Rapportage/klachtbrief van een marktfunctionaris. 6 augustus 1940. J. Reny (vermoedelijk marktmeester of controleur). Dapperstraat 6 Aug: 1940

                                                                    Den Heer
                                                                    Inspecteur.

                          Ruyschstr. 106 II

Meermalen is Dhr: I. v. Praag voorkeurskaart no: 263,
door mij gewaarschuwd, dat hij op zaterdag uiterlijk
om 9 uur n:m: geheel ingepakt moet zijn, en niet meer
bij zijn stal mag zijn. Zaterdag 3 Aug: j:l: begon ik
om 5 min: over 9 uur bij het Dapperplein om te no -
teeren welke kooplieden nog op de markt waren,
dus toen ik bij de Mauritskade kwam, waar I. v. Praag
voor die dag een plaats had, was het al bij half tien
geworden, en stond I. v. Praag nog achter zijn stal.
Toen ik daarvoor I. v. Praag een opmerking maakte
nam hij een dusdanige dreigende houding aan,
dat de politie hem, (doordat hij mij schreeuwende
achterna bleef loopen) nog moest beletten dat hij mij
steeds maar schreeuwende bleef volgen –
J. Reny

1e Melding.

  Sus 1 dag voorwaardelyk.

26/62/2 [onleesbare paraaf] 7/8 ib
8/8/40 [onleesbare paraaf] Het document is een ambtelijk verslag van een incident op de Dappermarkt in Amsterdam. De rapporteur, J. Reny, beklaagt zich bij de Inspecteur over het gedrag van koopman I. v. Praag. De kern van het conflict is een overtreding van de marktverordening: Van Praag had zijn kraam op zaterdagavond 3 augustus 1940 na de verplichte sluitingstijd van 21:00 uur (9 uur n.m.) nog niet ontruimd.

Wanneer Reny de koopman hierop aanspreekt, escaleert de situatie. Van Praag neemt een "dreigende houding" aan en achtervolgt de functionaris schreeuwend over de markt, tot aan het punt dat de politie moet interveniëren. De afwikkeling van de zaak staat onderaan genoteerd: het incident wordt geregistreerd als een "1e melding" en de koopman krijgt een voorwaardelijke schorsing ("Sus." staat voor suspensie) van één marktdag opgelegd. Dit document is geschreven in augustus 1940, de beginfase van de Duitse bezetting van Nederland. De Dappermarkt was (en is) een van de belangrijkste markten van Amsterdam, gelegen in een buurt waar in 1940 veel Joodse Amsterdammers woonden en werkten. De naam "I. v. Praag" (waarschijnlijk Isaäc van Praag) wijst op een Joodse achtergrond van de koopman.

Hoewel de aanleiding voor de rapportage een reguliere handhaving van markttijden lijkt, is de context van de vroege bezettingstijd van belang. De bureaucratische controle op Joodse burgers en ondernemers werd in deze periode stelselmatig aangescherpt. Een dergelijke officiële melding kon in de loop van de bezettingsjaren leiden tot het intrekken van de "voorkeurskaart" (de felbegeerde vaste staplaatsvergunning), wat voor marktkooplieden een direct verlies van inkomen betekende. J. Reny Politie