M. Wurms

Officieel ambtelijk rapport/proces-verbaal van marktcontrole.

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische nauwgezetheid van de Amsterdamse marktinspectie in 1940. De inspecteurs controleerden gedurende één uur (tussen 14:00 en 15:00 uur) de Albert Cuypmarkt en rapporteerden een groot aantal kleine overtredingen. Opvallend is de categorisering van de vergrijpen: 1. **Assistentie zonder toestemming:** Het was blijkbaar verboden om hulp in de kraam te hebben zonder dat dit officieel geregistreerd stond. 2. **Vervanging zonder toestemming:** De houder van de standplaats moest persoonlijk aanwezig zijn; vervanging was aan regels gebonden. 3. **Te groot uitgestald:** Een veelvoorkomende overtreding waarbij de koopman meer ruimte innam dan was toegewezen. De administratieve verwerking is zichtbaar door de verschillende kleuren inkt en handschriften. De rode nummers in de kantlijn verwijzen naar de individuele dossiers die voor elke overtreder werden aangelegd. De strafmaat (vaak een voorwaardelijke schorsing van één of twee dagen) staat direct bij de namen genoteerd. ---

Doorslag van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een formele waarschuwing gericht aan de heer M. Wurms, een marktkoopman op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de berisping is dat de geadresseerde op 2 augustus 1940 hulp heeft gehad bij zijn marktkraam ("zich heeft laten assisteeren") zonder dat hij daarvoor de vereiste officiële toestemming had van de marktautoriteiten. De toon van de brief is streng en bureaucratisch, eindigend met een "ernstige" waarschuwing om verdere overtredingen te voorkomen. De aanduiding "Wijk 20" en het dossiernummer "25/152/2 M" wijzen op een strikte administratieve vastlegging van marktactiviteiten en overtredingen.

Officiële waarschuwingsbrief (doorslag/kopie).

Dit document is een formele waarschuwing aan een marktkoopman, de heer M. Wurms. De toon van de brief is streng en bureaucratisch ("ernstig waarschuwen"). De overtreding betreft het feit dat de heer Wurms hulp heeft gehad bij zijn marktkraam op de Albert Cuypmarkt zonder dat daar de vereiste officiële toestemming voor was gegeven door de gemeente of de marktdirectie. In deze periode was de controle op marktkooplieden en hun personeel zeer strikt gereguleerd via vergunningen.

Administratief register / lijst van standplaatshouders.

* **Inhoud:** Het document registreert wie een standplaatshouder mag assisteren of vervangen op de markt. Dit was streng gereguleerd om illegale onderverhuur van schaarse marktplaatsen te voorkomen. * **Sociale structuur:** Opvallend is dat de bijstand bijna uitsluitend uit familieleden bestaat: zonen, echtgenoten en in één geval een schoondochter. Dit benadrukt het karakter van de markthandel als familiebedrijf.

Dienstverslag / Rapport betreffende markttoezicht.

Dit document is een ambtelijk rapport van de Amsterdamse dienst Marktwegen. De kern van de rapportage betreft onregelmatigheden rondom de bezetting van marktkramen. Er wordt geconstateerd dat de officiële vergunninghouders (P. Dresden en M. Wurms) zich laten vervangen door onbevoegden of dat de officiële assistenten hun taken weer delegeren aan anderen (een 'knecht' of een 'neef'). De tekst illustreert de strikte hiërarchie en reglementering op de Amsterdamse markten: een 'opsteker' (iemand die de kraam opbouwt) of standhouder mocht niet zomaar zijn plek verlaten of overdragen. Opmerkelijk is de vermelding dat J. Dresden een eigen vaste plek opgaf om assistent te worden op een 'gunstiger' plek van zijn broer, wat duidt op de economische strategievoering binnen de markthandel. De administratieve krabbels onderaan tonen de escalatie van maatregelen: van waarschuwingen tot een feitelijke schorsing van één dag voor het innemen van te veel ruimte.

