Archief 745
Inventaris 745-333
Pagina 139
Dossier 5
Jaar 1940
Stadsarchief

Statistisch overzicht/onderzoeksrapport.

15 oktober 1940.

Origineel

Statistisch overzicht/onderzoeksrapport. 15 oktober 1940. Centrale Markt - Amsterdam.
Onderzoek Overkruiers - Periode Jan / Sept. 1940.

Categorie Sub-categorie Aantal Categorie Sub-categorie Aantal
Aantal: Opgeroepen. 155 Bronnen van Vrouw 13
verschenen. 125 gezinsinkomsten. Kinderen 28
vertrokken v. d. C.M. 2 Beide 3
Leeftijden. 20 - 35 jaar. 52 Totaal beneden ƒ 10.= 24
35 - 50 jaar. 43 Gezinsinkomen: ƒ 10.= - ƒ 20.= 34
50 jaar en ouder. 30 ƒ 20.= - ƒ 30.= 33
Leg. kaart. Vóór 1-6-'40. 106 ƒ 30.= en hooger. 28
Ná 1-6-'40. 19 Maatsch. Steun. Vóór 1 Jan. 1940 39
Marktbezoek. Volle week. 97 Vóór 1 Juni 1940 12
eenige dagen. 24 Ná 1 Juni 1940 5
Niet geweest v/d C.M. 4 Bijstaan. 4
Transportmiddel. Auto 11 Bedrijfsonkosten. Huur bakfiets. ± ƒ 2.- à ƒ 3.-
Paard en wagen. 6 Huur handkar. ± ƒ 1.- à ƒ 1.50
Handkar 10
Bakfiets. 9 Adam 15 Oct '40.
G een. 89 [Handtekening: JozSmul]
Verrichten werkzaamheden
voor: Grossiers 45
Winkeliers. 52
Expediteurs. 4
als: Karretrekker 16
Kooper 3
Vracht betaling. per vracht 61
per uur 1
per dag. 50
Inkomsten per week, beneden ƒ 10.= 50
verkregen uit werkzaamheden ƒ 10.= - ƒ 20.= 34
op de Centr. Markt. ƒ 20.= - ƒ 30.= 14
ƒ 30.= en hooger. 14
Werkzaamheden buiten de Centr. Markt Wel. 49
Niet. 76
Weekinkomen uit beneden ƒ 10.= 22
bovenstaande. ƒ 10.= - ƒ 20.= 12
ƒ 20.= - ƒ 30.= 8
ƒ 30.= en hooger. 4
Beroep: Wél: Ingeschreven Arb. Beurs 14
Niet ingeschreven A.B. 58
zonder: Ingeschreven Arb. Beurs 3
Niet ingeschreven A.B. 50
Burg. Staat. Gehuwd. 81
Ongehuwd. 44

Enkele opvallende bevindingen:
* Armoede: Een groot deel van de arbeiders (50 van de 125) verdient minder dan 10 gulden per week op de markt. Zelfs met neveninkomsten blijft een aanzienlijk deel onder de armoedegrens van die tijd.
* Transport: De overgrote meerderheid (89 personen) heeft geen eigen transportmiddel en verricht het werk dus fysiek (sjouwen/kruien).
* Arbeidsmarkt: Slechts een klein deel is officieel ingeschreven bij de Arbeidsbeurs (A.B.), wat wijst op een grote mate van informele of ongeschoolde arbeid.
* Demografie: Een aanzienlijk deel van de werkers is boven de 50 jaar (30 personen), wat duidt op zwaar fysiek werk dat tot op hoge leeftijd werd uitgevoerd uit noodzaak. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Overkruiers waren losse arbeiders die tegen betaling goederen verplaatsten van grossiers naar de wagens van winkeliers.

De datum (oktober 1940) is cruciaal; de bezetter begon in deze periode met het inventariseren van de beroepsbevolking en het stroomlijnen van de distributie. Het onderzoek naar deze specifieke groep kan te maken hebben met de vrees voor werkloosheid, de controle op zwarte handel, of de voorbereiding voor de inzet van arbeidskrachten. De verwijzing naar de 'Legitimatiekaart' (Leg. kaart) per 1 juni 1940 markeert het moment waarop de bewegingsvrijheid op de markt strenger gereguleerd werd door de nieuwe machthebbers.

Samenvatting

Dit document is een statistische momentopname van de sociaal-economische status van 'overkruiers' op de Amsterdamse Centrale Markt in de eerste maanden van de Duitse bezetting.

Enkele opvallende bevindingen:
* Armoede: Een groot deel van de arbeiders (50 van de 125) verdient minder dan 10 gulden per week op de markt. Zelfs met neveninkomsten blijft een aanzienlijk deel onder de armoedegrens van die tijd.
* Transport: De overgrote meerderheid (89 personen) heeft geen eigen transportmiddel en verricht het werk dus fysiek (sjouwen/kruien).
* Arbeidsmarkt: Slechts een klein deel is officieel ingeschreven bij de Arbeidsbeurs (A.B.), wat wijst op een grote mate van informele of ongeschoolde arbeid.
* Demografie: Een aanzienlijk deel van de werkers is boven de 50 jaar (30 personen), wat duidt op zwaar fysiek werk dat tot op hoge leeftijd werd uitgevoerd uit noodzaak.

Historische Context

De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Overkruiers waren losse arbeiders die tegen betaling goederen verplaatsten van grossiers naar de wagens van winkeliers.

De datum (oktober 1940) is cruciaal; de bezetter begon in deze periode met het inventariseren van de beroepsbevolking en het stroomlijnen van de distributie. Het onderzoek naar deze specifieke groep kan te maken hebben met de vrees voor werkloosheid, de controle op zwarte handel, of de voorbereiding voor de inzet van arbeidskrachten. De verwijzing naar de 'Legitimatiekaart' (Leg. kaart) per 1 juni 1940 markeert het moment waarop de bewegingsvrijheid op de markt strenger gereguleerd werd door de nieuwe machthebbers.

Kooplieden in dit dossier 14

Fleschjes limonade " 0,45
H. Koekenbier f 0,10
H. Koekenbier " -.005
H. Koekenbier " -.005
W. Fruithof " -.02
W. Fruithof " -.02
Hero Limonade " -.--
Hero Limonade " -.--
H. Koekenbier " 0,15
Portie leverworst
Vat Zeep " 3.82
Vat Zeep " 3.82

Gerelateerde Documenten 1