. Het document dateert van net na de Nederlandse capitulatie in mei 1940. In deze periode van beginnende schaarste en economische ontwrichting was het draaiende houden van een groot huishouden een enorme uitdaging. De Albert Cuypmarkt in Amsterdam werd streng gereguleerd door de Dienst van het Marktwezen. Dr. P. ter Laan, de geadresseerde, was een bekend figuur in het Amsterdamse ambtenarenapparaat die waakte over de naleving van de marktregels. Brieven als deze zijn waardevolle ego-documenten die de interactie laten zien tussen de burger, die vanuit overlevingsdrang om clementie vraagt, en de strikte bureaucratie van de vooroorlogse en vroege oorlogsjaren. P. ter Laan Marktwezen