Officieel schrijven / Afschrift (politierapport). 5 juli 1939. No. 72/68/1 M.1939. AFSCHRIFT.

No. 991 A.Z.1939.
No. 566 L.M.1939.

HOOFDBUREAU VAN POLITIE TE AMSTERDAM.
Amsterdam, 5 Juli 1939.

Dict. Ga/Mi.
Lr.S.No.6103/1939.
Dossier K.2./V.6.a.
Groep B.
1 bijlage.

Onder toezending van een afschrift van een bij mijn administratie ingekomen adres van F.A. Voigt & Co., agenten van de Deutsche Afrika-Linien, Van Vollenhovenstraat 14, Rotterdam, houdende wederom een klacht over den overlast, door toeristen, i.c. vreemdelingen, ondervonden van het optreden van strikjes "verkoopers", heb ik de eer, UEdelAchtbare te berichten, dat op klachten van soortgelijke strekking, o.a. van adressanten, voornoemd, betrekking hadden mijn brieven van 8 en 24 Juni 1938, nos. 6792/7815 en 9810 S - no. 724 A.Z.1938 -, waarbij ik de wijze van optreden van deze lieden tevens meer uitvoerig belichtte.

Teneinde aan bedoelden wantoestand paal en perk te stellen, werd door Burgemeester en Wethouders in October 1938 aan alle houders van ventvergunningen, geldig voor strikjes, lintjes, speldjes en.d. een waarschuwing gezonden, dat zij van het hun verleende vergunningsrecht slechts gebruik dienen te maken op een wijze, waarbij het publiek geenerlei overlast ondervindt; tevens werd mijnerzijds in verband hiermede, aan het politiepersoneel o.a. opdracht gegeven, tegen het omschreven euvel streng op te treden.

Hoewel de toen getroffen maatregelen verbetering in den gewraakten toestand mochten doen verwachten, moet bijgaande klacht, betreffende het optreden van strikjes "verkoopende" personen in de omgeving Rijksmuseum-Leidscheplein, naar mij door den Commissaris van Politie in de betrokken sectie werd gerapporteerd, niettemin als gegrond worden beschouwd.

Het personeel van deze sectie is bij herhaling geïnstrueerd, tegen deze lieden met gestrengheid op te treden. Geuniformd personeel staat echter naar genoemde Commissaris van Politie verder bericht, vrijwel machteloos tegenover bedoelde "venters", daar deze zich in het gezicht van dit personeel niet misdragen; personeel in burgerkleeding is voor contrôle op hun gedragingen slechts zeer zelden beschikbaar.

Gelet op vorenstaande mag m.i. met reden de vraag rijzen, of het ter verdere beteugeling van het kwaad, geen aanbeveling verdient, straffere voorschriften in het leven te roepen; voorschriften, waarvan althans een sterkere preventieve werking zou moeten uitgaan.

Vooral ook in het belang van het bezoek van elders aan Amsterdam, zou ik deze vraag bevestigend willen zien beantwoord; het zooveel mogelijk tegengaan van practijken, als gesignaleerd, kan m.i. nl. niet anders dan ten goede komen aan de den laatsten tijd -terecht- op zoo bijzondere wijze gepropageerde en aangevatte toeristen- (vreemdelingen-)industrie.

De richting, waarin de zoo gewenschte verbetering zou moeten worden gevonden, zou ik willen zoeken in aanvulling van de Vent- of de Algemeene Politieverordening van Amsterdam. Intusschen zie ik de onderhavige kwestie niet in de eerste plaats als een onderdeel der in de Ventverordening vervatte materie - waarbij op ruime basis het op bona-fide wijze verkoopen en opkoopen van waren is gereglementeerd -, doch eerder als een onderwerp, rakende specifiek het belang der openbare orde. Het gewraakte aan den man brengen van strikjes e.d. kan immers met normaal venten bezwaarlijk worden vereenzelvigd; komt daarentegen vrijwel overeen met - grenst althans aan het rondgaan met bedelnegotie. Hiermede rekening houdende, zou dan ook de voorkeur kunnen worden gegeven aan nadere beperking van de vrijheid, waarmede strikjes- en speldjesleurders veelal
z.o.z.

--- * Kernproblematiek: De brief beschrijft de aanhoudende overlast veroorzaakt door straatverkopers van strikjes en speldjes die zich agressief richten op toeristen (vreemdelingen). De politie erkent dat eerdere waarschuwingen uit 1938 niet hebben geholpen.
* Handhavingsprobleem: De schrijver merkt op dat de verkopers hun gedrag direct aanpassen zodra er een agent in uniform verschijnt ("geuniformd personeel staat... vrijwel machteloos"). Er is een tekort aan personeel in burgerkleding om effectief toezicht te houden.
* Juridische kwalificatie: De korpschef stelt voor om dit gedrag niet langer enkel als een overtreding van de Ventverordening te zien, maar als een verstoring van de openbare orde. Hij trekt een vergelijking tussen de verkoop van strikjes en "bedelnegotie" (bedelarij vermomd als handel).
* Economisch argument: Er wordt expliciet verwezen naar het belang van de "toeristenindustrie". Overlast voor buitenlandse bezoekers wordt gezien als een directe bedreiging voor de promotie van Amsterdam als toeristische trekpleister.

--- * Tijdsbeeld: Het document dateert van juli 1939, slechts twee maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de internationale spanningen was de toeristische sector in Amsterdam op dat moment een groeiende economische factor die beschermd moest worden.
* Toerisme en Vervoer: De klacht is afkomstig van de agenten van de Deutsche Afrika-Linien. Dit wijst op de nauwe banden tussen internationale scheepvaartlijnen, reisagentschappen en de lokale overheid in die periode.
* Locatie: De genoemde locatie (Rijksmuseum - Leidseplein) is nog steeds het hart van het toeristische centrum van Amsterdam, wat de continuïteit van dit type stedelijke problematiek illustreert.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. "geenerlei", "zooveel", "practijken") en ademt de formele, hiërarchische sfeer van het toenmalige ambtenarenapparaat uit.