Ambtelijke notitie / intern advies.
Origineel
Ambtelijke notitie / intern advies. 15 augustus 1940. 27/55/1 Adressant van Wijk zou m.i. de gevraagde assistentie
kunnen worden toegestaan, hoewel er doch moeilijkheden
uit voort kunnen komen.
Hij beweert in zijn brief, dat hij dikwijls van huis moet
voor het treffen van allerlei maatregelen, daar zijn
vrouw en kind kort geleden zeer jammerlijk door gas-
verstikking is overleden. Gedurende deze tijden is dus
zijn assistent Th. Lagendorp geb 1-5-'23, als 17 jarige knaap
alleen achter de stal.
Alhoewel in deze voor van Wijk zeer treurige omstandigheden
eenige soepelheid wel geboden is, vermeen ik dat de
officieele toestemming consequenties kunnen ver-
oorzaken.
Amsterdam, 15-8-'40
[Handtekening] De schrijver van deze notitie adviseert over een verzoek van een zekere heer Van Wijk. Van Wijk heeft gevraagd om "assistentie", wat in deze context waarschijnlijk betekent dat hij officiële ontheffing of toestemming behoeft om zijn bedrijf (mogelijk een stal of veehouderij, gezien de referentie "achter de stal") te laten beheren door zijn 17-jarige assistent, Th. Lagendorp.
De noodzaak hiervoor is gelegen in een tragisch gezinsdrama: Van Wijks vrouw en kind zijn kort voordien overleden door gasverstikking. Vanwege de vele zaken die hij hierdoor moet regelen ("het treffen van allerlei maatregelen"), is hij veelvuldig van huis. De ambtenaar erkent de ernst van de situatie en pleit voor menselijke soepelheid, maar uit tegelijkertijd een ambtelijke waarschuwing dat het verlenen van officiële toestemming juridische of beleidsmatige consequenties (precedentwerking) zou kunnen hebben. Het document dateert van augustus 1940, de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden administratieve regels vaak aangescherpt en was er voor ondernemers weinig bewegingsvrijheid zonder officiële vergunningen.
De doodsoorzaak "gasverstikking" van een gehele familie was in die tijd een bekend eufemisme voor zowel tragische ongevallen met gasgeisers als voor zelfdodingen, die in de begindagen van de bezetting helaas toenamen. De notitie laat zien hoe dergelijk persoonlijk leed verweven raakte met de bureaucratie van het bezette Nederland, waarbij ambtenaren moesten schipperen tussen strikte regelgeving en compassie.