Handgeschreven administratieve lijst/tabel.
Origineel
Handgeschreven administratieve lijst/tabel. Vermoedelijk eind 1941 / begin 1942 (gezien de data in de kantlijn zoals 22/1/42). Lijst van arbeiders die bereid zijn om naar Drenthe te vertrekken.
| Naam | Adres | Geboortedatum | Opmerkingen / Status |
|---|---|---|---|
| Querido J. | Retiefstr 57 II | 4/5 '97 | Bezw: Werkt / Heeft werk. |
| Sanders F. | Th. Schwartzestr. 27 II | 21/4/20 | Bezw: Werkt Joodsche religieus-centr. / Heeft vrijst. verklaring |
| Koopman L. | Ben Viljoenstr. 2 I | 22/7/13 | Bezw: ander werk |
| Meijer M. | Amstellaan 83 I | 30/5/21 | Bezw: ander werk |
| Roseveld J. | IJselstraat 3 II | 11/10/19 | Bezw: ander werk |
| Meijer Jac. | Amstellaan 83 I | 27/11 '15 | Bezw: ander werk |
| Dresser Z. | Uiterwaardenstr 153 I | 20/1 '14 | Bezw: Schrijven Joodsche Raad dat man 27/1 '42 wordt geplaatst |
| Simons L. | 2e v. Swindenstr 42 I | 10/3 '13 | Bezw: Naar [onleesbaar] 24-1-42 |
| Muskovita M. | Saffierstr 47 hs | 21/12 '14 | Bezw: Werkt t.e.k.l.: Millesum (?) Amstelstr 43 |
| Prins A.B. | Reggestr 20 III | 15/4 '04 | Bezw: ander werk |
| Oudt L. | J. Steenstr 49 II | 22/5 '10 | ? Geredigeerd (?) |
| Peper M. | Lekstraat 67 II | 10/9 '20 | Bezw: Werkt t.e.k.l. Bakker Adelsmeijer 31 |
| v. Praag M. | Dinkelstr 35 I | 9/7 '03 | Bezw: ander werk |
| Pimentel M. | Rozengr. 36 I | 19/11 '16 | Bezw: Brief aan Joodsche Raad dat man werkt bij vader |
| v. Praag J. | Taksteeg 11 I | 10/7 '10 | Bezw: zonder werk |
| Trumpetter L. | Amstellaan 51 III | 9/8 '06 | Bezw: Werkt |
| Philipse S.J. | Jekerstr 28 II | 11-5-'13 | Bezw: maakt diversen / Werkt t.e.k.l. |
| Tobias E.D. | Scheldestr 114 II | 19-3-08 | Bezw: werkt |
| Walg M. | 2e Sterkstr 38 I | 20-10-17 | Bezw: ander werk |
| Pollak E.L. | Roerstr 10 hs | 9-8-'23 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Wienen E. | Kuinderstr 37 II | 11-6-'02 | Bezw: ander werk / Afgek. |
| Pappie M. | 2e Boerhavestr 60 hs | 19-9-'22 | Bezw: werkt |
| Sarfaty E. | Rijnstraat 111 hs | 26-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Salomons S. | Zallierstr (?) 61 III | 21-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| de Vries | Lanchaloetstr 7 hs | Afgekeurd 22/1 42 / naar arts verwezen | |
| Feldman | Smaragdstr. 32 | Geschikt 22/1 42 | |
| de Wilde | Mithoornstr. 43 | Afgekeurd 24/1 42 / naar arts verwezen | |
| Dingsdag | Saffierstr. 99 | ||
| Waterman | Ingcloweg (?) 101 | Geschikt 22/1 42 | |
| Hester | Rechtboomssloot 17 | ||
| Caransa | Blasiusstr. 51 | Afgekeurd 23/1 42 | |
| Jacobs | Peperstr 6 | ||
| Crost | Ruijschstr. 96 I | 25-5-16 | |
| Witjas | Lepelstraat 88 III | Geschikt 22/1 42 / naar arts verwezen | |
| Wertheim | 3e Oosterp. str 86 I | Geschikt 22/1 42 | |
| Bruijn | Prosperb. straat 101 III | Geschikt 27/1 42 | |
| Vos | Burmanstr. 15 I | Afgekeurd 22/1 42 |
- De term "Bereid zijn": De titel suggereert vrijwilligheid ("bereid zijn om naar Drenthe te vertrekken"), maar de context van de bezwaarschriften ("Bezw") en de medische keuringsstempels wijst op een dwingend systeem van werkverschaffing.
