Doorslag van een getypte brief. 30 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). extra

VP/HG.

Mw.de Wed.E.Morpurgo-Koe,
Retiefstraat 25 I,
Amsterdam-Oost.

Wijk 20.

29/7/2 M. 30 September 1940.

Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 16 September
jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor in-
williging in aanmerking kan komen. Indien U voortaan Uw plaats
op de Nieuwmarkt niet regelmatig bezet, zal deze plaats worden
ingetrokken, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het
Reglement op de Markten.

De Directeur, Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat is ingediend door Elisabeth Morpurgo-Koe, een weduwe woonachtig in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. De inhoud van haar oorspronkelijke verzoek (van 16 september 1940) wordt niet expliciet genoemd, maar de reactie van de directeur is streng en waarschuwend van aard.

De kern van de brief is de mededeling dat haar marktplaats op de Nieuwmarkt ingetrokken zal worden als zij deze niet "regelmatig bezet". Er wordt verwezen naar de strikte naleving van het 'Reglement op de Markten'. De toon is ambtelijk en onverbiddelijk. De datum van de brief, 30 september 1940, is cruciaal voor de historische duiding. Nederland was op dat moment ruim vier maanden bezet door nazi-Duitsland. De geadresseerde, Elisabeth Morpurgo-Koe, was een Joodse vrouw. De Retiefstraat was een straat in de Transvaalbuurt, een wijk met een zeer grote Joodse populatie.

Hoewel de brief op het eerste gezicht een reguliere administratieve handeling lijkt betreffende marktbeheer, moet dit gezien worden in het licht van de beginnende uitsluiting van Joden uit het economische leven. Joodse marktkooplieden kregen in deze periode te maken met steeds strengere handhaving van regels, die uiteindelijk zouden leiden tot een totaal verbod op hun handelsactiviteiten en de inbeslagname van hun vergunningen.

Uit archiefbronnen (zoals het Joods Monument) is bekend dat Elisabeth Morpurgo-Koe (geboren in 1888) en haar familieleden tijdens de Holocaust zijn vermoord. Dit document getuigt van de bureaucratische druk waaronder Joodse burgers aan het begin van de bezetting kwamen te staan, nog voordat de grootschalige deportaties begonnen. E. Morpurgo