Archief 745
Inventaris 745-329
Pagina 157
Dossier 29
Jaar 1940
Stadsarchief

Handgeschreven ambtelijk concept of rapportage (mogelijk een kladversie gezien de doorstalingen).

Origineel

Handgeschreven ambtelijk concept of rapportage (mogelijk een kladversie gezien de doorstalingen). (N.B. Doorgestreepte woorden zijn weggelaten voor de leesbaarheid, tenzij essentieel voor de context. Tussen haakjes geplaatste tekst in de kantlijn is ingevoegd op de logische plek in de zin.)

[Rechtsboven: 2]

Deze markt die (zooals U zich gisteren persoonlijk heeft overtuigd,)
Op deze markt, die des Zondags in de vroege morgenuren
van 6 tot 8 (om à 10 uur is ze bijkans afgelopen) wordt
gehouden, wordt noch van de zijde van de Politie, noch van de zijde van
Marktwezen controle uitgeoefend. Het fruit, dat er
wordt gebracht, passeert grootendeels de C.M. niet.
Dit fruit wordt n.l. in hoofdzaak eerst des Zaterdag-
middags gekocht, voornamelijk op de veilingen te
Beverwijk (aardbeien) en in de Betuwe (kersen en pruimen).
Per auto (van expediteurs en van de grossiers) arriveert
dit fruit des avonds laat en 's nachts op het Waterloo-
plein, waar het wordt neergezet en bewaakt tot de
markt in de vroege morgenuren begint. Slechts voor een
klein deel is dit fruit afkomstig van wat onverkocht
is overgebleven op de Zaterdagmiddagmarkt op de C.M.
of uit het Koelhuis op de C.M.
Het meeste zachte fruit dat Zaterdags in den loop van den
dag in het Koelhuis wordt geplaatst, blijft daar staan
tot Maandag- en Dinsdagmorgen.

Reeds enkele malen is er door belanghebbenden bij mij op aangedrongen
om deze Zondagochtendmarkt op het Waterlooplein te
verbieden en daarvoor in de plaats te stellen een Zondag-
ochtendmarkt op de C.M. Dit zou immers
de noodige controle mogelijk zijn.
Overwegingen van Zondagsrust hebben
zich hiertegen echter altijd verzet. Ook thans zou ik
deze oplossing niet willen aanbevelen. Wat echter
thans wel dringend geboden is, uit een oogpunt van
orde en controle, niet in het minst met het oog op
(ten van de aldaar gevestigde grossiers,) bescherming van de C.M. in verband met het nieuw
gewijzigde art. 5 van het Reglement Centrale Markt, is,
dat de Zondagmorgenmarkt wordt verboden. In de
plaats daarvan zou dan op de C.M. een Zaterdag-
avondmarkt kunnen worden gehouden van 6 tot 10 uur.
Deze uren zijn beter dan de huidige namiddaguren
(van ± 3 tot 6 à 7 uur), met het oog op de late aankomst. In dit document beklaagt een ambtenaar of marktmeester zich over de gebrekkige controle op de vroege zondagsmarkt op het Waterlooplein in Amsterdam. Het kernprobleem is dat vers fruit (met name aardbeien uit Beverwijk en steenvruchten uit de Betuwe) buiten de officiële kanalen van de Centrale Markt (C.M.) om wordt verhandeld.

Kernpunten:
1. Gebrek aan toezicht: Er is op zondagochtend tussen 06:00 en 08:00 uur geen politie of markttoezicht aanwezig.
2. Logistiek: Het fruit wordt zaterdagmiddag op veilingen gekocht en 's nachts direct naar het Waterlooplein gereden, waardoor de keuring en administratie van de C.M. wordt omzeild.
3. Zondagsrust: Hoewel er stemmen opgaan om de markt naar de C.M. te verplaatsen op zondag, staat de maatschappelijke en religieuze druk rondom de 'Zondagsrust' dit in de weg.
4. Beleidsvoorstel: De schrijver adviseert de zondagmarkt geheel te verbieden en te vervangen door een zaterdagavondmarkt op de C.M. (van 18:00 tot 22:00 uur). Dit zou beter aansluiten bij de aankomsttijden van het vers geoogste fruit en de controleerbaarheid vergroten. De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was bedoeld om de voedseldistributie te centraliseren en te controleren. De vroege markthandel op pleinen zoals het Waterlooplein vormde een concurrent voor dit gecentraliseerde systeem en was moeilijker te belasten en te controleren op hygiëne.

De verwijzing naar "Art. 5 van het Reglement Centrale Markt" duidt op een juridische poging om de handel in de stad strikter te reguleren ten gunste van de gevestigde grossiers op het C.M.-terrein. De tekst geeft een inkijkje in de spanning tussen de informele straathandel en de opkomende gereguleerde groothandel in de vooroorlogse of vroege naoorlogse periode. De genoemde producten (aardbeien uit Beverwijk en fruit uit de Betuwe) waren destijds belangrijke seizoensproducten die een snelle distributie vereisten.

Samenvatting

In dit document beklaagt een ambtenaar of marktmeester zich over de gebrekkige controle op de vroege zondagsmarkt op het Waterlooplein in Amsterdam. Het kernprobleem is dat vers fruit (met name aardbeien uit Beverwijk en steenvruchten uit de Betuwe) buiten de officiële kanalen van de Centrale Markt (C.M.) om wordt verhandeld.

Kernpunten:
1. Gebrek aan toezicht: Er is op zondagochtend tussen 06:00 en 08:00 uur geen politie of markttoezicht aanwezig.
2. Logistiek: Het fruit wordt zaterdagmiddag op veilingen gekocht en 's nachts direct naar het Waterlooplein gereden, waardoor de keuring en administratie van de C.M. wordt omzeild.
3. Zondagsrust: Hoewel er stemmen opgaan om de markt naar de C.M. te verplaatsen op zondag, staat de maatschappelijke en religieuze druk rondom de 'Zondagsrust' dit in de weg.
4. Beleidsvoorstel: De schrijver adviseert de zondagmarkt geheel te verbieden en te vervangen door een zaterdagavondmarkt op de C.M. (van 18:00 tot 22:00 uur). Dit zou beter aansluiten bij de aankomsttijden van het vers geoogste fruit en de controleerbaarheid vergroten.

Historische Context

De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was bedoeld om de voedseldistributie te centraliseren en te controleren. De vroege markthandel op pleinen zoals het Waterlooplein vormde een concurrent voor dit gecentraliseerde systeem en was moeilijker te belasten en te controleren op hygiëne.

De verwijzing naar "Art. 5 van het Reglement Centrale Markt" duidt op een juridische poging om de handel in de stad strikter te reguleren ten gunste van de gevestigde grossiers op het C.M.-terrein. De tekst geeft een inkijkje in de spanning tussen de informele straathandel en de opkomende gereguleerde groothandel in de vooroorlogse of vroege naoorlogse periode. De genoemde producten (aardbeien uit Beverwijk en fruit uit de Betuwe) waren destijds belangrijke seizoensproducten die een snelle distributie vereisten.

Locaties

Amsterdam (Waterlooplein Centrale Markt).

Gerelateerde Documenten 6