- Bezwaren: Veel mannen gaven op dat ze al werk hadden ("werkt", "ander werk", "t.e.k.l." - mogelijk 'tot nader order werkzaam bij'). Dit was vaak een poging om uitstel of vrijstelling van transport naar de kampen te krijgen.
- Medische keuring: De onderste helft van de lijst toont de resultaten van keuringen door artsen (stempels "Geschikt", "Afgekeurd", "naar arts verwezen"). Dit was de laatste stap voordat men daadwerkelijk op transport werd gezet.
- Geografie: De genoemde straten (Amstellaan, Retiefstraat, Lekstraat, etc.) liggen bijna allemaal in de Amsterdamse Rivierenbuurt en Transvaalbuurt, wijken waar destijds veel Joodse gezinnen woonden. In januari 1942 begonnen de Duitse bezetters met de grootschalige inzet van Joodse mannen in Nederlandse werkkampen, voornamelijk in het noorden en oosten van het land (waaronder kampen in Drenthe zoals Schattenberg, Kremboong en ook Westerbork, dat aanvankelijk een vluchtelingenkamp was maar toen dienst ging doen als werkkamp).
De Joodsche Raad werd gedwongen de administratie hiervan te voeren en lijsten op te stellen van werkloze of "vrijgestelde" Joodse mannen. Hoewel de kampen in eerste instantie werden gepresenteerd als werkgelegenheidsprojecten ("Werkverruiming"), veranderde dit karakter snel. In oktober 1942 werden de meeste werkkampen ontruimd en de mannen naar Westerbork gedeporteerd, om van daaruit naar de vernietigingskampen in Polen te worden gestuurd. Dit document legt het begin van dat bureaucratische proces van uitsluiting en deportatie vast.
Samenvatting
Dit document is een administratief instrument van de Joodsche Raad of een gerelateerde instantie om de tewerkstelling van Joodse mannen te organiseren. Enkele opvallende aspecten:
- De term "Bereid zijn": De titel suggereert vrijwilligheid ("bereid zijn om naar Drenthe te vertrekken"), maar de context van de bezwaarschriften ("Bezw") en de medische keuringsstempels wijst op een dwingend systeem van werkverschaffing.
- Bezwaren: Veel mannen gaven op dat ze al werk hadden ("werkt", "ander werk", "t.e.k.l." - mogelijk 'tot nader order werkzaam bij'). Dit was vaak een poging om uitstel of vrijstelling van transport naar de kampen te krijgen.
- Medische keuring: De onderste helft van de lijst toont de resultaten van keuringen door artsen (stempels "Geschikt", "Afgekeurd", "naar arts verwezen"). Dit was de laatste stap voordat men daadwerkelijk op transport werd gezet.
- Geografie: De genoemde straten (Amstellaan, Retiefstraat, Lekstraat, etc.) liggen bijna allemaal in de Amsterdamse Rivierenbuurt en Transvaalbuurt, wijken waar destijds veel Joodse gezinnen woonden.