Handgeschreven ambtelijke notitie op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De notitie legt een verweer vast van marktkoopman M. Wurms. Hij wordt er blijkbaar van beschuldigd dat zijn neef zonder de juiste papieren of tegen de regels in als 'assistent' werkzaam was. Wurms stelt dat de neef geen verkoopwerkzaamheden verrichtte, maar enkel vis schoonmaakte achter de kraam. De ambtenaar die de notitie schreef, twijfelt aan deze uitleg of ziet een overtreding en kondigt aan dit met zijn superieur (de Chef Marktopzichters) te overleggen. * **Terminologie:** De term "assistentie" verwijst naar de officiële status van een helper op de markt. In het marktreglement van die tijd was precies vastgelegd wie wel en niet mocht assisteren en welke vergunningen daarvoor nodig waren. Het woord "bestuurd" in regel 3 is ambtelijk jargon voor "als zodanig afgehandeld" of "geregistreerd". * **Toestand:** Het handschrift is een zakelijk cursief uit de helft van de 20e eeuw, goed leesbaar, met de kenmerkende streep boven de letter 'u' om deze te onderscheiden van de 'n'.

Ambtsrapport / Intern proces-verbaal van de gemeentelijke dienst Marktwezen.

Dit document betreft een inspectierapport van het Amsterdamse Marktwezen aangaande overtredingen op de markt. De gerapporteerde overtreding is het "te groot maken van de uitstalling naar achteren", wat inhoudt dat de kooplieden meer ruimte innamen dan hun vergunning toestond. Het rapport onderscheidt twee categorieën: 1. **Nieuwe overtredingen:** Wurms, Schoonenman en Groenteman krijgen een standaard waarschuwing (modelbrief). 2. **Recidive:** Het geval van P.J. Scheen wordt zwaarder gewogen. De administratie linkt zijn dossier direct aan diverse incidenten en hoorzittingen uit augustus 1939. De rapporteur stelt een effectieve schorsing van twee dagen voor (een optelling van een nieuwe sanctie en een openstaande straf uit 1939). De uiteindelijke sanctie op 11 september wordt echter gematigd tot een voorwaardelijke schorsing van één dag. De nauwgezette verwijzingen naar dossiers uit het voorgaande jaar (1939) tonen een stringente ambtelijke controle op de Amsterdamse markthandel aan het begin van de bezettingstijd.

Doorslag of kantoorafschrift van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een formele waarschuwing aan drie individuele marktkooplieden. De overtreding betreft het overschrijden van de toegestane standplaatsruimte op de Albert Cuypmarkt op 7 september 1940. De toon van de brief is resoluut ("ernstig waarschuwen"). Het betreft een administratief dossierstuk, aangezien er drie geadresseerden op één blad staan vermeld met bijbehorende dossier- of vergunningsnummers (25/192/...). De handgeschreven aantekening "Verzonden" bevestigt dat de individuele brieven op die datum naar de genoemde adressen zijn uitgegaan.

Ambtsrapport van de Marktinspectie.

Het document is een officieel rapport van een marktinspecteur in Amsterdam, gericht aan de Inspecteur bij het Marktwezen. Het betreft twee overtredingen op de Albert Cuypmarkt op zaterdag 14 september 1940: 1. **B. van Beem (Stal 23):** Hij had een grote hoeveelheid hooi en stro onder zijn kraam liggen. Volgens de inspecteur gaf dit de markt een "minderwaardig aanzien". Uit de aantekeningen blijkt dat Van Beem een recidivist was; hij was in augustus van dat jaar al eerder gehoord voor het vervuilen van de marktplaats. 2. **M. Wurms (Stal 127):** Deze koopman plaatste kisten achter zijn stal, waardoor de doorgang voor het publiek werd belemmerd. Ook bij hem wordt verwezen naar een eerdere waarschuwing (waarschijnlijk wegens het onbevoegd aannemen van assistentie). De strafmaat is genoteerd in de rechterbenedenhoek: Van Beem krijgt een effectieve schorsing van één dag (24 september 1940), terwijl Wurms een voorwaardelijke straf krijgt van één dag.

