Brief (handgeschreven)
Origineel
Brief (handgeschreven) 29 juli 1940 Onbekend (anoniem) [Stempel linksboven:]
Nº 53/44./M. 1940 30/7
[Rechtsboven, schuin geschreven:]
uit de Broesse
Amsterdam 29-7-1940
Mijnheer Broesse daar ik ook op de
markt werk en daar ik ook niet veel
verdient mag een ander dan zonder
kaart de markt op en nog [doorgehaald: stemnits]
en nog bij Jarlberg werken dat is
niet wij kunnen dat toch ook veel
verdienen wil u even daar naar
toe gaan want hij werkt er al paar
maanden en hij betaalt toch niet Dit document is een handgeschreven brief, gedateerd kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De tekst is geschreven in een eenvoudig handschrift met enkele spellings- en grammaticale fouten (bijv. "verdient" in plaats van "verdien", "niet wij" in plaats van "niet, wij").
De inhoud is een klassiek voorbeeld van een verklikkingsbrief. De anonieme schrijver beklaagt zich bij een zekere "Mijnheer Broesse" over een andere marktkoopman. De klacht behelst dat deze persoon zonder de vereiste vergunning ("kaart") op de markt werkt, terwijl hij daarnaast ook nog inkomsten heeft uit werk bij "Jarlberg". De afzender voelt zich benadeeld omdat hij zelf wel volgens de regels werkt maar weinig verdient, terwijl de ander de regels ontduikt ("hij betaalt toch niet"). De toon is een mengeling van verontwaardiging en afgunst. In juli 1940 was Nederland net twee maanden bezet door nazi-Duitsland. De economische omstandigheden begonnen te verslechteren en de regeldruk nam toe. Verklikkingsbrieven (denunciaties) kwamen in deze periode veelvuldig voor. Vaak waren persoonlijke vetes, jaloezie of economische wanhoop de drijfveer, eerder dan ideologische overtuiging.
In de context van de zwarte markt en strengere regulering door de bezetter, probeerden burgers soms hun eigen positie te beschermen door concurrenten die de regels overtraden aan te geven. Het kenmerk bovenaan de brief suggereert dat de brief officieel is ontvangen en gearchiveerd door de betreffende instantie (mogelijk de marktpolitie of een gemeentelijke dienst in Amsterdam). De naam "Broesse" verwijst vermoedelijk naar een functionaris die toezicht hield op de Amsterdamse markten.