Circulaire (afschrift of kopie op pagina 2 van een groter dossier). 21 juli 1938. -2-

is op 21 Juli jl. door Burgemeester en Wethouders van Amsterdam een circulaire gezonden aan alle houders van ventvergunningen voor consumptieys; deze circulaire heeft den volgenden inhoud:

GEMEENTE AMSTERDAM.
Amsterdam, 21 Juli 1938.

Den laatsten tyd bereikten ons verschillende klachten, inhoudende, dat ysventers herhaaldelyk aan scholieren en andere minderjarigen ys op crediet verkoopen. By onderzoek is ons gebleken, dat die klachten gegrond zyn en dat hier, gelet op de bedragen, die sommige jeugdige personen wegens het koopen van ys schuldig zyn, zeker van een misstand moet worden gesproken. Uit dit verkoopen op crediet vloeien voor de jeugd, die daardoor meer gaat koopen, dan met het eigen zakgeld mogelyk is, stellig allerlei gevaren voort.

Wy zyn dan ook van oordeel, dat het op den weg ligt der overheid, die de ventvergunningen verleent, zorg te dragen, dat aan het bovenbedoelde euvel een einde komt. Wy verzoeken U mitsdien dringend, in de eerste plaats in het belang van het schoolkind en de jeugd in het algemeen, en tevens in Uw eigen belang, ervoor te waken, dat U aan minderjarigen geen ys op crediet verkoopt, daar wy ons anders genoodzaakt zouden zien, ten aanzien van het venten met consumpyieys tot straffe maatregelen over te gaan.

Wy vestigen er ten slotte Uw aandacht op, dat overeenkomsten, met minderjarigen aangegaan, van rechtswege nietig zyn; tot die overeenkomsten moet ook het op crediet leveren aan minderjarigen gerekend worden.

Burgemeester en Wethouders van
Amsterdam,

DE VLUGT

de Secretaris,
VAN LIER.

Aan
de houders van ventvergun-
ningen voor consumptieys.

Een exemplaar der circulaire wordt aan de leden der * Toon en taalgebruik: Het document hanteert een formele, ambtelijke en vermanende toon. Er wordt gebruikgemaakt van de destijds gangbare spelling (bijv. "ys" voor ijs, "crediet" voor krediet, en het gebruik van de letter 'y' in plaats van 'ij' in woorden als 'tyd' en 'zy'). Opvallend is de typefout "consumpyieys" in de tweede alinea van de circulaire zelf.
* Kernproblematiek: De gemeente Amsterdam constateert een "misstand" waarbij ijscomannen kinderen schulden laten opbouwen die hun zakgeld te boven gaan. Dit wordt gezien als een moreel en financieel gevaar voor de jeugd.
* Juridische grondslag: Het college wijst de venters op de wettelijke nietigheid van overeenkomsten met minderjarigen. Dit betekent dat de venters hun geld juridisch niet kunnen opeisen, wat als extra drukmiddel wordt gebruikt naast de dreiging met "straffe maatregelen" (zoals het intrekken van de ventvergunning). Dit document stamt uit de ambtsperiode van Willem de Vlugt, die van 1921 tot 1941 burgemeester van Amsterdam was. Het biedt een interessant inkijkje in het sociale straatbeeld en het lokale bestuur van 1938. In een tijd van economische schaarste vlak voor de Tweede Wereldoorlog werd schuldvorming bij kinderen door de overheid zeer serieus genomen. De circulaire weerspiegelt de paternalistische rol van de overheid in de jaren dertig, waarbij de gemeente niet alleen de openbare orde reguleerde via vergunningen, maar ook actief probeerde in te grijpen in de opvoeding en de bescherming van "het schoolkind".