Getypte ambtelijke brief/rapportage. 31 januari 1940. De Directeur van de Centrale Markt, Amsterdam. De Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. ter. Fr. Broersma.

extra VP/G.

37/5/4 M

31 Januari 1940.

Bestryding gladheid op de
Centrale Markt op 8 en 9
Januari 1940.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

Ten vervolge op myn rapport d.d. 10 dezer (no. 37/5/1 M) heb ik de eer U te berichten, dat in het Algemeen Handelsblad van 17 Januari jl. (Avondblad, bladz.15) de critiek, dat op 8 en 9 Januari jl., geen maatregelen tegen de gladheid op de Centrale Markt zouden zyn genomen, is herroepen. Het "Handelsblad" schreef dienaangaande:

"De vorige week maakten wy melding van byzondere
"gladheid op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat,
"alhier. Die klachten hebben zich niet herhaald, maar wel
"vernamen wy, dat daar destyds toch ruimschoots zand-met-
"slakken was gestrooid, gelyk ook nu nog geregeld ge-
"schiedt, doch dat de toestand op de uitgestrekte markt-
"terreinen toen van zoodanigen aard was, dat de vlakte
"eenvoudig niet afdoende begaanbaar viel te maken, hoewel
"men er reeds direct na de yselvorming met het treffen van
"veiligheidsmaatregelen begonnen was. Maatregelen, welke
"echter onder de omstandigheden van deze week wel het
"gewenschte resultaat opleveren."

Het Centraal Orgaan voor den Handel in aardappelen, groenten en fruit van 12 Januari jl. bevatte, van de hand van B(arend P(olak) soortgelyke critiek als het "Handelsblad" van 9 Januari jl. Ook deze is door B.P. in het Centraal Orgaan van 26 Januari jl. geheel ingetrokken.

De Directeur, * Doel van het document: De directeur van de Centrale Markt rapporteert aan de wethouder dat negatieve berichtgeving in de pers over het functioneren van de markt is rechtgezet. Het dient als bewijs van goede bedrijfsvoering tegenover het stadsbestuur.
* Taal en spelling: Het document is geschreven in de destijds gebruikelijke ambtelijke stijl, inclusief de spelling van voor de hervorming van 1947 (bijv. "bestryding", "zyn", "yselvorming", en de buigings-n in "den Heer").
* Inhoudelijke kern: Er was kritiek geuit (door het Algemeen Handelsblad en een vakblad) dat de markt onveilig was door gladheid op 8 en 9 januari. De rectificatie stelt dat er wel degelijk gestrooid was (met een mengsel van zand en slakken), maar dat de ijzel zo extreem was dat het aanvankelijk geen effect had. De directeur hecht er grote waarde aan dat deze nuance nu publiekelijk bekend is.
* Sleutelpersonen: De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (toentertijd verantwoordelijk voor de distributie en marktwezen) en "Barend Polak" (een bekende figuur in de toenmalige handel in aardappelen en groenten). Dit document stamt uit januari 1940, een periode van grote spanning in Nederland. Hoewel Nederland nog neutraal was, was de Tweede Wereldoorlog in de omringende landen al begonnen en was de mobilisatie in volle gang.

De winter van 1939-1940 was bovendien een van de strengste winters van de 20e eeuw. Extreme kou en ijzel zorgden voor grote logistieke problemen. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam (geopend in 1934) was de cruciale schakel in de voedselvoorziening van de hoofdstad. Elke verstoring van de handel daar — zoals onbegaanbaarheid door gladheid — werd direct gezien als een bedreiging voor de voedselvoorziening. Dat de directeur zich genoodzaakt voelt om de rectificaties in de kranten formeel door te geven aan de wethouder, onderstreept het politieke gewicht van een goed functionerende markt in oorlogstijd.