← Terug
Archief 745
Inventaris 745-318
Pagina 148
Jaar 1940

Dienstverslag / Rapport betreffende markttoezicht.

November 1940 (met specifieke data variërend van 1 oktober tot 20 november 1940). Aan: Den Heer Inspecteur v/h Marktwegen Alhier (Amsterdam).

Samenvatting

Dit document is een ambtelijk rapport van de Amsterdamse dienst Marktwegen. De kern van de rapportage betreft onregelmatigheden rondom de bezetting van marktkramen. Er wordt geconstateerd dat de officiële vergunninghouders (P. Dresden en M. Wurms) zich laten vervangen door onbevoegden of dat de officiële assistenten hun taken weer delegeren aan anderen (een 'knecht' of een 'neef'). De tekst illustreert de strikte hiërarchie en reglementering op de Amsterdamse markten: een 'opsteker' (iemand die de kraam opbouwt) of standhouder mocht niet zomaar zijn plek verlaten of overdragen. Opmerkelijk is de vermelding dat J. Dresden een eigen vaste plek opgaf om assistent te worden op een 'gunstiger' plek van zijn broer, wat duidt op de economische strategievoering binnen de markthandel. De administratieve krabbels onderaan tonen de escalatie van maatregelen: van waarschuwingen tot een feitelijke schorsing van één dag voor het innemen van te veel ruimte.

Historische Context

Het document dateert van **november 1940**, zes maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel het hier ogenschijnlijk gaat om een routineuze handhaving van marktverordeningen, is de tijdsgeest cruciaal. De namen (Dresden, Wurms) en de locatie (Afrikanerplein, midden in de Joodse buurt/Transvaalbuurt) wijzen erop dat dit Joodse markthandelaren betreft. In deze periode begonnen de bezettingsautoriteiten de regels voor Joodse burgers steeds verder aan te scherpen. Hoewel de grote uitsluiting van Joden van de openbare markten pas later in 1941 zijn beslag kreeg, toont dit document de nauwgezette bureaucratische controle waaraan zij in de vroege bezettingsmaanden al onderworpen waren. Het archief van de Dienst Marktwegen is een belangrijke bron voor het reconstrueren van de verstikking van het economische leven van de Joodse gemeenschap in Amsterdam.

Genoemde Personen

J. Dresden M. Wurms P. Dresden Wurms is (De heer)

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Transcriptie

**[Bovenaan links]** № 25 / 235 / I M. 1940 18/11 **[Bovenaan rechts]** Den Heer Inspecteur v/h Marktwegen Alhier. **[Midden]** Rapport De opsteker P. Dresden laat zich den laatsten tijd vrijwel dagelijks den geheelen dag vervangen door diens broer J. Dresden (den officiëelen assistent), die zich op zijn beurt laat bijstaan door een knecht. Assistent J. Dresden was oorspronkelijk vaste plaatshou- der in heren- en kinderkleeding, doch heeft zijn plaats opgegeven om assistent te blijven bij zijn broer, die n.l. een gunstiger plaats bezit. Ook de heer M. Wurms laat zich assisteeren door zijn neef Abram Wurms, terwijl de broer van M. Wurms, nl. Th. Wurms, diens officiëelen assistent is. (br. 25/1107/2 v/38 9/11) **oproepen** Verzoeke maatregelen Uz. **[Onderste deel - administratieve aantekeningen]** M. Wurms, Afrikanerplein 31 II Amst. 15 bov 1/1. 25/152/2 v/40 1/10 Waarschuwing tegen assist. 25/192/2 v/40 10/10 Waarsch. tegen innemen te groote plaats. 25/193/31/20 20/11 1 dag schorsing wegens innemen te groote plaats. [Handtekening/Paraaf] [Rood stempel:] Afvoer adm. disp. 2.0, 2 [Doorgehaald:] De heer Wurms is onder bespreking P. Dresden, Amsteldijk 154 25/9/2 v/40 18/12 tot wederopz. gedurende enkele uren per dag vervangen door J. Dresden toegestaan. Waarschuwing 25/235/2 20/11/40 18