Bron-evidence
72
| Querido J. | Retiefstr 57 II | 4/5 '97 | Bezw: Werkt / Heeft werk. |
| Wienen E. | Kuinderstr 37 II | 11-6-'02 | Bezw: ander werk / Afgek. |
| v. Praag M. | Dinkelstr 35 I | 9/7 '03 | Bezw: ander werk |
| Prins A.B. | Reggestr 20 III | 15/4 '04 | Bezw: ander werk |
| Trumpetter L. | Amstellaan 51 III | 9/8 '06 | Bezw: Werkt |
| Tobias E.D. | Scheldestr 114 II | 19-3-08 | Bezw: werkt |
| Oudt L. | J. Steenstr 49 II | 22/5 '10 | ? Geredigeerd (?) |
| v. Praag J. | Taksteeg 11 I | 10/7 '10 | Bezw: zonder werk |
| Simons L. | 2e v. Swindenstr 42 I | 10/3 '13 | Bezw: Naar [onleesbaar] 24-1-42 |
| Philipse S.J. | Jekerstr 28 II | 11-5-'13 | Bezw: maakt diversen / Werkt t.e.k.l. |
| Koopman L. | Ben Viljoenstr. 2 I | 22/7/13 | Bezw: ander werk |
| Dresser Z. | Uiterwaardenstr 153 I | 20/1 '14 | Bezw: Schrijven Joodsche Raad dat man 27/1 '42 wordt geplaatst |
| Muskovita M. | Saffierstr 47 hs | 21/12 '14 | Bezw: Werkt t.e.k.l.: Millesum (?) Amstelstr 43 |
| Meijer Jac. | Amstellaan 83 I | 27/11 '15 | Bezw: ander werk |
| Pimentel M. | Rozengr. 36 I | 19/11 '16 | Bezw: Brief aan Joodsche Raad dat man werkt bij vader |
| Walg M. | 2e Sterkstr 38 I | 20-10-17 | Bezw: ander werk |
| Roseveld J. | IJselstraat 3 II | 11/10/19 | Bezw: ander werk |
| Sanders F. | Th. Schwartzestr. 27 II | 21/4/20 | Bezw: Werkt Joodsche religieus-centr. / Heeft vrijst. verklaring |
| Salomons S. | Zallierstr (?) 61 III | 21-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Sarfaty E. | Rijnstraat 111 hs | 26-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Peper M. | Lekstraat 67 II | 10/9 '20 | Bezw: Werkt t.e.k.l. Bakker Adelsmeijer 31 |
| Meijer M. | Amstellaan 83 I | 30/5/21 | Bezw: ander werk |
| Pappie M. | 2e Boerhavestr 60 hs | 19-9-'22 | Bezw: werkt |
| Pollak E.L. | Roerstr 10 hs | 9-8-'23 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Querido J. | Retiefstr 57 II | 4/5 '97 | Bezw: Werkt / Heeft werk. |
| Sanders F. | Th. Schwartzestr. 27 II | 21/4/20 | Bezw: Werkt Joodsche religieus-centr. / Heeft vrijst. verklaring |
| Koopman L. | Ben Viljoenstr. 2 I | 22/7/13 | Bezw: ander werk |
| Meijer M. | Amstellaan 83 I | 30/5/21 | Bezw: ander werk |
| Roseveld J. | IJselstraat 3 II | 11/10/19 | Bezw: ander werk |
| Meijer Jac. | Amstellaan 83 I | 27/11 '15 | Bezw: ander werk |
| Dresser Z. | Uiterwaardenstr 153 I | 20/1 '14 | Bezw: Schrijven Joodsche Raad dat man 27/1 '42 wordt geplaatst |
| Simons L. | 2e v. Swindenstr 42 I | 10/3 '13 | Bezw: Naar [onleesbaar] 24-1-42 |
| Muskovita M. | Saffierstr 47 hs | 21/12 '14 | Bezw: Werkt t.e.k.l.: Millesum (?) Amstelstr 43 |
| Prins A.B. | Reggestr 20 III | 15/4 '04 | Bezw: ander werk |
| Oudt L. | J. Steenstr 49 II | 22/5 '10 | ? Geredigeerd (?) |
| Peper M. | Lekstraat 67 II | 10/9 '20 | Bezw: Werkt t.e.k.l. Bakker Adelsmeijer 31 |
| v. Praag M. | Dinkelstr 35 I | 9/7 '03 | Bezw: ander werk |
| Pimentel M. | Rozengr. 36 I | 19/11 '16 | Bezw: Brief aan Joodsche Raad dat man werkt bij vader |
| v. Praag J. | Taksteeg 11 I | 10/7 '10 | Bezw: zonder werk |
| Trumpetter L. | Amstellaan 51 III | 9/8 '06 | Bezw: Werkt |
| Philipse S.J. | Jekerstr 28 II | 11-5-'13 | Bezw: maakt diversen / Werkt t.e.k.l. |
| Tobias E.D. | Scheldestr 114 II | 19-3-08 | Bezw: werkt |
