Officieel rapport/ambtelijke nota betreffende marktwezen en straathandel.
Origineel
Officieel rapport/ambtelijke nota betreffende marktwezen en straathandel. De volgende zijstraat is de Vespuccistraat. Links zijn op de hoeken gevestigd een hoedenzaak en een filiaal van Jamin en rechts een bakker en een filiaal van Amerongen. Ook hier zouden 6 venters aan de linkerzijde en 6 venters rechts van de Jan Evertsenstraat kunnen worden geplaatst. Bovendien kan op het Mercatorplein naast den bloemenstandplaatshouder Hoelen nog een fruitkoopman worden geplaatst. Op deze wijze zouden dus 26 venters een standplaats kunnen krijgen. Een ventverbod voor de Jan Evertsenstraat is dan echter noodzakelijk, [doorgehaald: daar nu wel nieuwe venters in deze straat clandestiene standplaatsen zouden kunnen innemen].
De hierboven aangegeven oplossing gelijkt op die, welke is getroffen voor de Weesperstraat.
In de Jan Evertsenstraat zijn momenteel de volgende standplaatsen uitgereikt:
S. Biet-Schelvis, standplaats Jan Evertsenstraat tegenover no. 72; handkar, versche visch; standplaatsvergunning no. 764 L.M. '39 Maandag tot en met Vrijdag.
M.A.H. Goossens-Meyer, standplaats Jan Evertsenstraat tegenover no. 88; driewielig transportrijwiel, bloemen; standplaatsvergunning no. 764 L.M. '39 Maandag tot en met Vrijdag.
G.P. Koning, standplaats Jan Evertsenstraat tegenover no. 97; handkar, bloemen; standplaatsvergunning no. 764 L.M. '39 Maandag tot en met Vrijdag.
J.P. ter Horst, standplaats Mercatorplein tegenover no. 36; driewielig transportrijwiel, haring, zuurwaren, ger. en gest. visch; standplaatsvergunning no. 764 L.M. '39 Zaterdag, Zondag en Christelijke feestdagen.
A. Hoelen, standplaats Mercatorplein tegenover no. 36; driewielig transportrijwiel, bloemen en planten; standplaatsvergunning no. 764 L.M. '39 Maandag tot en met Vrijdag.
Bij oplossing C kunnen deze worden gehandhaafd; bij oplossing D niet (behalve Hoelen en ter Horst) en zullen deze standplaatshouders [handgeschreven invoeging: bij voorkeur] recht krijgen op een standplaats in een zijstraat. [Handgeschreven krabbel in de kantlijn].
Ik moge hierbij nog opmerken, dat eenige der hierboven genoemde venters reeds eenige malen voor een standplaats in aanmerking konden komen, doch deze hebben geweigerd, omdat ze dan 's winters geen bijsteun krijgen (Ik noem den venter Koot). Naar mijn meening behooren de venters, indien zij een standplaats ongemotiveerd zouden weigeren, [doorgehaald: niet meer voor bijsteun in aanmerking te komen].
E. [handgeschreven:] Handhaving den bestaanden toestand.
Het is natuurlijk mogelijk de venters te laten venten in deze volkrijke buurt van West, doch dan zullen zij, wat dit betreft, wel wat moeten worden opgevoed. Het carroussel rijden moet dan afgeloopen zijn. Het komt thans voor, dat een venter 25 meter rijdt; hij steekt dan de straat dwars over, rijdt 25 meter terug en steekt dan weer de straat over en dit gaat den geheelen dag door, indien er tenminste toezicht is, want anders heeft iedere venter zijn vaste plaats. Het is een dezer dagen voorgekomen, dat de venters Koot, De Vries, Brandse en Sandbergen, allen met bloemen, bijna handtastelijk zijn geworden, omdat de een op de plaats, waar de ander altijd pleegt te staan, was gaan staan! De venters Koot en De Vries vormen een combinatie tegen de venters Brandse en Sandbergen. Men sluit bovendien de twee bloemenstandplaatsen geheel af en dan gaat men aan den gang; vaak worden de bloemen door deze heeren beneden den minimumprijs der veilingen verkocht! Het gevolg is natuurlijk, dat de standplaatshouders niets meer verkoopen.
Indien men wil bereiken, [doorgehaald: dat er normaal in de Jan Evertsenstraat en omgeving wordt gevent] is het dringend noodzakelijk, dat de politie ter plaatse wat actiever wordt. Het is een ernstige grief van het personeel van mijn dienst, dat zij in de Jan Evertsenstraat steeds het "vuile" werk moeten opknappen, terwijl de agenten op een enkele uitzondering na, de "mooie" jongens spelen en niet optreden. Het gevolg hiervan is, dat de controleurs onder de venters als "bloedhonden" bekend staan. Ik ben thans enkele dagen minstens [handgeschreven aanvulling onderaan de pagina:] (af het toezicht ter) [onleesbaar] van de Politie [onleesbaar] ter plaatse voortdurend personeel [onleesbaar] stellen [onleesbaar]
We zal het op prijs stellen indien thans verdere maatregelen als bovenbedoeld worden ingevoerd. Dit document geeft een inkijkje in de complexe regulering van straathandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:
- Herhuisvesting: De gemeente onderzoekt manieren om venters uit de drukke Jan Evertsenstraat te verplaatsen naar zijstraten (zoals de Vespuccistraat) om de doorstroming en orde te verbeteren. Er wordt gesproken over "oplossing C" en "oplossing D".
- Sociale Problematiek: Er wordt melding gemaakt van venters die officiële standplaatsen weigeren om hun recht op winter-bijsteun (sociale uitkering) niet te verliezen. Dit duidt op de precaire economische positie van kleine handelaren.
- Wangedrag en Concurrentie: De auteur beschrijft ongewenst gedrag zoals "carrousel rijden" (een truc om de regels voor rijdende handel te omzeilen door kleine rondjes te blijven rijden) en agressieve concurrentie/prijsbederf onder bloemenventers.
- Institutionele Spanning: Er is een duidelijke frictie tussen de controleurs van de marktdienst en de reguliere politie. De controleurs voelen zich niet gesteund door de politie, die volgens hen de confrontatie met venters uit de weg gaat, waardoor de controleurs een slechte reputatie ("bloedhonden") krijgen. De Jan Evertsenstraat was in de jaren '30 het kloppende hart van de nieuwe wijken in Amsterdam-West. Door de snelle groei van deze "volkrijke buurt" ontstonden er spanningen tussen de gevestigde winkeliers (zoals Jamin en Amerongen, genoemd in de tekst) en de ambulante straathandelaren. De gemeente probeerde deze groeiende chaos te beheersen door middel van striktere vergunningen en het aanwijzen van vaste standplaatsen. De verwijzing naar de "Weesperstraat" suggereert dat dit beleid van verplaatsing naar zijstraten eerder elders succesvol (of tenminste op vergelijkbare wijze) was toegepast. Het document getuigt van een overheid die grip probeert te krijgen op een informele economie in een tijd van economische schaarste.