Statistisch overzicht/onderzoeksrapport.
Origineel
Statistisch overzicht/onderzoeksrapport. 15 oktober 1940. Centrale Markt - Amsterdam.
Onderzoek Overkruiers - Periode Jan / Sept. 1940.
| Categorie | Sub-categorie | Aantal | Categorie | Sub-categorie | Aantal |
|---|---|---|---|---|---|
| Aantal: | Opgeroepen. | 155 | Bronnen van | Vrouw | 13 |
| verschenen. | 125 | gezinsinkomsten. | Kinderen | 28 | |
| vertrokken v. d. C.M. | 2 | Beide | 3 | ||
| Leeftijden. | 20 - 35 jaar. | 52 | Totaal | beneden ƒ 10.= | 24 |
| 35 - 50 jaar. | 43 | Gezinsinkomen: | ƒ 10.= - ƒ 20.= | 34 | |
| 50 jaar en ouder. | 30 | ƒ 20.= - ƒ 30.= | 33 | ||
| Leg. kaart. | Vóór 1-6-'40. | 106 | ƒ 30.= en hooger. | 28 | |
| Ná 1-6-'40. | 19 | Maatsch. Steun. | Vóór 1 Jan. 1940 | 39 | |
| Marktbezoek. | Volle week. | 97 | Vóór 1 Juni 1940 | 12 | |
| eenige dagen. | 24 | Ná 1 Juni 1940 | 5 | ||
| Niet geweest v/d C.M. | 4 | Bijstaan. | 4 | ||
| Transportmiddel. | Auto | 11 | Bedrijfsonkosten. | Huur bakfiets. | ± ƒ 2.- à ƒ 3.- |
| Paard en wagen. | 6 | Huur handkar. | ± ƒ 1.- à ƒ 1.50 | ||
| Handkar | 10 | ||||
| Bakfiets. | 9 | Adam 15 Oct '40. | |||
| G een. | 89 | [Handtekening: JozSmul] | |||
| Verrichten werkzaamheden | |||||
| voor: | Grossiers | 45 | |||
| Winkeliers. | 52 | ||||
| Expediteurs. | 4 | ||||
| als: | Karretrekker | 16 | |||
| Kooper | 3 | ||||
| Vracht betaling. | per vracht | 61 | |||
| per uur | 1 | ||||
| per dag. | 50 | ||||
| Inkomsten per week, | beneden ƒ 10.= | 50 | |||
| verkregen uit werkzaamheden | ƒ 10.= - ƒ 20.= | 34 | |||
| op de Centr. Markt. | ƒ 20.= - ƒ 30.= | 14 | |||
| ƒ 30.= en hooger. | 14 | ||||
| Werkzaamheden buiten de Centr. Markt | Wel. | 49 | |||
| Niet. | 76 | ||||
| Weekinkomen uit | beneden ƒ 10.= | 22 | |||
| bovenstaande. | ƒ 10.= - ƒ 20.= | 12 | |||
| ƒ 20.= - ƒ 30.= | 8 | ||||
| ƒ 30.= en hooger. | 4 | ||||
| Beroep: | Wél: Ingeschreven Arb. Beurs | 14 | |||
| Niet ingeschreven A.B. | 58 | ||||
| zonder: Ingeschreven Arb. Beurs | 3 | ||||
| Niet ingeschreven A.B. | 50 | ||||
| Burg. Staat. | Gehuwd. | 81 | |||
| Ongehuwd. | 44 |
Enkele opvallende bevindingen:
* Armoede: Een groot deel van de arbeiders (50 van de 125) verdient minder dan 10 gulden per week op de markt. Zelfs met neveninkomsten blijft een aanzienlijk deel onder de armoedegrens van die tijd.
* Transport: De overgrote meerderheid (89 personen) heeft geen eigen transportmiddel en verricht het werk dus fysiek (sjouwen/kruien).
* Arbeidsmarkt: Slechts een klein deel is officieel ingeschreven bij de Arbeidsbeurs (A.B.), wat wijst op een grote mate van informele of ongeschoolde arbeid.
* Demografie: Een aanzienlijk deel van de werkers is boven de 50 jaar (30 personen), wat duidt op zwaar fysiek werk dat tot op hoge leeftijd werd uitgevoerd uit noodzaak. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Overkruiers waren losse arbeiders die tegen betaling goederen verplaatsten van grossiers naar de wagens van winkeliers.
De datum (oktober 1940) is cruciaal; de bezetter begon in deze periode met het inventariseren van de beroepsbevolking en het stroomlijnen van de distributie. Het onderzoek naar deze specifieke groep kan te maken hebben met de vrees voor werkloosheid, de controle op zwarte handel, of de voorbereiding voor de inzet van arbeidskrachten. De verwijzing naar de 'Legitimatiekaart' (Leg. kaart) per 1 juni 1940 markeert het moment waarop de bewegingsvrijheid op de markt strenger gereguleerd werd door de nieuwe machthebbers.