Dr. A. v.d. Laan, Directeur van het Marktwezen (w.g. staat voor 'was getekend'). No. 72/9/5 M. 1940 17/4 AFSCHRIFT

No. 241 L.M. 1940 15/4

Hr. Administrateur,

Ingevolge Uw opdracht zijn alle 5 venters met strikjes en speld-
jes er één voor één opgewezen, dat zij in het vervolg niet meer met deze artike-
len mogen venten. De ventvergunningen zijn veranderd.
De venters brengen naar voren, dat zij, door de zware concur-
rentie van ventende individuën uit de onderwereld, die zonder ventvergunning wer-
ken, gedreven, er óók toe kwamen ongevraagd speldjes op de jassen van de tentoon-
stellingbezoekers te spelden. Deze individuën dwingen den bezoekers hooge bedra-
gen af.
Indien de bonafide venters de Politie waarschuwen, worden zij
door de onderwereld bedreigd en achtervolgd. Werken zij op fatsoenlijke manier,
dan verkoopen zij niets. Men gaf toe, dat het optreden niet door den beugel kon.

KENNISGENOMEN
De Directeur van het Marktwezen
w.g. Dr. A.v.d.Laan. * Problematiek: Het document beschrijft een conflict op het gebied van openbare orde en marktoezicht. Er is sprake van agressieve verkoopmethoden bij een tentoonstelling.
* Onderwereld: Er wordt expliciet melding gemaakt van "individuën uit de onderwereld" die zonder vergunning opereren. Deze personen maken gebruik van intimidatie: zij spelden ongevraagd artikelen op bij bezoekers en dwingen hen tot betaling van hoge bedragen (afpersing).
* Dilemma van de bonafide venter: De vijf legale venters verdedigen hun eigen wangedrag (het ongevraagd opspelden) als een noodgreep. Zij zitten klem tussen de oneerlijke concurrentie van de 'onderwereld' en de dreiging van geweld als zij de politie inschakelen.
* Maatregel: De administratie heeft besloten de vergunningen aan te passen, waardoor de legale verkoop van deze specifieke artikelen (strikjes en speldjes) door deze groep geheel verboden wordt. Dit lijkt een poging om de overlast bij de bron aan te pakken door de legale basis voor de handel weg te nemen. Dit document dateert van april 1940, slechts enkele weken voor de Duitse inval in Nederland. Het geeft een inkijkje in het dagelijks bestuur en de handhaving in een grote Nederlandse stad (gezien de functie 'Directeur van het Marktwezen', vermoedelijk Rotterdam of Amsterdam). Ondanks de internationale oorlogsdreiging ging het maatschappelijk verkeer, inclusief tentoonstellingen en de bijbehorende straathandel, tot op het laatste moment door. De term "onderwereld" wijst op een georganiseerde vorm van criminaliteit die destijds de straathandel rond grote publieksevenementen probeerde te domineren.