Ambtelijk advies / brief. 9 juli 1940. Advies op No. 25/119/1 M W.

Den Wel EdelGestr. Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier.

In verband met bijgaand verzoek van Arn. Arian
om dezelfde rechten voor het markthoofmanschap te
worden verleend als aan Nederlanders, diene het volgende:
A. Arian staat onder No. 649 ingeschreven op de sollici-
tantenlijst voor de Alb.markt en krijgt overeenkomstig
dit nummer een plaats toegewezen.
Volgens diens mededeeling is hij gehuwd met een
Hollandsche vrouw, nl. met Rebecca Witteboom, geb. 22-2-91.
Zelf beweert hij, dat hem bij M.O. is medegedeeld
dat hij "statenloos" is.
Gezien het feit, dat hij al jaren de markten be-
zocht, komt het mij alleszins billijk voor, dat zijn
inschrijving wordt bevestigd en hem voor de andere
markten in Amsterdam dezelfde rechten worden
toegekend als aan Nederlanders.

Amst. 9 Juli 40
[Onleesbare handtekening] Dit document is een ambtelijk advies waarin wordt gepleit voor het toekennen van volledige marktrechten aan Aron (Arn.) Arian. De schrijver baseert dit positieve advies op drie gronden:
1. Anciënniteit: Arian bezoekt de markten al jaren, wat wijst op een gevestigde praktijk.
2. Gezinssituatie: Hij is getrouwd met een Nederlandse vrouw (Rebecca Witteboom), wat destijds een belangrijke factor was bij het beoordelen van integratie en rechten.
3. Procedurele status: Hij staat reeds officieel op de wachtlijst (No. 649) voor de Albert Cuypmarkt ("Alb.markt").

De term "statenloos" is hier cruciaal; het duidt erop dat Arian geen officiële nationaliteit (meer) bezat, wat in 1940 vaak het geval was voor Joodse vluchtelingen uit Duitsland of Polen. De ambtenaar adviseert desondanks om hem "billijk" (rechtvaardig) te behandelen. De datum, 9 juli 1940, plaatst dit document in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. In deze vroege fase functioneerde het Nederlandse overheidsapparaat nog grotendeels volgens de oude regels, hoewel de druk van de bezetter om Joodse burgers te registreren en uit te sluiten snel toenam.

Aron Arian (geboren in Warschau, 1891) was een Joodse koopman die inderdaad getrouwd was met de Amsterdamse Rebecca Witteboom. Zij woonden in de buurt van de Albert Cuypmarkt. Dit document illustreert de poging van lokale ambtenaren om in de beginperiode van de oorlog nog vast te houden aan principes van gelijke behandeling voor vertrouwde marktkooplui, ongeacht hun (gebrek aan) nationaliteit. Kort na dit schrijven zouden de anti-Joodse verordeningen dergelijke verzoeken onmogelijk maken. A. Arian W. Marktwezen