Doorslag (doorslagje) van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en het opleggen van een voorwaardelijke straf aan een marktkoopman, de heer M. Wurms. De overtreding was het innemen van te veel ruimte op de Albert Cuypmarkt. De straf betreft een ontzegging van de markt voor één dag, met een proeftijd van een jaar. * **Toon:** Formeel, ambtelijk en juridisch (verwijzend naar het Reglement op de Markten). * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 20/9" bevestigt de verzending op de dag van datering. De naam "M. de Leer" kan de ambtenaar zijn die de brief heeft opgesteld of de handtekening hebben gezet op het origineel.

Ambtelijke kennisgeving van een voorwaardelijke straf (marktwezen).

Deze brief is een officiële berisping en voorwaardelijke strafoplegging aan een marktkoopman, de heer M. Wurms. De overtreding betreft het innemen van te veel ruimte op de Albert Cuypmarkt op 14 september 1940. De straf is conform artikel 39 lid 1 van het Marktregelement en houdt een ontzegging in van het recht om op de Amsterdamse markten te staan voor de duur van één dag. Echter, deze straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. Bij een nieuwe overtreding binnen dat jaar zal de straf alsnog worden uitgevoerd, bovenop de straf voor het nieuwe vergrijp. De toon is strikt administratief en juridisch correct, typerend voor de gemeentelijke bureaucratie van die tijd. De handgeschreven aantekening "extra" suggereert dat dit mogelijk een kopie was of een exemplaar voor een specifiek dossier.

Handgeschreven ambtelijke lijst/register.

Het document is een kille, bureaucratische weergave van de economische beroving van de Joodse bevolking in Amsterdam. De afkorting "S.Z." staat hoogstwaarschijnlijk voor de afdeling **Sociale Zaken** van de gemeente Amsterdam, die nauw betrokken was bij de registratie van Joodse burgers en hun bezittingen. De lijst toont aan dat marktkooplieden hun "marktplaatsen" (vaak inclusief de fysieke stal, planken en voorraad zoals vis, textiel of koek) moesten opgeven of dat deze door de politie werden genoteerd wanneer de kooplieden niet meer op de markt verschenen. De data (juli tot oktober 1942) vallen precies samen met de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder. Veel van de genoemde personen op deze lijst zijn kort na de vermelde data gedeporteerd en vermoord.

Getypte lijst van personen met bijbehorende persoonsgegevens en handelswaar.

De lijst bevat gegevens van handelaren die waarschijnlijk actief waren op de markt in de **Gaaspstraat** te Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd: * **Personalia:** Namen en geboortedata, veelal daterend uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw. * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse wijken De Pijp, de Rivierenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Handelswaar:** De kolom "Artikel" specificeert de aard van de nering, variërend van levensmiddelen (vis, groente, fruit, zuurwaren) tot textiel (stoffen, kousen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen. * **Mutaties:** De handgeschreven doorstrepingen onderaan de lijst duiden op een administratieve actualisatie waarbij personen van de lijst zijn verwijderd.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE **3.** | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Totaal | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Visschkraammaker | 18 61 | 18 41 | 16 09 | 22 96 | 11 03 | 16 10 | 11 04 | 15 92 | 15 47 | 24 21 | 16 50 | 11 99 | 199 33 | | K. Visser | 9 10 | 2 02 | | 35 51 | 14 91 | 17 80 | 7 33 | 8 63 | 5 56 | – 25 | – 36...

# TRANSCRIPTIE **Naam | Adres** Jac.Vischschoonmaker Azn. | Lepelstraat 48 I F.J.Visser | Lindengracht 235 I H.Visser | Botterstraat 13, Huizen S.Vlieger | Oude Gracht 39, Weesp W.N.v.d.Voorn | Veeteeltstraat 64 hs H.ter Voort | Lindengracht 158 I H.ter Voort Jr. | Jacob van Lennepstraat 32 III H.ter Voort Sr. | Lindengracht 158 III J.Vos (22-3-83) | Lindenlaan 5, Huizen A.Vrachtdoender | Hofmey...

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen, (get.) F. VAN MEURS [Handgeschreven in de linker marge:] h. de Boer t.h. Aan den Kooplieden- en Marktkramersbond, "Mercurius", Nieuwe Achtergracht 101, _A L H I E R_ (C). Model G.A. 6 25.000-1-'39 [Handgeschreven rechtsonder:] 20

# TRANSCRIPTIE Marktwezen. t.a.v. Hr. Muller.