| Walg M. | 2e Sterkstr 38 I | 20-10-17 | Bezw: ander werk |
| Pollak E.L. | Roerstr 10 hs | 9-8-'23 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Wienen E. | Kuinderstr 37 II | 11-6-'02 | Bezw: ander werk / Afgek. |
| Pappie M. | 2e Boerhavestr 60 hs | 19-9-'22 | Bezw: werkt |
| Sarfaty E. | Rijnstraat 111 hs | 26-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Salomons S. | Zallierstr (?) 61 III | 21-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Querido J. | Retiefstr 57 II | 4/5 '97 | Bezw: Werkt / Heeft werk. |
| Sanders F. | Th. Schwartzestr. 27 II | 21/4/20 | Bezw: Werkt Joodsche religieus-centr. / Heeft vrijst. verklaring |
| Koopman L. | Ben Viljoenstr. 2 I | 22/7/13 | Bezw: ander werk |
| Meijer M. | Amstellaan 83 I | 30/5/21 | Bezw: ander werk |
| Roseveld J. | IJselstraat 3 II | 11/10/19 | Bezw: ander werk |
| Meijer Jac. | Amstellaan 83 I | 27/11 '15 | Bezw: ander werk |
| Dresser Z. | Uiterwaardenstr 153 I | 20/1 '14 | Bezw: Schrijven Joodsche Raad dat man 27/1 '42 wordt geplaatst |
| Simons L. | 2e v. Swindenstr 42 I | 10/3 '13 | Bezw: Naar [onleesbaar] 24-1-42 |
| Muskovita M. | Saffierstr 47 hs | 21/12 '14 | Bezw: Werkt t.e.k.l.: Millesum (?) Amstelstr 43 |
| Prins A.B. | Reggestr 20 III | 15/4 '04 | Bezw: ander werk |
| Oudt L. | J. Steenstr 49 II | 22/5 '10 | ? Geredigeerd (?) |
| Peper M. | Lekstraat 67 II | 10/9 '20 | Bezw: Werkt t.e.k.l. Bakker Adelsmeijer 31 |
| v. Praag M. | Dinkelstr 35 I | 9/7 '03 | Bezw: ander werk |
| Pimentel M. | Rozengr. 36 I | 19/11 '16 | Bezw: Brief aan Joodsche Raad dat man werkt bij vader |
| v. Praag J. | Taksteeg 11 I | 10/7 '10 | Bezw: zonder werk |
| Trumpetter L. | Amstellaan 51 III | 9/8 '06 | Bezw: Werkt |
| Philipse S.J. | Jekerstr 28 II | 11-5-'13 | Bezw: maakt diversen / Werkt t.e.k.l. |
| Tobias E.D. | Scheldestr 114 II | 19-3-08 | Bezw: werkt |
| Walg M. | 2e Sterkstr 38 I | 20-10-17 | Bezw: ander werk |
| Pollak E.L. | Roerstr 10 hs | 9-8-'23 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Wienen E. | Kuinderstr 37 II | 11-6-'02 | Bezw: ander werk / Afgek. |
| Pappie M. | 2e Boerhavestr 60 hs | 19-9-'22 | Bezw: werkt |
| Sarfaty E. | Rijnstraat 111 hs | 26-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
| Salomons S. | Zallierstr (?) 61 III | 21-5-'20 | Bezw: [onleesbaar] t.e.k.l. |
Historische Context
In januari 1942 begonnen de Duitse bezetters met de grootschalige inzet van Joodse mannen in Nederlandse werkkampen, voornamelijk in het noorden en oosten van het land (waaronder kampen in Drenthe zoals Schattenberg, Kremboong en ook Westerbork, dat aanvankelijk een vluchtelingenkamp was maar toen dienst ging doen als werkkamp).
De Joodsche Raad werd gedwongen de administratie hiervan te voeren en lijsten op te stellen van werkloze of "vrijgestelde" Joodse mannen. Hoewel de kampen in eerste instantie werden gepresenteerd als werkgelegenheidsprojecten ("Werkverruiming"), veranderde dit karakter snel. In oktober 1942 werden de meeste werkkampen ontruimd en de mannen naar Westerbork gedeporteerd, om van daaruit naar de vernietigingskampen in Polen te worden gestuurd. Dit document legt het begin van dat bureaucratische proces van uitsluiting en deportatie vast.