Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift). 13 november 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt of de Dienst der Markten, Amsterdam). (Handgeschreven bovenaan:) extra

VP/HG.

37/166/2 H.
1
13 November 1940.

Verzoek van Directeur van "Artis"
om "doorgedraaide" producten van
de Centrale Markt te mogen blij- den Heer Wethouder
ven betrekken. voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

           Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 9

dezer om advies ontvangen stuk no. 1024 L.M. 1940 heb ik de eer
U te berichten, dat reeds sedert jaren "doorgedraaide" pro-
ducten van de Centrale Markt (door de veiling of door de
tuinders-organisatie) worden afgestaan aan "Artis", zulks met
toestemming van de Nederlandsche Groente- en Fruitcentrale.
Krachtens het Afvallenbesluit 1940 I worden groen-
ten, welke op de veilingen de vastgestelde minimum-prijzen
niet opbrachten, onder afvallen van levensmiddelen begrepen.
Deze groenten mogen dus voortaan niet zonder vergunning van
Burgemeester en Wethouders worden ingezameld.
Ik heb de eer U beleefd in overweging te geven, wel
te willen bevorderen, dat aan het Zoölogisch Genootschap
"Natura Artis Magistra" een vergunning als hier bedoeld door
Burgemeester en Wethouders wordt verleend.

                                       De Directeur, Deze brief betreft een formele ambtelijke afhandeling van een verzoek van de dierentuin Artis. Vanwege nieuwe regelgeving die kort na het begin van de Duitse bezetting werd ingevoerd (het *Afvallenbesluit 1940 I*), was het niet langer toegestaan om onverkochte groenten ("doorgedraaide" producten) zonder expliciete vergunning van het college van B&W te verzamelen.

De schrijver van de brief (de directeur van de betreffende gemeentedienst) adviseert de wethouder positief. Hij benadrukt dat Artis deze producten al jarenlang ontving en dat de groenten anders als 'afval' zouden worden beschouwd omdat ze de minimumprijs op de veiling niet hadden gehaald. De brief toont de bureaucratische transitie aan het begin van de oorlog, waarbij informele of bestaande afspraken werden geformaliseerd onder strikte distributieregels. * Oorlog en Distributie: In november 1940 was de Duitse bezetting van Nederland enkele maanden oud. De voedselsituatie werd nijpender en de distributie van levensmiddelen werd strakker gereguleerd. Het Afvallenbesluit was bedoeld om te voorkomen dat bruikbaar voedsel buiten het officiële distributiesysteem om verdween (bijvoorbeeld naar de zwarte markt).
* Artis in Oorlogstijd: Voor de dierentuin was de voedselvoorziening voor de dieren een constante zorg. Artis was voor een groot deel afhankelijk van restproducten en de gunst van de overheid om de collectie in leven te houden.
* Doordraaien: De term "doorgedraaid" verwijst naar groenten en fruit die op de veiling de minimumprijs niet halen. Om prijsbederf te voorkomen, werden deze producten van de markt gehaald. In normale tijden werden ze vaak vernietigd of als veevoer gebruikt; in oorlogstijd was het essentieel om deze reststroom nuttig te gebruiken, bijvoorbeeld voor de dieren in de dierentuin.