Concept-brief / Ambtelijk stuk (Model No. 14, Algemene Zaken). 13 november 1940 (A’dam B). [Stempel linksboven]
BIJBLAD VAN:
M. No. 37/166/1 1940
DOORGEZONDEN: 11/11

[Rechtsboven]
A’dam B Nov 1940
13/11/40
W. L. A. [paraaf]

[Hoofdtekst]
Concept
M No. 37/166/2

Verzoek v. Directeur
v. "Artis" om "doorgedraaide"
producten v. d. C.M. te
mogen blijven betrekken

Onder verwijs. v. het met Uw
kantbrief d.d. 9 dezer om advies ontvangen
stuk no. 1024 Coll 1940 heb ik de eer U te
berichten, dat reeds sedert jaren
"doorgedraaide" producten v. de C.M. (door de
veiling of door de tuinders-organisatie) worden
afgestaan aan "Artis", zulks met toestemming
van de Nederl. Groenten en Fruit-Centrale.

Krachtens het Afvallenbesluit 1940 I worden
groenten, welke op de veilingen de vastgestelde
minimum-prijzen niet brachten, onder
afvallen van levensmiddelen begrepen. Deze
groenten mogen dus voortaan niet zonder vergunning

[Marginale tekst, verticaal geschreven]
aan B en W worden ingezonden.
Ik heb de eer U beleefd in overweging
te willen geven, wel te willen
bevorderen dat aan het Genootschap
"Natura Artis Magistra" een
vergunning als hier bedoeld door
B en W wordt verleend.

[Linksonder in de kantlijn]
13/11 '40 [paraaf]

[Voetnoot links]
Alg. Zaken Model No. 14
10.000-10-1937-1016 * Kern van de zaak: De dierentuin Artis (Natura Artis Magistra) maakte al jaren gebruik van "doorgedraaide" producten (groenten die op de veiling de minimumprijs niet haalden en dus uit de handel werden genomen) van de Centrale Markt in Amsterdam om de dieren te voeren.
* Juridische wijziging: Door de invoering van het Afvallenbesluit 1940 I (een regeling in het kader van de oorlogseconomie/voedselvoorziening) werden deze producten officieel geclassificeerd als "afvallen van levensmiddelen". Hierdoor was voortaan een expliciete vergunning nodig om dit afval te mogen transporteren en gebruiken.
* Advies: De schrijver van dit concept adviseert de Burgemeester en Wethouders (B en W) om deze vergunning aan Artis te verlenen, zodat de voedselvoorziening voor de dieren niet in gevaar komt.
* Terminologie: "Doorgedraaid" verwijst naar het proces waarbij onverkochte partijen groenten letterlijk door een machine (de doordraaier) werden gehaald om ze ongeschikt te maken voor menselijke consumptie, waarna ze vaak als veevoer dienden. Dit document dateert van november 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De bezetter voerde strikte controles in op de voedseldistributie (de distributiestamkaart was al ingevoerd). Regelingen zoals het Afvallenbesluit waren bedoeld om elke calorie binnen de economie te registreren en verspilling of illegale handel tegen te gaan. Voor een instelling als Artis was de oorlog een precaire tijd; de voedselvoorziening voor de dieren stond onder grote druk door schaarste. Dit document illustreert de bureaucratische weg die bewandeld moest worden om zelfs "afval" veilig te stellen voor de collectie van de dierentuin.