Concept-brief/notitie op officieel voorbedrukt papier (Model No. 14). 19 januari 1940 (met verwijzingen naar september 1939). [Hoofdtekst]

Concept MNr 10/4/1 M
Voor- en nadeelen van den oorlogstoestand.

A'dam 19 Januari 1940.
W.O.M.

Gevolg gevende aan de opdracht vervat in de circulaire van B. en W. d.d. 20 Sept. j.l. (No 1164/2007 PD 1939) heb ik de eer bijlage dezes een opgave van de nadeelige en van de voordeelige gevolgen van den oorlogstoestand in te dienen, welke opgave betrekking heeft op de maanden September tot en met December 1939. In overleg met de afdeeling Financiën is de toezending dezer gegevens tijdelijk uitgesteld; zij zal voortaan maandelijks plaatsvinden.

Met betrekking tot de nadeelige gevolgen doen zich een tweetal vraagpunten voor, waaromtrent ik t.z.t. gaarne zal worden ingelicht. Deze vraagpunten zijn:
1º In het algemeen kan worden aangenomen, dat huurders... [tekst loopt af]

[Verticale tekst in de linkerkantlijn]

van publiekrechtelijke- of bezitters van plantsoen gedeelten, deze, na beëindiging van het huurcontract of van het kalenderjaar waarin zij hebben gehuurd, weer in bezit krijgen, en mogen dus de nadeelige gevolgen ten laste van de verbetering van het contract voor de vele mobilisatie ook mede geacht dit in de toekomst te blijven voortbestaan. ? Indien de oorlogstoestand lang duurt wordt het uiteraard twijfelachtig, omdat het ook in verruimde mate wel voorkomt, dat inwoners van de markt... * Onderwerp: Het document betreft een inventarisatie van de economische en administratieve gevolgen van de "oorlogstoestand" voor een gemeentelijke dienst in Amsterdam. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, had de algemene mobilisatie en de internationale oorlogsdreiging grote impact.
* Administratieve proces: Er is sprake van een vertraagde rapportage over de laatste maanden van 1939, die voortaan maandelijks moet gaan plaatsvinden na afstemming met de afdeling Financiën. Dit wijst op een overgang naar een "oorlogsadministratie".
* Juridische/Financiële kwesties: De tekst in de kantlijn en de aanzet tot de vraagpunten suggereren onduidelijkheid over de rechtspositie van huurders en het beheer van openbaar groen (plantsoenen) in het licht van de buitengewone omstandigheden (mobilisatie). Er wordt expliciet getwijfeld over de houdbaarheid van contracten als de oorlogstoestand langer aanhoudt. Dit document stamt uit de periode van de "Schiertjesoorlog" (Phoney War), de maanden tussen de Duitse inval in Polen (september 1939) en de inval in Nederland (mei 1940). Hoewel er in Nederland nog niet gevochten werd, was het land sinds augustus 1939 in staat van mobilisatie. Dit leidde tot aanzienlijke kosten, personeelstekorten en juridische complicaties voor gemeentelijke diensten. Het "Model No. 14" formulier en de stempels tonen de strikte bureaucratische controle die de gemeente Amsterdam handhaafde over de impact van deze crisis op de stedelijke huishouding. De genoemde "circulaire van B. en W." was de formele aanzet voor alle stadsdiensten om de financiële schade en eventuele voordelen (zoals hogere huren op bepaalde terreinen) van de mobilisatie in kaart te brengen.