Inspectierapport / Verslag van werkzaamheden. No 37/4/1 M.1940 [stempel]
n. i. Dir. WS [handgeschreven]

CONTROLE CENTRALE MARKT
OP 28 NOVEMBER 1939.

[/voor den termijn]

Bij contrőle op 28 November opgenomen alle vaartuigen die in de havens der Centrale Markt lagen. Bij onderzoek bleek, dat voor al deze vaartuigen het kadegeld, [/waar binnen zij werden aangetroffen,] was betaald.

[1] Tusschen de penanten van den Noordelijken toegang aan de Westzijde van de hal was aan beide zijden van den doorgang emballage gestapeld. Met het oog op de belangen van het verkeer en ter voorkoming van [onleesbaar/doorgehaald] gevaar moet zulks mijns inziens verboden worden.

[2] Het latwerk naast het pakhuis van Keizer, hal 28 was gebroken en leverde gevaar op voor het verkeer. Keizer was afwezig. Aan contrőleur Barbiers opgedragen Keizer zoo spoedig mogelijk aan te zeggen, dat het latwerk moest worden verwijderd, dan wel hersteld. Hiervan later mededeeling gedaan aan bedrijfschef. Het is mijns inziens gewenscht het eigendunkelijk aanbrengen van afscheidingen als bovenbedoeld - welke meestal van primitieve constructie zijn - tegen te gaan.

[3] Op verschillende plaatsen van de markt liggen vaten met zuurkool, o.a. op de vluchtheuvel nabij het meterhuisje bij den ingang van het terrein, aan begin van de Z.kade van pier C, op de O. en N.kade van pier E. en aan Westzijde van de hal. Ookoverigens wordt van de gelegenheid tot plaatsing van goederen en emballage op het terrein een ruim gebruik gemaakt. Wellicht ware dit gebruik te beperken, behalve tot de uitstalplaatsen, tot een strook van een bepaalde maximum breedte achter de pakhuizen, resp. langs de wal. Ten aanzien van het gedurende eenigen tijd gebruik maken van terrein-gedeelten voor den opslag van vaten zuurkool e.d. zou mijns inziens te overwegen zijn voor dit doel bepaalde terreingedeelten door middel van streepen in vakken te verdeelen en deze volgens bepaald tarief te verhuren, eventueel zonder vergoeding in gebruik te geven In elk geval wordt het rommelig aanzien, dat de markt op verschillende punten heeft, tegen gegaan. Thans blijft veel waardelooze emballage en rommel op het terrein staan.

[4] Op het terrein langs kade L. heeft een der grossiers van oude emballage een primitieve hut gebouwd. Mijns inziens ware te overwegen de grossiers van wal L. in de gelegenheid te stellen in combinatie een der leegstaande ruimten op pier M. te huren, alleen voor het bergen van materiaal en eventueele restanten.

Overigens werden in de maanden November en December op verschillende tijdstippen bij wijze van steekproef bezetting van pakhuizen (meer in het bijzonder met het oog op in gebruikgeving per week) en vaartuigen gecontrőleerd; hierbij bleek steeds de verschuldigde [/huur] resp. het verschuldigde kadegeld te zijn betaald.

9 Januari 1940
[Paraaf/Handtekening]

[Onderaan handgeschreven getallen: 40, 32, 20,-] * Administratieve nauwkeurigheid: Het document toont een zeer gestructureerde aanpak van marktbeheer. Er wordt gecontroleerd op zowel financiële aspecten (betaling kadegeld en huur) als op orde en veiligheid.
* Veiligheid en Logistiek: De controleur rapporteert specifiek over obstructies door "emballage" (verpakkingsmateriaal) en vaten zuurkool die het verkeer hinderen. Er is aandacht voor brandgevaar (hoewel het woord deels onleesbaar is, suggereert de context dit) en de staat van de infrastructuur (het gebroken latwerk bij pakhuis Keizer).
* Wildgroei: Er wordt melding gemaakt van "primitieve constructies" en zelfs een "primitieve hut" die door een grossier is gebouwd. Dit wijst op een gebrek aan regie in de voorgaande periode, waar de controleur nu paal en perk aan wil stellen door officiële huurvakken en vakverdelingen (strepen) voor te stellen.
* Taalgebruik: Typisch ambtelijk Nederlands uit de vooroorlogse periode (bijv. "ware te overwegen", "penanten", "aan te zeggen"). Dit document stamt uit november 1939/januari 1940. Hoewel de Tweede Wereldoorlog in Europa al was uitgebroken (september 1939), was Nederland op dit moment nog neutraal en niet bezet. De dagelijkse economie en de controle op de Centrale Markt liepen gewoon door. De markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam-West) was de spil van de voedselvoorziening voor de stad. Een goede doorstroming en orde op het terrein waren essentieel voor de efficiënte distributie van groenten (zoals de genoemde zuurkool) en fruit. De overgang van een informele naar een meer gereguleerde indeling van het marktterrein is in dit verslag duidelijk zichtbaar.