13 november 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt). Het Hoofd van den Gemeentelijken Luchtbeschermingsdienst, Keizersgracht 611, Amsterdam-Centrum. 62/5/1 M

extra

vP/HG.

het Hoofd van den Gemeentelijken
Luchtbeschermingsdienst,
Keizersgracht 611,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 4.

13 November 1940.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat van de zijde van de firma Addicks, die is belast met het onderhoud van het uurwerk in den toren van de hal op de Centrale Markt is geklaagd over het feit, dat personeel van Uw dienst, hetwelk in den bedoelden toren werkzaam is, bij herhaling het stilstaan van het uurwerk veroorzaakt. Zoo is het onlangs voorgekomen, dat een dekzeil werd gehangen over een wijzeras van het uurwerk, terwijl voorts bij herhaling een ladder tegen het uurwerk wordt geplaatst. Ik moge U beleefd verzoeken ten deze afdoende maatregelen te willen nemen, door het uurwerk, in overleg met mijn dienst, te doen afschutten van de ruimte, waar Uw personeel zich bevindt.

De Directeur, In dit schrijven beklaagt de directeur van de Centrale Markt zich bij het hoofd van de Luchtbeschermingsdienst (LBD) over de onvoorzichtigheid van diens personeel. De LBD maakte tijdens de oorlogsjaren gebruik van hoge gebouwen en torens als uitkijkposten. In dit geval was personeel gestationeerd in de toren van de markthal van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam).

De firma Addicks, die verantwoordelijk was voor het onderhoud van het torenuurwerk, heeft aan de bel getrokken omdat het uurwerk herhaaldelijk stil bleef staan door toedoen van de LBD-medewerkers. Er worden specifieke voorbeelden genoemd: het ophangen van een dekzeil over een wijzeras en het plaatsen van ladders tegen het kwetsbare mechaniek. De oplossing die wordt aangedragen is het fysiek afschermen ('afschutten') van het uurwerk om verdere hinder te voorkomen. De toon van de brief is, ondanks de klacht, zeer formeel en beleefd, wat passend is voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De brief dateert van november 1940, een half jaar na de inval van nazi-Duitsland in Nederland. Hoewel het dagelijks leven onder de bezetting doorliep, was de aanwezigheid van de Luchtbeschermingsdienst (LBD) overal zichtbaar en tastbaar. De LBD had een cruciale taak in het observeren van het luchtruim, het afkondigen van het luchtalarm en het handhaven van de verduisteringsvoorschriften.

Dat de LBD de toren van de Centrale Markt als post gebruikte is logisch; het was een markant hoog punt in Amsterdam-West. De frictie die hier wordt beschreven, is een voorbeeld van de praktische problemen die ontstonden wanneer civiele instanties en nieuwe oorlogsgerelateerde diensten plotseling dezelfde ruimtes moesten delen. De genoemde firma Addicks (C.W.R. Addicks) was een gerenommeerd Amsterdams bedrijf dat gespecialiseerd was in torenuurwerken en luidklokken, en dat vele monumentale klokken in de stad onderhield. C.W.R. Addicks