Vrijdag 26 Januari 1940 ### [Pagina 2 - Selectie belangrijkste artikelen]

De aankoop van regeerings-aardappelen in Friesland.

Of „Mogen wij zwijgen?” — iets over de consequentie van een zeker standpunt, dat wij niet de onze mogen noemen.

Een eigenaardig geval deed zich voor in Friesland. Omdat het onzen handel raakt, willen wij er een en ander van meedeelen. De zaak is deze: aan de Friesche organisaties van handelaren en commissionnairs was door de Velona in opdracht van de N.A.C. order gegeven tot aankoop van prima Roode Star en prima Bintjes, beide in beperkte hoeveelheid. Voor z.g.n. April-levering. Nu hadden de Friesche bladen, dat zijn lokale bladen, die dagelijks daar verschijnen en ook het Friesch Landbouwblad, een communiqué gepubliceerd waarin, blijkbaar van overheidswege, werd meegedeeld dat voor de Regeering aardappelen zouden worden aangekocht, waarbij tegelijkertijd werd vermeld tegen welke prijs en op welke voorwaarden.

50-jarig Jubileum.

Maandag 29 Januari a.s. zal het 50 jaar geleden zijn, dat de heer L. van der Oord zich vestigde als Handelaar in Aardappelen en Conserven te Haarlem.
Zijn handelshuis, de zaak op bescheiden voet te hebben ingericht, bleek de heer Van der Oord een buitengewoon goed zakenman te zijn, zoodat al spoedig enig personeel in dienst genomen moest worden, ten einde alle zaken goed te blijven behartigen en zijn afnemers te bedienen.

Mededeeling.

Aan allen, zoowel organisatiebesturen als particulieren, die mij ter gelegenheid van mijn zestigsten verjaardag zooveel blijken van sympathie hebben betoond, mede namens mijn vrouw en kinderen mijn hartelijken dank hiervoor.
B. Polak.

[Pagina 3 - Hoofdartikel en Advertenties]

Handel en transport onder de huidige moeilijke omstandigheden.

De handel in land- en tuinbouwproducten ziet zich sedert meerdere weken voor groote moeilijkheden geplaatst. Gemeenlijk houden we wel van wat winter, dan toch pleegt er meer vraag naar consumptie-artikelen te komen en valt er nogal eens een extraatje te verdienen.
Een extraatje zou onzen handel na al de ondervonden teleurstellingen in het jaar '39 zeer van pas komen. Toen het begon te winteren, veelal begin Januari, leefde men in de stellige verwachting, dat er meer leven in de handelsbrouwerij zou komen. Welk beeld bood de markt voor de ingevallen vorst? Een toonbeeld van lusteloosheid, zonder animo, alles met ergere, doch zeer in eigen werk. Het vorstweer duurt nu zachtjesaan een geheele maand en als we eens nagaan, wat de voorbij gevlogen maand ons geleerd heeft, dan komen we tot de conclusie: 't is toch niet alles; misschen was de verwachting wat te rooskleurig.

Groenten- en fruitteelt in Duitschland.

Op een onlangs te Weimar gehouden vergadering van toonaangevende personen uit het bedrijfsleven en de wetenschap heeft de heer J. Boettner, voorzitter van de „Hauptvereinigung der deutschen Gartenbauwirtschaft", een inleiding gehouden over de vraag, welke eischen onder den tegenwoordigen oorlogstoestand aan den Duitschen tuinbouw dienen te worden gesteld.

[Advertenties aan de rechterzijde]
* JAC. VAN LANGEVELDE, Kruiningen. Commissionnair in Fruit.
* VEILING ELST KESTEREN, Joh. van der Linden.
* Fruitveiling Twello en Deventer.
* EXTRA KOELDRUIVEN, J. 't Hoen, Naaldwijk.

--- De krant Centraal Orgaan van 26 januari 1940 geeft een indringend beeld van de Nederlandse landbouwsector aan de vooravond van de Duitse inval (mei 1940). De toon is een mengeling van zakelijke berichtgeving en groeiende ongerustheid over de economische situatie.

1. Overheidsingrijpen: Het artikel over de "regeerings-aardappelen" in Friesland laat zien hoe de overheid (via de N.A.C., de Nederlandse Aardappel Centrale) de markt begon te reguleren om voedselvoorraden veilig te stellen. Er is een duidelijke spanning merkbaar tussen de vrije handel en de nieuwe overheidsvoorschriften.
2. Transport en Weer: Het artikel over "moeilijke omstandigheden" wijst op een zeer strenge winter. De bevriezing van de waterwegen (toen de belangrijkste transportaders voor bulkgoederen zoals aardappelen) dwong de handel naar het spoor, dat echter de capaciteit niet aan kon. Dit leidde tot prijsstijgingen en schaarste.
3. Duitsland: Het verslag over de groenteteelt in Weimar is opvallend. Het toont aan dat de Nederlandse sector de Duitse oorlogseconomie nauwlettend in de gaten hield, zowel als afzetmarkt als als voorbeeld van hoe een sector zich op een "oorlogstoestand" instelt.

--- Dit document bevindt zich in de periode van de "Schemeroorlog" (Phoney War). Hoewel Nederland op dit moment nog neutraal is en niet in oorlog, is de invloed van de Europese strijd overal merkbaar. De winter van 1939-1940 was een van de strengste van de 20e eeuw, wat de economische druk op de voedselvoorziening versterkte.

De genoemde organisaties zoals de "N.A.C." (Nederlandsche Aardappel Centrale) waren onderdeel van de crisisorganisatie die de Nederlandse overheid al voor de oorlog had opgezet om de voedseldistributie in goede banen te leiden. Het document is een primaire bron voor onderzoek naar de Nederlandse economische geschiedenis, de geschiedenis van de landbouw en de dagelijkse gang van zaken in de maanden direct voorafgaand aan de Duitse bezetting. B. Polak J. Boettner